SĐT: 
I. LỜI MỞ
Quả la hán đã khá quen thuộc với nhiều người Việt chúng ta, nhất là dưới dạng quả khô dùng để hãm trà. Trong những ngày nắng nóng, một cốc nước la hán có vị ngọt thanh, dễ uống thường được nhiều gia đình lựa chọn để giải khát.
Không chỉ xuất hiện trong thói quen ăn uống thường ngày, quả la hán còn được nhắc đến trong một số bài thuốc dân gian liên quan đến đường hô hấp và tiêu hóa.
Gần đây, loại quả này tiếp tục thu hút sự chú ý khi được xem là một chất tạo ngọt tự nhiên có độ ngọt rất cao nhưng không cung cấp năng lượng, không làm tăng glucose máu theo cách giống đường bột thông thường.
II. LA HÁN LÀ QUẢ GÌ ?
Quả la hán hay còn được gọi là la hán quả hay giả khổ qua, quang quả mộc miết, có tên khoa học là Momordica grosvenori Swingle thuộc họ Bí. Cây la hán là loại cây đặc sản của vùng Quảng Tây, Quế Lâm, Trung Quốc. Đây là một cây mọc leo được trồng lấy quả và sử dụng chế biến thành các loại nước giải khát rất tốt. Quả la hán có vỏ cứng nhỏ với đường kính khoảng 4 – 6 cm, có hình cầu hoặc hình hơi trái xoan.
1⚖️Thành phần hóa học
*. Mogroside (chất tạo ngọt tự nhiên)
Là hoạt chất chính tạo vị ngọt (mogroside V có độ ngọt rất cao gấp 300 lần saccharose và mogroside VI cao gấp 126 lần saccharose đường mía). Không làm tăng đường huyết → phù hợp cho người tiểu đường. Có đặc tính chống oxy hóa mạnh.
*. Vitamin
Chứa một lượng nhỏ vitamin như: Vitamin C ; Một số vitamin nhóm B
*. Khoáng chất
Kali; Canxi; Magie; Một lượng vi khoáng khác
*. Chất chống oxy hóa
Ngoài mogroside, còn có flavonoid giúp Giảm viêm; Bảo vệ tế bào khỏi gốc tự do
*. Chất xơ (ít)
2⚖️ Giá trị năng lượng
– Gần như 0 calo khi dùng làm nước hoặc chất tạo ngọt.
– Không chứa đường hấp thu như glucose hay fructose.
3💡 Lợi ích liên quan
– Hỗ trợ giảm ho, thanh nhiệt (theo Đông y).
– Phù hợp cho người ăn kiêng, giảm cân.
– Có thể giúp kiểm soát đường huyết.
– Không gây sâu răng như đường thông thường.
III. CÔNG DỤNG CỦA LA HÁN
Các nghiên cứu cho thấy, cũng như các trái cây và rau củ khác, chất chống oxy-hóa trong quả la hán có tác dụng kháng khuẩn, phòng ngừa ung thư và chống lão hóa….
Vì quả la hán có tác dụng làm dịu các kích ứng niêm mạc bên trong họng hầu ở những trường hợp bệnh nhân bị viêm họng, viêm thanh khí quản. Do đó, nước uống từ quả la hán rất thích hợp cho những người thường xuyên phải nói nhiều như giáo viên, người dẫn chương trình, ca sĩ và được làm chế phẩm chữa ho long đờm và giải khát.
Đặc biệt, các chất mogroside trong quả la hán rất ngọt nhưng không được chuyển hóa nên hàm lượng calo bằng zero nên có thể sử dụng làm chất tạo ngọt tự nhiên (naural sweetener) trong đồ uống và thực phẩm. Hiện nay trên thị trường có rất nhiều sản phẩm được chế biến từ quả la hán có thể bán dưới dạng quả khô dùng để pha hoặc nước giải khát khá phổ biến.
Trong Đông y, quả la hán là vị thuốc có tính mát, vị ngọt, tác dụng vào phế và đại tràng. Vì vậy, quả la hán tác dụng thanh nhiệt, nhuận tràng và nhuận phế, thông tiện. Sử dụng trong các trường hợp bệnh nhân bị cảm sốt, ho, viêm khí quả, viêm họng, khan mất tiếng, táo bón…. Liều lượng sử dụng 9 – 15 gram quả la hán/ngày có thể sắc hoặc hãm lấy nước uống.
IV. THAM KHẢO
[Video 1] Quả la hán có tác dụng gì?
[Video 2] Quả có vị ngọt gấp 300 lần đường mía giúp hạ đường huyết | Báo Lao Động
[Video 3] Uống nước quả la hán hàng ngày có tốt không? Những bài thuốc được chế biến từ quả la hán
[1] Quả la hán có tác dụng gì? Dùng hàng ngày có tốt không?
https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/qua-la-han-co-tac-dung-gi-dung-hang-ngay-co-tot-khong-vi
[2] Việt Nam có loại quả siêu ngọt không gây tăng đường huyết, ngừa ung thư
https://dantri.com.vn/suc-khoe/viet-nam-co-loai-qua-sieu-ngot-khong-gay-tang-duong-huyet-ngua-ung-thu-20260415071112278.htm
[3] Quả la hán có chữa được viêm họng?
https://suckhoedoisong.vn/qua-la-han-co-chua-duoc-viem-hong-16914224.htm
[4] La hán quả
https://bvnguyentriphuong.com.vn/duoc-lieu/la-han-qua
[5] 5 cách dùng quả la hán chữa mất ngủ vô cùng hiệu quả
https://hoithankinhhocvietnam.com.vn/vi/post/5-cach-dung-qua-la-han-chua-mat-ngu-vo-cung-hieu-qua-7267.htm
TS.BS Trần Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM