NHỮNG NHẬN ĐỊNH SAI LẦM VỀ THỰC PHẨM

         I. LỜI MỞ

    Ăn là nguồn cung năng lượng cho cơ thể. Trong ngôn ngữ Việt Nam ta, ăn đứng trước các động từ kép như ăn uống, ăn làm, ăn học, ăn chơi, ăn nhậu…đầu Ăn cũng là mục đầu tiên của tứ khoái, ăn-ngủ… Trong y khoa, chế độ ăn uống lại là cái chân quan trọng nhất của cái kiềng điều trị 3 chân (tripod of treatment)..

     Nhưng hiện nay, thực khách, người tiêu dùng, bệnh nhân “quáng gà” vì quá nhiều thông tin về thực phẩm và dinh dưỡng. Đặc biệt, có nhiều món ăn được phong ngôi quá mức theo kiểu “rỉ tai truyền miệng”, chẳng có được một chứng cớ khoa học rõ ràng nào. Và cụm từ “ăn lành mạnh” trở thành một xu hướng phổ biến, đặc biệt trên mạng xã hội. Những bữa ăn được trình bày đẹp mắt, ít dầu mỡ, nhiều rau xanh, nước ép hay thực đơn “không tinh bột” thường được xem là chuẩn mực của sức khỏe.    

    Chuyên gia dinh dưỡng Hannah Elliott đã chỉ ra  11 lầm tưởng phổ biến nhất về thực phẩm và chế độ ăn uống.

        II. NHỮNG QUAN ĐIỂM SAI LỆCH 

     1  Mật ong tốt hơn đường trắng

     Thực tế, các loại đường tự nhiên như mật ong, và các loại siro như siro agave, siro gạo, siro mạch nha và mật mía, đường mía (bao gồm cả đường mía chưa tinh chế) vẫn là đường. Chúng đều cung cấp lượng năng lượng tương đương nhau.

    Chế độ ăn nhiều đường có liên quan đến lượng năng lượng nạp vào cao, theo thời gian có thể dẫn đến tăng cân và béo phì, và những hệ lụy liên quan.

   2. Ngũ cốc không chứa gluten tốt hơn ngũ cốc nguyên hạt

   Nhiều ý kiến rằng, các loại ngũ cốc không chứa gluten như kiều mạch hoặc quinoa và các loại ngũ cốc cổ xưa như amaranth được khuyến nghị là lựa chọn lành mạnh hơn so với các thực phẩm làm từ lúa mì như mì ống hoặc bánh mì. Những loại ngũ cốc này được khuyến cáo là có thể làm phong phú thêm chế độ ăn uống và là nguồn chất xơ hữu ích. Do đó, trừ khi không dung nạp gluten, thì không cần thiết phải tránh các thực phẩm có chứa gluten.

   Thay vì tập trung vào gluten, hãy xem xét hàm lượng chất xơ của các loại ngũ cốc đã chọn. Nên ăn các loại ngũ cốc lành mạnh như ngũ cốc nguyên hạt (bao gồm yến mạch và gạo lứt) và các sản phẩm làm từ chúng (chẳng hạn như bánh mì nguyên hạt, ngũ cốc ăn sáng nguyên hạt và mì ống nguyên cám) vì chúng chứa nhiều chất xơ hơn và ăn nhiều loại ngũ cốc khác nhau cũng tốt cho sức khỏe đường ruột của bạn.

     3. Dầu dừa (cọ) tốt cho sức khỏe

     Dầu dừa đã được dùng phổ biến và được cho là một loại chất béo tốt, và có những tuyên bố rằng nó có thể cải thiện một loạt các vấn đề sức khỏe, bao gồm cả bệnh tim mạch vành.

    Thực tế, dầu dừa chứa khoảng 85% chất béo bão hòa. Việc tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng lượng cholesterol trong máu, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành. Mặc dù đã có một số nghiên cứu xem xét tác động của dầu dừa đối với cholesterol trong máu, nhưng chất lượng của những nghiên cứu này không tốt – hoặc là do thời gian nghiên cứu ngắn, dựa trên số lượng người tham gia nhỏ hoặc dựa trên động vật.

  Lời khuyên chung cho dầu dừa (cọ) và các chất béo bão hòa khác như bơ, mỡ…là dùng hạn chế và nên tốt nhất là nên thay thế bằng các loại chất béo không bão hòa như dầu ô liu, dầu hạt cải hoặc dầu hướng dương và các loại bơ thực vật.

   4. Trứng không tốt cho tim mạch

   Trứng là nguồn cung cấp cholesterol, vì vậy nhiều người nghĩ rằng nên tránh ăn trứng để giảm nguy cơ mắc bệnh tim.

   Tuy nhiên, nhận định về trứng đã thay đổi theo thời gian, và hiện nay trứng được cho là “siêu thực phẩm” được đưa vào như một phần của chế độ ăn uống cân bằng.

   Điều cần lưu ý với mọi người, cách chế biến trứng hoặc các món ăn kèm quan trọng hơn chính bản thân trứng. Luộc hoặc chần tốt cho sức khỏe hơn là chiên trong mỡ bacon hoặc đánh với bơ.

   5. Granola là bữa sáng lành mạnh

   Mặc dù granola có chứa ngũ cốc nguyên hạt, nhưng nó có hàm lượng đường cao do được thêm mật ong, siro hoặc đường, trái ngược với các bữa sáng làm từ yến mạch, như cháo yến mạch và một số loại muesli. Granola cũng có thể cho thêm chất béo bổ sung, vì vậy nó thường có hàm lượng năng lượng cao hơn. Hơn nữa, chất béo được sử dụng có thể là dầu cọ, dầu dừa.

    Bên cạnh đó, granola rất dễ ăn nhiều hơn lượng hướng dẫn ghi trên bao bì. Nếu granola là lựa chọn duy nhất, hãy hạn chế khẩu phần ăn bằng cách cân hoặc sử dụng dụng cụ đo lường hoặc trộn với một số loại ngũ cốc nguyên hạt để vẫn có được hương vị nhưng ít đường hơn. 

     6.  Nước ép trái cây và rau củ là lành mạnh nhất

   Ép nước trái cây là một ngành kinh doanh lớn, và một số người coi đó là cách dễ nhất để có đủ năm phần trái cây và rau củ mỗi ngày. Nhưng trên thực tế, mặc dù nước ép sẽ bổ dưỡng hơn các loại nước ngọt khác, nhưng chúng chỉ là phần trái cây và rau củ mỗi ngày.

 

    Khi trái cây và rau củ được ép lấy nước, đường trong chúng sẽ được giải phóng dưới dạng đường tự do, nên chúng ta không cần thêm đường vào nước ép nữa.

   7. Tất cả thực phẩm lên men đều tốt cho sức khỏe

   Thực phẩm lên men như dưa cải bắp muối, kim chi và kefir đang được nhắc đến rất nhiều do liên quan đến lợi ích cho sức khỏe đường ruột. Quá trình lên men đã được sử dụng hàng nghìn năm để chế biến thực phẩm và người ta cho rằng vi khuẩn sống trong các loại thực phẩm này có thể giúp giữ cho đường ruột của chúng ta khỏe mạnh bằng cách tăng số lượng và phạm vi vi khuẩn có lợi. 

   Các loại thực phẩm như sữa chua tự nhiên có chứa vi khuẩn sống sẽ là một bổ sung dinh dưỡng cho chế độ ăn uống vì nhiều lý do, không chỉ vì quá trình lên men của chúng. Tuy nhiên, một số thực phẩm lên men sẽ có thêm muối và đường, vì vậy đối với sức khỏe tim mạch, chúng ta cần thận trọng hơn khi sử dụng chúng. Vì vậy, nhớ đọc nhãn thực phẩm và chỉ nên tiêu thụ một lượng nhỏ các loại có hàm lượng muối hoặc đường cao vì tiêu thụ quá nhiều muối có thể dẫn đến huyết áp cao, một yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch và đột quỵ.

   8. Thịt đỏ luôn có hại 

  Nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa thịt đỏ và thịt chế biến sẵn với nguy cơ mắc một số bệnh, chẳng hạn như ung thư ruột kết, vì vậy một số người cho rằng họ phải loại bỏ chúng khỏi chế độ ăn uống để có sức khỏe.

   Thịt đỏ là nguồn cung cấp protein tốt và cung cấp vitamin và khoáng chất bao gồm sắt, vì vậy không phải tất cả đều có hại. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã liên kết việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn với nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn. Khuyến cáo những người ăn nhiều thịt đỏ (hơn 90g mỗi ngày) nên giảm xuống còn 70g mỗi ngày, vì có liên quan đến ung thư ruột kết. Vì vậy, chúng ta không nhất thiết phải từ bỏ hoàn toàn thịt đỏ, nhưng cần giảm lượng tiêu thụ.

    Khi nói đến sức khỏe tim mạch, điều quan trọng nhất cần lưu ý về thịt đỏ là lượng chất béo bão hòa chứa trong thịt. Hãy chọn các phần thịt đỏ nạc hoặc thịt băm siêu nạc và cắt bỏ phần thừa trước khi nấu. Khi chọn mua thịt chế biến sẵn, cần chú ý đến hàm lượng muối cũng như chất béo bão hòa, bằng cách đọc kỹ nhãn thực phẩm.

   9.  Chất béo có hại cho sức khỏe

   Khi nói đến chất béo, nhiều cảm nghĩ là có hại cho tim mạch. Trước đây việc giảm chất béo được khuyến cáo, nhưng hiện nay trung bình chúng ta đang đáp ứng các khuyến nghị về tổng lượng chất béo trong chế độ ăn uống của mình.

    Quan trọng hơn, nên chú ý hơn đến các loại chất béo mà chúng ta ăn, vì lượng chất béo bão hòa trung bình (như bơ, bơ ghee, dầu dừa và mỡ lợn) vẫn cao hơn mức khuyến nghị, tương đương khoảng 30g mỗi ngày cho nam giới và 20g cho phụ nữ.

    Tốt hơn hết là nên thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa vì điều này đã được chứng minh là giúp giảm mức cholesterol LDL (xấu). Hãy sử dụng dầu và bơ thực vật không bão hòa, ăn một phần cá béo mỗi tuần và thay thế các món ăn vặt nhiều chất béo bão hòa bằng các lựa chọn lành mạnh hơn như các loại hạt không muối hoặc bơ trên bánh mì nướng nguyên cám.

    10. Chế độ ăn kiềm tốt hơn cho sức khỏe

   Mục đích của chế độ ăn kiềm là thiết lập lại sự cân bằng pH (kiềm/axit) của cơ thể bằng cách tránh các thực phẩm làm “cơ thể trở nên axit hơn” như caffeine, rượu, sữa, đường, gluten, lúa mì và thực phẩm chế biến sẵn, và ăn các thực phẩm làm “cơ thể trở nên kiềm hơn” như lúa mạch, hạnh nhân, dầu ăn, trà thảo dược, trái cây và rau củ. Nhiều loại thực phẩm được khuyến nghị là có tính kiềm cũng là những lựa chọn lành mạnh, và không có hại gì khi giảm lượng rượu và thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa, muối và đường.

    Những lợi ích được cho của chế độ ăn này là giúp giảm cân và có thể làm giảm viêm khớp, ngăn ngừa ung thư và sỏi thận, giảm nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường loại 2 và cải thiện sức khỏe tim mạch.Tuy nhiên, không có cơ sở khoa học nào cho chế độ ăn này.

    Cần lư ý, cơ thể người được trang bị tốt để duy trì cân bằng kiềm-toan (độ pH ổn định) trong máu, và nhiều màng trong cơ thể chúng ta cần độ pH axit để bảo vệ và hỗ trợ tiêu hóa thức ăn. Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Vương quốc Anh mô tả ý tưởng rằng chế độ ăn kiềm sẽ làm giảm nguy cơ ung thư là “vô lý về mặt sinh học”. 

  11. Cần “thanh lọc cơ thể” thường xuyên

   Có một niềm tin phổ biến rằng việc “thanh lọc cơ thể” thường xuyên có thể giúp loại bỏ độc tố khỏi cơ thể và hỗ trợ giảm cân. Điều này có thể bao gồm việc mua các viên uống, trà và sinh tố thanh lọc đặc biệt, cắt giảm rượu hoặc nhịn ăn trong một thời gian ngắn.

    Sự thật là cơ thể chúng ta thích nghi tốt với việc loại bỏ độc tố thông qua chức năng bình thường của gan, thận, phổ và da. Nếu những cơ quan này không hoạt động đúng cách, chúng ta sẽ cảm thấy rất ốm yếu. Việc thanh lọc cơ thể bằng cách cắt giảm thức ăn và đồ uống không lành mạnh trong vài ngày và ăn nhiều trái cây và rau củ có thể khiến cảm thấy tốt hơn, nhưng nếu sau đó quay trở lại thói quen cũ thì nó sẽ không giúp cải thiện sức khỏe nhiều.

   Chỉ cần ăn uống cân bằng, bao gồm ít nhất năm phần trái cây và rau mỗi ngày, tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc, ngủ đủ giấc và hạn chế uống rượu, sẽ mang lại những lợi ích sức khỏe lâu dài.

https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/why-everything-you-know-about-healthy-eating-is-wrong