SĐT: 
I. LỜI MỞ
Nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch là phương pháp cung cấp chất dinh dưỡng cho cơ thể mà không cần thông qua hệ tiêu hóa. Đây là cách cung cấp dinh dưỡng tạm thời hoặc vĩnh viễn qua đường tĩnh mạch, thông qua kim truyền hoặc ống thông tĩnh mạch cho những người không thể sử dụng hệ tiêu hóa do tình trạng bệnh lý.
Phương pháp nuôi dưỡng qua tĩnh mạch này có thể chỉ là bổ sung (nuôi dưỡng một phần) hoặc cung cấp toàn bộ nhu cầu dinh dưỡng (nuôi dưỡng hoàn toàn qua đường tĩnh mạch).
II. NUÔI DƯỠNG QUA TĨNH MẠCH LÀ GÌ ?
Dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch, parenteral nutrition PN, là phương pháp cung cấp dinh dưỡng trực tiếp vào tĩnh mạch. Thuật ngữ “parenteral” (ngoài đường tiêu hóa) có nghĩa là “bên ngoài ống tiêu hóa”. Trong khi dinh dưỡng qua đường tiêu hóa (enteral nutrition) được đưa vào dạ dày hoặc ruột non thông qua ống dẫn, thì dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch lại bỏ qua toàn bộ hệ thống tiêu hóa, từ miệng đến hậu môn.
Một số tình trạng y tế nhất định có thể đòi hỏi việc áp dụng chế độ dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch trong thời gian ngắn hoặc dài hạn. Có những người cần phương pháp này để bổ sung vào chế độ ăn uống, trong khi những người khác lại cần nạp toàn bộ lượng calo cần thiết thông qua đường tĩnh mạch.
III. HAI DẠNG NUÔI DƯỠNG TĨNH MẠCH
1. Theo thời gian sử dụng
* Nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch một phần (Partial parenteral nutrition PPN)
Phương pháp bổ sung cho các hình thức ăn uống khác. Như bệnh nhân vẫn ăn uống được nhưng lại bị suy dinh dưỡng, nhân viên y tế có thể chỉ định PPN để bù đắp các dưỡng chất còn thiếu trong chế độ ăn hoặc cung cấp thêm calo.
Nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch một phần (PPN) thường được áp dụng tạm thời cho những người cần bổ sung calo cấp thiết trước khi chuyển sang phương án dài hạn hơn — đó là nuôi dưỡng qua đường tiêu hóa (nuôi ăn qua ống thông) hoặc dần quay lại ăn uống qua đường miệng. PPN cũng thường được chỉ định cho các bệnh nhân nằm viện dài ngày, những người có nguy cơ bị suy dinh dưỡng toàn thân do nhiều nguyên nhân khác nhau.
* Nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch toàn phần (Total parenteral nutrition TPN)
Là phương pháp cung cấp đầy đủ dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch cho những người hoàn toàn không thể sử dụng hệ tiêu hóa. TPN có thể cần thiết khi các tình trạng bệnh lý làm suy giảm khả năng xử lý thức ăn và hấp thụ chất dinh dưỡng qua đường tiêu hóa, hoặc khi cần tạm thời ngưng sử dụng hệ tiêu hóa để cơ quan này có thời gian hồi phục.
Nuôi dưỡng hoàn toàn qua đường tĩnh mạch khi hệ tiêu hóa không hoạt động hoặc mắc bệnh lý đường tiêu hóa đòi hỏi hệ thống này phải được nghỉ ngơi hoàn toàn.
Các bệnh lý cần nuôi dưỡng hoàn toàn qua đường tĩnh mạch gồm: Phẫu thuật vùng bụng, Hóa trị, Thiếu máu cục bộ ruột, Tắc ruột non hoặc ruột già, Liệt ruột kéo dài, Xuất huyết tiêu hóa, Viêm ruột do xạ trị, Sinh non, Viêm ruột hoại tử, Tiêu chảy kéo dài, Các bệnh viêm ruột, Hội chứng ruột ngắn, Rò dưỡng chấp dai dẳng, Bệnh ghép chống chủ tại ruột.
2. Theo đường tĩnh mạch được sử dụng
* Nuôi dưỡng qua tĩnh mạch trung tâm (Central parenteral nutrition CPN)
Được thực hiện thông qua tĩnh mạch trung tâm (central vein catheter) — thường là tĩnh mạch chủ trên nằm dưới xương đòn, dẫn trực tiếp về tim. Kích thước lớn của tĩnh mạch trung tâm cho phép sử dụng ống thông lớn hơn để truyền dịch dinh dưỡng có nồng độ và hàm lượng calo cao. Vì lý do này, CPN thường được dùng cho nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch toàn phần.
* Nuôi dưỡng qua tĩnh mạch ngoại biên (Peripheral parenteral nutrition PPN)
Được thực hiện thông qua tĩnh mạch ngoại biên có kích thước nhỏ hơn, chẳng hạn như ở vùng cổ hoặc các chi. PPN được sử dụng để cung cấp dinh dưỡng một phần trong thời gian ngắn, tận dụng ưu điểm là việc tiếp cận tĩnh mạch ngoại biên nhanh chóng và dễ dàng hơn.
IV. CHẤT DINH DƯỠNG TRONG NUÔI DƯỠNG TĨNH MẠCH
Nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch có các biến thể tiêu chuẩn và có thể điều chỉnh để đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cụ thể của bệnh nhân. Công thức này chứa đủ hàm lượng các loại dưỡng chất thiết yếu cơ thể con người cần như: nước, carbohydrate, protein, chất béo, vitamin và khoáng chất.
Ngay cả khi nuôi dưỡng hoàn toàn qua đường tĩnh mạch, công thức này vẫn sẽ được thiết kế riêng cho bệnh nhân dựa trên kết quả xét nghiệm.
Tóm lại, nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch cung cấp đầy đủ dưỡng chất để thay thế việc ăn uống qua đường miệng trong thời gian cần thiết, thậm chí là suốt đời.
V, LỢI ÍCH
Ưu điểm chính của phương pháp nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch là tạo điều kiện cho hệ tiêu hóa có thời gian hồi phục sau khi mắc bệnh nặng hoặc trải qua phẫu thuật.
Đối với bệnh nhân nằm viện dài ngày—đặc biệt là người cao tuổi gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng thông qua ăn uống hoặc nuôi dưỡng qua đường tiêu hóa—việc nuôi dưỡng một phần qua đường tĩnh mạch có thể mang lại sự hỗ trợ quan trọng, giúp cơ thể họ vượt qua các vấn đề sức khỏe khác.
Đối với những người bị suy giảm chức năng tiêu hóa vĩnh viễn, hoặc trẻ sinh cực non và đang mắc bệnh lý nghiêm trọng chưa thể ăn uống theo cách thông thường, phương pháp nuôi dưỡng hoàn toàn qua đường tĩnh mạch có thể đóng vai trò cứu mạng.