SĐT: 
I. LỜI MỞ
Dị ứng thức ăn là một vấn đề sức khỏe phổ biến. Đây là hệ lụy xảy ra khi hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng quá mức với một loại thức ăn nhất định hoặc một chất có trong thành phần của thức ăn.
Thống kê y học cho thấy, có khoảng 1% người lớn và 7% trẻ em bị dị ứng hoặc không dung nạp thức ăn sạch thông dụng. Mọi thực phẩm đều có thể gây dị ứng, khi hệ miễn dịch phản ứng bảo vệ cơ thể khỏi một chất mà nó nhầm tưởng là có hại, dị nguyên.
Tiêu thụ những thực phẩm chứa các dị nguyên này có thể gây ra các triệu chứng khó chịu như rối loạn tiêu hóa, nổi mề đay, sưng đường hô hấp hoặc nghiêm trọng hơn là sốc phản vệ, có thể đe dọa đến tính mạng.
Để phòng ngừa và điều trị dị ứng thức ăn, bạn cần biết rõ nguyên nhân, triệu chứng, cách xử lý và chế độ ăn uống phù hợp.
II. DỊ ỨNG THỰC PHẨM LÀ GÌ ?
Dị ứng thực phẩm là phản ứng của cơ thể với một loại thực phẩm mà nó nhầm tưởng là có hại. Để bảo vệ cơ thể có thể gây ra nổi mề đay, sưng tấy, đau bụng và khó thở.
Dị ứng thực phẩm có thể gây sốc phản vệ, dẫn đến phù nề đường thở hoặc giảm huyết áp nghiêm trọng. Do đó, cần đến cơ sở y tế nếu bị phù mặt, miệng, họng, khó thở hoặc khó nuốt, hoặc cảm thấy ngất xỉu.
Thông thường “dị ứng thực phẩm” qua trung gian kháng thể IgE gây ra. Hội chứng dị ứng miệng cũng là một loại dị ứng qua trung gian IgE, nhưng nó gây ra phản ứng cục bộ trên môi hoặc trong miệng và hiếm khi dẫn đến sốc phản vệ.
Các phản ứng dị ứng thực phẩm không qua trung gian IgE bao gồm: Hội chứng viêm ruột kết do protein thực phẩm (FPIES); Viêm thực quản tăng bạch cầu ái toan; Viêm dạ dày tăng bạch cầu ái toan; Viêm trực tràng do protein thực phẩm
III. NHỮNG THỰC PHẨM DỄ GÂY DỊ ỨNG
Chúng ta có thể bị dị ứng với bất kỳ loại thực phẩm nào. Nhưng chiếm khoảng 90% tổng số các trường hợp dị ứng thực phẩm gây ra do 9 loại thực phẩm phổ biến nhất bao gồm:
Đậu phộng, Các loại hạt cây (như hạnh nhân, quả óc chó, hạt dẻ cười, hạt phỉ, hồ đào, hạt điều và hạt Brazil); Sữa; Trứng; Cá; Hải sản; Đậu nành; Lúa mì; Mè
IV. DẤU HIỆU & TRIỆU CHỨNG
Triệu chứng và mức độ của dị ứng thức ăn phụ thuộc vào cơ địa của mỗi người, loại thức ăn và lượng thức ăn nạp vào cơ thể. Nhìn chung, đều có các biểu hiện cơ bản dưới đây.
1. Phát ban và ngứa da
Một dấu hiệu rất dễ nhận biết khi bị dị ứng thức ăn là ngứa ngáy, phát ban đỏ ở những vùng da mặt (đặc biệt là miệng), da cổ, bàn tay, bàn chân,…
2. Ngứa ran trong miệng
Cảm giác ngứa ran trong miệng, nhất là các bộ phận môi, lưỡi, cổ họng,… Với những người nhạy cảm thì cảm giác này càng lúc càng khó chịu.
3. Tức ngực, khó thở
Dị ứng với thức ăn có thể khiến vùng họng bị tổn thương, những đường dẫn khí nhỏ bị sưng nề, người bệnh sẽ cảm thấy khó thở, thở khò khè và tức ngực.
