SĐT: 
I. LỜI MỞ
Hội chứng bàng quang tăng hoạt tuy không nguy hiểm nhưng lại thường gây khó chịu cho bệnh nhân, ảnh hưởng lớn trong sinh hoạt, học tập và công tác hàng ngày. Một số trường hợp bệnh nhân bị bàng quang tăng hoạt có thể ảnh hưởng tới tâm lý, đặc biệt là những người bệnh trẻ.
II. BÀNG QUANG TĂNG HOẠT LÀ GÌ ?
Bàng quang tăng hoạt là tình trạng rối loạn chức năng giữ nước tiểu của bàng quang. Người bị bàng quang tăng hoạt, bàng quang sẽ co bóp bất thường cũng như không có sự kiểm soát dẫn đến cảm giác mót tiểu đột ngột, đòi hỏi phải tiểu tiện ngay mà không thể nhịn tiểu được.
Bên cạnh đó, bàng quang tăng hoạt còn thường kèm theo triệu chứng són tiểu gấp, tiểu nhiều lần trong ngày nhưng lại không bị bất cứ bệnh lý về đường tiết niệu hoặc có dấu hiệu nhiễm trùng tiểu nào khác.
Thông thường, hội chứng bàng quang tăng hoạt thường xảy ra đối với những bệnh nhân cao tuổi hoặc những người có một số yếu tố nguy cơ như bệnh lý thần kinh, bệnh lý đường tiết niệu, phụ nữ mang thai nhiều lần,
III. NGUYÊN NHÂN
1. Một số bệnh lý nhiễm trùng như viêm bàng quang, herpes,… xảy ra biến chứng ảnh hưởng đến dây thần kinh;
2. Thoát vị đĩa đệm, chấn thương tủy sống dẫn đến dây thần kinh bị ảnh hưởng;
3. Chấn thương sau phẫu thuật vùng chậu có thể là nguyên nhân khiến bàng quang tăng hoạt;
4. Nội tiết tố thay đổi trong thời kỳ mãn kinh ở nữ giới khiến hội chứng bàng quang tăng hoạt xuất hiện;
5. Suy thận, các tế bào thận bị lão hóa, từ đó bàng quang không còn độ nhạy bén trước các tín hiệu thần kinh khiến cho việc co bóp không kiểm soát.
IV. DẤU HIỆU &TRIỆU CHỨNG
Hội chứng bàng quang tăng hoạt thường dẫn đến một loạt các dấu hiệu và triệu chứng liên quan đến rối loạn tiểu tiện, từ đó khiến cho sinh hoạt của người bệnh bất tiện hơn. Các dấu hiệu hội chứng bàng quang tăng hoạt như sau:
1. Buồn tiểu gấp và có cảm giác mót tiểu, muốn tiểu ngay vì không thể nhịn được;
2. Tiểu són và tiểu không kiểm soát. Những cơn buồn tiểu xảy ra ngay sau khi có các yếu tố kích thích như vận động mạnh, hắt hơi hoặc ho;
3. Tiểu tiện nhiều lần trong ngày, mỗi ngày có thể đi 7-8 lần.
4. Ban đêm phải thức dậy nhiều hơn 2 lần để đi tiểu tiện.
Dựa vào các triệu chứng, hội chứng bàng quang tăng hoạt được chia thành 2 loại như sau:
* Hội chứng bàng quang tăng hoạt khô: không gây són tiểu chiếm 2 phần 3 số người mắc bàng quang co bóp đột ngột.
* Hội chứng bàng quang tăng hoạt ướt: gây són tiểu khiến cho người bệnh cảm thấy mệt mỏi và luôn có tâm lý e ngại.
V. CHẨN ĐOÁN
* Sau khi khám lâm sàng tìm các dấu hiệu triệu chứng lâm sàng như tiểu gấp, tiểu són, không thể nhịn tiểu và thường tiểu nhiều lần trong đêm thì hội chứng bàng quang tăng hoạt được chẩn đoán chính xác thông qua các xét nghiệm, thủ thuật cận lâm sàng sau:
* Xét nghiệm nước tiểu: việc phân tích mẫu nước tiểu sẽ hỗ trợ giúp bác sĩ có thể xác định được cả các bệnh lý về đường tiết niệu, từ đó đưa ra chẩn đoán chính xác cho người bệnh.
* Siêu âm bàng quang: giúp đo lượng nước tiểu còn sót lại trong bàng quang, từ đó hỗ trợ xác định tình trạng ứ đọng nước tiểu cùng các rối loạn tiểu tiện nếu có.
* Urodynamic: nhằm đánh giá khả năng lưu giữ nước tiểu của bàng quang, từ đó có phương pháp can thiệp bệnh phù hợp nhất cho người bệnh.
* Nội soi bàng quang: là phương pháp chẩn đoán hình ảnh chính xác dấu hiệu bất thường khiến cho bàng quang bị co bóp bất thường. Trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể yêu cầu làm sinh thiết mô bàng quang.
VI. ĐIỀU TRỊ
1. Thay đổi hành vi, lối sống
1.1. Hạn chế thức ăn và đồ uống tác động lên bàng quang: Có một số loại thực phẩm và đồ uống được biết là có thể gây kích thích bàng quang, tạo nhiều nước tiểu như cà phê, trà, rượu bia, soda và đồ uống có gas, một số trái cây họ cam quýt, cà chua, sô cô la đen, thức ăn cay… Người bệnh nên thử loại bỏ một số loại thực phẩm không phù hợp ra khỏi chế độ ăn uống để cảm thấy dễ chịu hơn, đồng thời bổ sung thêm chất xơ như yến mạch, rau xanh… vào chế độ ăn để cải thiện tiêu hóa.
