SĐT: 
Cây chay thuộc loại cây thân gỗ, vỏ nâu xám, lá xanh bóng láng và quăn mép. Chay ra hoa vào cuối xuân – khoảng tháng 3, tháng 4. Quả mọc thành chùm xinh xắn, mịn màng lông tơ, đến cuối hè thì trái chín vàng ươm đẹp mắt.
Cây chay có thể phát triển tốt trên nhiều loại đất. Cây được trồng ở nhiều nơi, đặc biệt là các vùng rừng núi ở miền Trung. Ở Phú Lễ, cũng có mấy cây chay trồng rải rác trong làng, để làm kiểu và ăn chơi là chính.
*Chay kho cá đồng (như cá rô, cá tràu): Cá tươi làm sạch, ướp gia vị hành, ớt, tiêu, dầu, nước mắm. Kho nhỏ lửa như kho cá bống thệ. Khi cá đã chin, nồi cá đang sôi, cho những lát chay vào. Món cá kho quả chay rất đậm đà, thịt cá thơm bùi, vị chua nhẹ, ăn mãi không ngán.
*Rạm đồng (con đam) kho trái chay: Lót một lớp lá lốt dưới đáy nồi, sắp những con rạm đã làm sạch lên trên, tiếp tục là một lớp quả chay cắt lát mỏng. Hành củ phi thơm rồi rưới đều nước mỡ phi hành lên trên mặt rạm. Chờ cho nồi rạm thấm đều gia vị, đem kho nhỏ lửa. Khi nồi rạm cạn nước, bay mùi thơm là ăn được.
*Canh cá, canh rau nấu với trái chay: Nấu như các loại canh chua (với sấu, me đất, lá giang…) thông thường. Đây là món canh giải nhiệt trong những ngày hè, khô nóng.
*Khi mùa chay chín rộ, người dân ở những nơi có nhiều chay còn phơi khô những trái chay chin vàng để dùng dần cả năm.
Trái chay còn là một vị thuốc Đông y quý: Trái chay chín ăn trực tiếp hay ép lấy nước uống chữ ho, viêm họng, chảy máu cam, bổ sung vitamin, tăng cường sức khỏe… .
Trần Bá Thoại