4. Ói mửa, tiêu chảy
Tiêu chảy và nôn ói liên tục, kéo dài có thể do nhiều nguyên nhân, như bị dị ứng thức ăn.
5. Tụt huyết áp
Cảm giác ngứa, tức ngực, khó thở, đau bụng, ói mửa, tiêu chảy như đã nói ở trên nếu kéo dài mà không có biện pháp điều trị tích cực có thể gây ra tình trạng nghiêm trọng hơn như hoa mắt, chóng mặt, choáng váng, tụt huyết áp và bất tỉnh.
6. Sốc phản vệ
Sốc phản vệ thường xảy ra ở những người bị dị ứng với thức ăn đột ngột. Mặc dù tỷ lệ bị sốc phản vệ không cao, nhưng mức độ nguy hiểm rất lớn, nếu không được điều trị kịp thời có thể khiến người bệnh bất tỉnh, hôn mê, thậm chí là tử vong.
Những dấu hiệu và triệu chứng cho thấy người bệnh bị sốc phản vệ sau khi ăn bao gồm: Hạn chế và thắt chặt đường thở, Cổ họng ngứa ran, sưng đỏ khiến việc thở gặp khó khăn, Huyết áp tụt, mập đập nhanh, Mất ý thức.
7. Một số biểu hiện khác
Tùy cơ địa của mỗi người và cơ chế của dị ứng (dị ứng tức thì hay dị ứng muộn) mà khi bị dị ứng với thức ăn, một số người có thể xuất hiện những biểu hiện khác như viêm da, viêm mũi dị ứng, viêm xoang, ho, mất ngủ, mệt mỏi,…
V. PHÒNG TRÁNH
Tỷ lệ em bé bị dị ứng thức ăn cao hơn người lớn nên ba mẹ cần cẩn thận và kỹ lưỡng trong khâu chọn và chế biến thức ăn.
Đối với người lớn trong nhà, nên tìm hiểu từng loại thực phẩm, nếu nghi ngờ thực phẩm đó có thể gây dị ứng thì hạn chế sử dụng. Còn những loại thực phẩm đã từng gây dị ứng thì tốt nhất không dùng.
Với thực phẩm đóng hộp, nên xem thành phần bao gồm những gì, đảm bảo không chứa những chất có thể gây dị ứng. Bên cạnh đó, tuyệt đối không sử dụng thực phẩm hết hạn, bởi chúng không chỉ gây dị ứng mà còn có nguy cơ gây ngộ độc.
Khi xuất hiện các biểu hiện, triệu chứng như đã nói (ngứa, phát ban, khó thở, đau bụng, đi ngoài,…) sau khi ăn, đặc biệt là ăn thức ăn lạ thì cần đi khám ngay để xác định nguyên nhân và cách điều trị.
VI. CHẨN ĐOÁN
1. Khám tổng quát
Các chuyên gia sức khỏe chẩn đoán dị ứng thực phẩm bằng cách hỏi về các triệu chứng như: Loại thực phẩm; Thực phẩm đó đã được nấu chín hay chưa, Khoảng thời gian từ khi ăn thực phẩm đến khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện…
2, Các xét nghiệm
– Xét nghiệm dị ứng da.
– Xét nghiệm dị ứng máu
– Xét nghiệm thử thách thực phẩm.
V. XỬ TRÍ KHI BỊ DỊ ỨNG THỨC ĂN
* Nếu nghi ngờ bị dị ứng với thức ăn thì cần ngưng sử dụng thức ăn đó ngay lập tức.
* Nếu xuất hiện một hoặc các triệu chứng dị ứng, cần đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám hướng dẫn.
* Trường hợp người bệnh bị sốc phản vệ, xoa bóp tim ngoài lồng ngực và đưa cấp cứu nhanh nhất tránh nguy hiểm đến tính mạng.
* Trong mọi trường hợp, tuyệt đối không tự ý dùng thuốc nếu chưa tham khảo ý kiến bác sĩ.