1.2 Ghi nhật ký bàng quang: Viết ra giấy số lần đi vệ sinh trong một ngày, thực hiện liên tục 1 tuần có thể giúp bạn hiểu cơ thể mình hơn. Nhật ký này cũng có thể giúp người bệnh mối liên hệ giữa thực phẩm, thuốc điều trị với tình trạng xấu đi của các triệu chứng.
1.3 Tiểu sạch 2 lần: Điều này có thể hữu ích cho những người gặp khó khăn trong việc làm rỗng hoàn toàn bàng quang. Để thực hiện biện pháp này, sau khi đi vệ sinh, bạn đợi vài giây rồi thử lại một lần nữa để tống sạch nước tiểu ra ngoài.
1.4 Tập trì hoãn đi tiểu: Để chữa bằng liệu pháp hành vi này, người bệnh nên tập đợi trước khi vào nhà vệ sinh khoảng 1-2 phút rồi dần dần tăng lên, nhằm làm tăng khả năng trữ nước của bàng quang.
1.5 Đi tiểu đúng giờ: Người bệnh cần tuân theo lịch đi vệ sinh hàng ngày, thay vì đi khi muốn với mục đích ngăn chặn cảm giác khẩn cấp và giành lại quyền kiểm soát bàng quang. Muốn làm được điều này, người bệnh cần phải trao đổi với các bác sĩ để được sắp xếp lịch trình hợp lý.
1.6 Tập các bài tập giúp thư giãn và làm khỏe cơ bàng quang: Bài tập Kegel là một lựa chọn phù hợp, giúp thắt chặt các cơ vùng chậu nhằm tăng cường sức mạnh cơ sàn chậu.
2. Dùng thuốc nội khoa
2.1 Để làm giảm sự co bóp của cơ chóp bàng quang nên sử dụng các thuốc kháng muscarinics (darifenacin, fesoterodine, oxybutynin, solifenacin, tolterodine và trospium), đây là thuốc đã được thử nghiệm lâm sàng và chứng minh là có hiệu quả tốt trong việc điều trị hội chứng bàng quang tăng hoạt. Tuy nhiên các loại thuốc kháng muscarinics thường gây ra một số tác dụng phụ cho người bệnh như là khô miệng, mờ mắt, nhức đầu, tim đập nhanh, khó tiêu, táo bón…
2.2 Một số loại thuốc khác cũng có hiệu quả trong việc điều trị bàng quang tăng hoạt nhưng cơ chế chưa rõ ràng như flavoxate, các thuốc chống trầm cảm 3 vòng hoặc thuốc alpha-adrenergic antagonist.
2. 3 Thuốc mới mirabegron cũng có cơ chế tác động lên β3 adrenergic receptor trong cơ chóp bàng quang, từ đó giúp giãn cơ và gia tăng dung tích bàng quang.
2.4 Tiêm botox vào bàng quang: có tác dụng thư giãn cơ của thành bàng quang để giảm tiểu gấp và tiểu không tự chủ. Để thực hiện thủ thuật này, bác sĩ sẽ gây tê cục bộ và sử dụng ống soi đưa vào bàng quang để tiêm một lượng nhỏ botulinum vào cơ bàng quang. Tác dụng của Botox kéo dài đến 6 tháng và điều trị lặp lại khi các dấu hiệu bàng quang tăng hoạt tái phát.
3. Can thiệp khi kháng hoặc không dung nạp thuốc:
3.1 Khi có dấu hiệu kháng thuốc hoặc không dung nạp thuốc thì việc điều trị thay thế đó chính là tiêm onabotulinumtoxin A vào bàng quang.
3.2 Kích thích thần kinh cùng. cấy các điện cực vào rễ thần kinh cùng S3, sau đó nối với một máy tạo nhịp đặt dưới da vùng mông nhằm mục đích kích thích thần kinh cùng để điều hòa các phản xạ thần kinh chi phối cơ đáy chậu và cơ chóp bàng quang. .
3.3 Kích thích thần kinh chày là phương pháp đem lại hiệu quả điều trị thành công cao. Ngoài ra ưu điểm của kỹ thuật này đó chính là ít xâm hại, ít tác dụng phụ.
3.4 Phẫu thuật mở rộng bàng quang bằng ruột cũng được chỉ định khi bàng quang có dung tích co nhỏ, rối loạn chức năng bàng quang mà nguyên nhân do độ giãn nở kém. Đây là phương pháp xâm lấn nhiều nên việc mở rộng bàng quang bằng ruột chỉ được sử dụng khi đã áp dụng những biện pháp ít xâm lấn hơn nhưng không thành công.
VII. THAM KHẢO
[VIDEO 1] Bàng quang tăng hoạt: Nguyên nhân, biến chứng và điều trị
[VIDEO 2] Bàng quang tăng hoạt, hiểu sao cho đúng?
[VIDEO 3] Hội chứng bàng quang tăng hoạt: Hiểu để điều trị hiệu quả
[1] Bàng quang tăng hoạt: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị
https://tamanhhospital.vn/benh/bang-quang-tang-hoat/
[2] Bàng quang tăng hoạt và sức khỏe
https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/bang-quang-tang-hoat-gay-anh-huong-gi-toi-suc-khoe-vi
[3] Bàng quang tăng hoạt
https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/huong-dan-cai-thien-hoi-chung-bang-quang-tang-hoat-toan-hieu-qua-vi
[4] Bàng quang tăng hoạt
https://bvphcntw.gov.vn/index.php/vi/news/thong-bao-bao-moi/bang-quang-tang-hoat-427.html
[5] Bàng quang tăng hoạt: chứng bệnh không chỉ gây phiền toái
https://suckhoedoisong.vn/bang-quang-tang-hoat-chung-benh-khong-chi-gay-phien-toai-169220705151239225.htm
TS.BS Trần Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM