SĐT: 
I. LỜI MỞ
Sấu là loại quả quen thuộc với người Việt chúng ta qua các loại nước giải khát, đồ ăn vặt, nhất là trong các món canh chua giải nhiệt mùa hè.
Trong Đông y, quả sấu có vị chua, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải khát, tiêu thực, chỉ khái (giảm ho), hỗ trợ tiêu hóa và kích thích ăn uống. Sấu còn giúp làm dịu cảm giác nóng trong, đầy bụng, ăn không ngon miệng trong những ngày nắng nóng thời tiết oi bức.
II. CÁC THỨC UỐNG TỪ SẤU
1. Nước sấu chua ngọt
Một trong những món ngon từ sấu được yêu thích là nước sấu chua ngọt. Món đồ uống này không chỉ phổ biến ở Hà Nội mà còn lan rộng khắp các thành phố lớn như miền Trung, các tỉnh Nam Bộ. Nước sấu tuy là món đồ uống bình dân nhưng chứa được bao nhiêu tinh hoa của ẩm thực Việt Nam.
2. Nước sấu ngâm gừng – sinh tân dịch, giảm mệt mỏi
Nguyên liệu: 500g sấu, gừng tươi, đường phèn.
Cách làm: Sấu cạo vỏ, chần qua nước sôi rồi ngâm cùng đường phèn và vài lát gừng.
Công dụng: Giúp giải khát, giảm cảm giác khô miệng, mệt mỏi do nắng nóng; gừng giúp giảm tính lạnh của sấu, hỗ trợ tiêu hóa tốt hơn.
2. Sấu chín ngâm đường
Sấu ngâm đường là thức uống quá quen thuộc với mọi người. Vào những ngày thời tiết oi bức như mùa hè mà được thưởng thức một ly sấu ngâm đường thì còn gì bằng.
Ly sấu ngâm đường thanh mát với vị sấu chua chua hòa cùng mùi thơm đặc trưng của gừng, thêm một ít đá viên rồi làm một ngụm lớn là sẵn sàng đánh bay cái nóng mùa hè
III. CÁC MÓN ĂN CÓ QUẢ SẤU
1. Sấu chín chấm muối ớt
Cuối tháng 9, đầu tháng 10 là thời điểm sấu đã già quả, chuyển từ màu xanh thẫm sang sắc vàng ươm, vị chua dần được điểm xuyết thêm chút ngọt thơm đầy quyến rũ. Những trái sấu chín vàng, căng mọng đầy khiêu khích.
Lấy lưỡi dao cạo nhẹ lớp vỏ để lộ phần cùi thơm phức, cắt một miếng chấm với đĩa muối ớt cay cay mặn mặn thì không gì sánh được. Có lẽ chính vì điều này mà sấu chín muối ớt vẫn được coi là một nét “duyên thầm” của ẩm thực mùa thu Hà Nội và trở thành một phần trong ký ức tuổi thơ của nhiều người.
2. Sấu chín dầm
Cho sấu chín vào hộp đựng, cho vào hộp 1/2 lượng gia vị đã chuẩn bị rồi đậy nắp, lắc đều. Ướp sấu với gia vị trong 15 – 20 phút. Sau khi ướp đủ, cho 1/2 lượng gia vị còn lại vào, xốc thêm vài lần cho gia vị áo đều quả sấu. Vậy là có thể thưởng thức rồi.
3. Sấu dầm chua ngọt
Sấu dầm chua ngọt có lẽ là món ăn vặt khoái khẩu của rất nhiều người, đặc biệt là các bạn trẻ.
Đây là một món ăn vặt đơn giản, dễ dàng tự chế biến tại nhà và cực kỳ lạ miệng. Với hương vị chua chua, giòn ngọt từ quả sấu chắc chắn sẽ khiến bạn mê mẩn ngay từ miếng cắn đầu tiên.
4. Sấu dầm muối ớt
4. Sấu ngâm mắm
Trong các món ăn vặt từ sấu thì sấu ngâm mắm chính là món ăn được yêu thích nhờ hương vị chua chua, mặn mặn và có thêm mùi tỏi ớt, riềng cay nồng kích thích vị giác. Món này để càng lâu ăn càng ngon, khi vị chua từ sấu tiết ra hòa quyện với nước mắm đậm đà, tạo nên món ăn hấp dẫn không thể chối từ.
Cách làm sấu ngâm mắm khá đơn giản: mua sấu non chần qua nước sôi, cho vào hỗn hợp nước mắm đường để nguội. Sau đó lại thêm tỏi ớt, riềng vào. Sau hai ngày là có thể thưởng thức sấu ngâm, nhưng để lâu sẽ ngon hơn vì sấu thấm đều hơn các gia vị.
5. Ô mai sấu
Vì mùa sấu vốn ngắn nên nhiều người phải tìm tới ô mai sấu để vơi bớt phần nào nỗi thèm thuồng những miếng sấu chín, sấu dầm chưa kịp ăn thật đã.
Ô mai sấu rất đa dạng với khá nhiều biến tấu, nào là ô mai sấu xào, sấu giòn cam thảo, sấu dẻo gừng, dẻo cay. Mỗi loại ô mai có vị thơm ngon riêng biệt nhưng có điểm chung là đều hớp hồn bao nhiêu thế hệ, và là món quà quý gửi bạn phương xa.
6. Canh cá nấu với quả sấu
Canh cá có thể kết hợp với nhiều loại thực phẩm như dưa muối chua, su hào,.. tuy nhiên vào mùa hè canh sấu nấu cá là số một.
Từng miếng thịt cá thơm, mềm hòa cùng vị chua của cà chua, sấu và mùi thơm đặc trưng của rau thì là tạo nên món canh hoàn hảo, tròn vị.
7. Vịt om sấu hỗ trợ tiêu hóa, giảm ngấy
Nguyên liệu: 1/2 con vịt, 5 – 6 quả sấu, gừng, sả, hành khô, rau ngổ.
Cách làm: Vịt làm sạch, chặt miếng, xào săn cùng gừng và sả; cho nước vào om mềm rồi thêm sấu. Khi sấu chín, dầm nhẹ tạo vị chua dịu.
Công dụng: Món ăn giúp giảm cảm giác ngấy của thịt vịt, hỗ trợ tiêu hóa, thích hợp trong mùa hè.
8. Bún sườn nấu sấu
Bún sườn nấu sấu là món ăn lạ miệng rất thích hợp cho một bữa ăn sáng nhẹ nhàng. Bún được nấu với phần thịt sườn thơm mềm cùng với phần nước dùng chua ngọt đậm vị đặc trưng của quả sấu sẽ là món ăn vừa ngon miệng vừa bổ dưỡng dành cho cả gia đình.
IV. THAM KHẢO
[VIDEO 1] Cách làm sấu ngâm đường giòn ngon, để hai năm không nổi váng
[VIDEO 2] Canh chua quả sấu
[1] Món ngon từ sấu – nét ẩm thực dân dã Hà thành
https://vnexpress.net/doi-song-cooking-mon-ngon-tu-sau-4482052.html
[2] Gợi ý 6 món ăn chế biến từ quả sấu
https://laodong.vn/gia-dinh-hon-nhan/goi-y-6-mon-an-che-bien-tu-qua-sau-sieu-ngon-cho-bua-com-nha-1017245.ldo
[3] Tổng hợp 13 cách chế biến các món ngon từ quả sấu
https://www.dienmayxanh.com/vao-bep/tong-hop-12-cach-che-bien-cac-mon-ngon-tu-qua-sau-sieu-hap-10478
[4] Những món ngon từ sấu vừa nghe tên đã muốn thưởng thức ngay
https://luhanhvietnam.com.vn/du-lich/nhung-mon-ngon-tu-sau-vua-nghe-ten-da-muon-an-ngay.html
[5] 5 món ăn – bài thuốc từ quả sấu
https://suckhoedoisong.vn/5-mon-an-bai-thuoc-tu-qua-sau-thanh-nhiet-kich-thich-tieu-hoa-ngay-he-16926051418333764.htm
[6] Bốn món siêu ngon từ quả sấu
https://www.24h.com.vn/am-thuc/bon-mon-sieu-ngon-tu-qua-sau-c460a714080.html
[7] Rớt nước miếng với những món ngon từ quả sấu
https://afamily.vn/rot-nuoc-mieng-voi-nhung-mon-ngon-tu-qua-sau-201332912166879.chn
TS.BS Tràn Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM