SĐT: 
I. LỜI MỞ
Rối loạn cảm xúc lưỡng cực là một căn bệnh tâm thần với hai nhóm triệu chứng hỗn hợp ngược nhau là hưng phấn và trầm cảm. Người mắc bệnh thường sẽ có những thay đổi về trạng thái tâm lý, cảm xúc hành vi.
Bệnh tác động tiêu cực lên sức khỏe người bệnh, ảnh hưởng đến sinh hoạt và cuộc sống….
II. RỐI LOẠN CẢM XÚC LƯỠNG CỰC LÀ GÌ ?
Rối loạn lưỡng cực, bilpolar disorder, là một bệnh tâm thần được biểu hiện bằng những thay đổi thất thường về cảm xúc hành vi giữa hai trạng thái bệnh là hưng cảm và trẩm cảm. Người bệnh có thể rơi vào tình trạng quá kích thích, tăng động, loạn thần các hoang tưởng không phù hợp thực tế nhưng có khi lại rơi vào trạng thái trầm cảm.
Vì thế, rối loạn lưỡng cực còn được gọi là rối loạn hưng – trầm cảm. Tâm lý bất ổn, tâm trạng lên – xuống bất thường có thể xuất hiện vài lần trong năm, hoặc vài lần trong tuần. Người mắc bệnh sẽ gặp khó khăn làm việc, duy trì mối quan hệ.
Rối loạn lưỡng cực có đặc điểm là những cơn hay các giai đoạn bệnh lần lượt thay thế nhau theo chu kỳ dưới hình thức cơn hưng cảm hoặc trầm cảm. Rối loạn gây ra những thay đổi bất thường về tâm trạng, năng lượng, mức độ hoạt động và khả năng thực hiện các công việc hàng ngày.
III. CÁC DẠNG RỐI LOẠN LƯỠNG CỰC
– Rối loạn cảm xúc lưỡng cực I: Rối loạn cảm xúc lưỡng cực I được xác định khi có đặc điểm những cơn hưng cảm hoặc xen kẽ cơn trầm cảm.
– Rối loạn cảm xúc lưỡng cực II: Những người bị rối loạn cảm xúc lưỡng cực II có đặc điểm những cơn trầm cảm xen kẽ hưng cảm nhẹ.
– Rối loạn lưỡng cực III: Có đặc điểm những cơn trầm cảm tái diễn chuyển sang cơn hưng cảm khi sử dụng thuốc. Ngoài ra tiền sử gia đình có rối loạn lưỡng cực.
– Rối loạn lưỡng cực chu kỳ nhanh có đặc điểm xảy ra ít nhất 4 cơn trong vòng một năm.
– Rối loạn lưỡng cực có nét loạn thần: có kèm theo các triệu chứng của loạn thần (rối loạn tri giác, rối loạn tư duy….)
– Rối loạn lưỡng cực với biểu hiện không điển hình (Atypical features) với các triệu chứng ăn nhiều ngủ nhiều, khởi phát bệnh sớm, tuổi trẻ, chậm tâm thần vận động, kèm theo rối loạn tâm lý khác.
IV. TRIỆU CHỨNG
Dấu hiệu của rối loạn lưỡng cực có phần tương đồng với nhiều căn bệnh tâm lthần kinh khác. Do đó, các triệu chứng để phân biệt rối loạn lưỡng cực giai đoạn hưng cảm hay trầm cảm rất quan trọng trong quá trình đánh giá tình trạng bệnh cũng như đưa ra các phác đồ điều trị phù hợp.
1. Triệu chứng giai đoạn hưng phấn
Bệnh nhân phấn khích, bốc đồng, và tràn đầy năng lượng. Khi đó người bệnh sẽ có thay đổi như:
– Suy nghĩ lạc quan, quyết định liều lĩnh tiêu pha hoang phí, cho mình là người tài giỏi xuất chúng.
– Cảm thấy vui vẻ, tràn đầy sinh lực, rất thoải mái, sức khỏe hoàn hảo vô cùng, không cảm thấy mệt mỏi, dường như mọi sự đều tốt đẹp. Người bệnh thường đánh giá cao, cảm thấy như mình có tài năng, có thể vượt mọi khó khăn, đưa ra nhiều chương trình, kế hoạch ngoài khả năng của mình nhưng luôn tin tưởng vào thành công của mình.
– Gia tăng cảm xúc, thích trêu chọc mà không để ý hoàn cảnh xung quanh, cảm xúc dễ bị tác động, đang vui vẻ có thể trở nên giận dữ, kích động nhất thời do nguyên nhân không đáng kể .
– Nhịp độ tư duy tăng thể hiện qua sự xuất hiện liên tục và nhanh chóng các ý tưởng: Nói nhiều, nói liên tục, nói đến khàn tiếng. Các câu nói thường không hoàn chỉnh vì thiếu sự tập trung, đôi lúc nói không thành câu thể hiện sự xuất hiện nhanh chóng của những ý tưởng đến nỗi họ không bắt kịp.
– Gia tăng hoạt động, kết hợp với tự đánh giá cao và khả năng phê phán giảm khiến người bệnh tham dự vào những việc làm với nhiều nguy cơ hậu quả nghiêm trọng như đầu tư vào lĩnh vực mình không biết, tiêu xài tiền bạc vào những vật không cần thiết.
– Có thể gia tăng tình dục, tăng khẩu vị, ăn nhiều, không cảm thấy buồn ngủ.
2 Triệu chứng giai đoạn trầm cảm
Ngược lại với giai đoạn hưng cảm, ở giai đoạn trầm cảm, người mắc rối loạn lưỡng cực sẽ có suy nghĩ, cảm xúc tiêu cực.
– Buồn vô cớ, không điều gì làm cho họ khuây khỏa hoặc vui lên được
– Đánh giá thấp bản thân, cảm giác có lỗi
– Nhìn về quá khứ, hiện tại, tương lai mang màu sắc ảm đạm
– Buồn rầu, không tin vào khả năng lành bệnh
– Cảm giác đau khổ vì tội lỗi, bế tắc không lối thoát thường làm người bệnh có ý tưởng tự sát.
– Mất năng lượng, mất nhiệt huyết trong công việc, cơ thể suy nhược
– Thay đổi chế độ ăn uống, chán ăn, khẩu vị giảm, có lúc bỏ ăn
– Thay đổi giấc ngủ, khó vào giấc ngủ, ngủ hay bị thức giấc
– Liên tưởng chậm chạp, suy nghĩ lâu, trả lời chậm, giảm khả năng tập trung chú ý
– Hoạt động tình dục giảm, ở nữ có thể đi kèm kinh nguyệt không đều hoặc mất kinh.
Đàn ông và phụ nữ bi rối loạn lưỡng cực ngang nhau. Tuy nhiên, nam bị nhiều cơn hưng phấn, trong khi nữ bị nhiều cơn trầm cảm.