SĐT: 
I. LỜI MỞ
Nhồi máu cơ tim là một bệnh lý tim mạch phổ biến không chỉ ở các nước phát triển mà còn ở các nước đang phát triển như Việt Nam chúng ta.
Mặc dù tỷ lệ tử vong do nhồi máu cơ tim đã giảm nhờ sự tiến bộ trong chẩn đoán và điều trị, nhưng hậu quả và biến chứng sau vẫn là một vấn đề đáng lo ngại.
II. NHỒI MÁU CƠ TIM LÀ GÌ ?
Tim có vai trò quan trọng trong việc bơm máu đến các cơ quan khác. Tim được cung cấp oxy và các dưỡng chất từ 2 nhánh mạch máu: động mạch vành trái và động mạch vành phải.
Nhồi máu cơ tim là tình trạng bệnh lý xảy ra khi 1 hoặc cả 2 nhánh động mạch vành bị tắc nghẽn đột ngột, dẫn đến tình trạng cơ tim không nhận đủ máu, và có khả năng bị hoại tử cơ tim. Khi 1 vùng cơ tim chết do thiếu máu, chức năng bơm máu của tim sẽ không bị suy giảm hơn trước, dẫn đến các hậu quả nghiêm trọng như suy tim, đột tử,…
III. NGUYÊN NHÂN
Nguyên nhân nhồi máu cơ tim phổ biến nhất là xơ vữa động mạch, xảy ra khi các mảng xơ tích tụ dần theo thời gian và bám vào thành mạch máu. Những thành phần của mảng xơ vữa thường bao gồm cholesterol, canxi, và các mảnh vỡ tế bào.
Quá trình hình thành, phát triển của các mảng xơ vữa thường bắt đầu từ khoảng tuổi 30 và kéo dài từ vài năm đến vài chục năm. Đối với những người có yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu, hút thuốc lá, quá trình này thường diễn ra nhanh hơn. Các yếu tố này các phân tử cholesterol tích tụ và bám vào thành mạch máu.
Mảng xơ vữa bám vào thành mạch dẫn đến viêm thành mạch, và có thể dẫn đến bong tróc và nứt vỡ của mảng xơ vữa tạo ra cục máu đông, gây tắc nghẽn trong mạch máu. Khi mạch máu bị tắc nghẽn, nó ngăn cản việc máu không thể đến được các vùng cơ tim phía sau, gây ra tổn thương và chết của các phần cơ tim đó, là nguyên nhân nhồi máu cơ tim.
IV. DẤU HIỆU & TRIỆU CHỨNG
1. Dấu hiệu cảnh báo
● Lo âu, cảm giác hồi hộp.
● Đau ngực, với mức độ có thể thay đổi từ cảm giác đè nặng hoặc nóng rát phía trước ngực bên trái đến đau dữ dội giống như bị dao đâm hoặc siết chặt. Đau có thể lan ra cổ, hàm dưới, vai bên trái, lưng, bụng hoặc cánh tay bên trái. Thời gian đau có thể kéo dài hơn 20 phút.
● Khó thở.
● Hoa mắt, chóng mặt.
● Buồn nôn hoặc nôn mửa.
● Tăng hoặc giảm huyết áp.
● Tay và chân lạnh và ẩm.
● Kích thích, lo lắng hoặc hoảng sợ.
● Có thể dẫn đến mất ý thức.
2. Triệu chứng
Nhồi máu cơ tim có thể xảy ra đột ngột, nhưng cũng có những trường hợp mà người bệnh được cảnh báo trước qua hàng giờ, hàng ngày hoặc hàng tuần qua các dấu hiệu:
● Một biểu hiện phổ biến là cơn đau thắt ngực
Người bệnh thường cảm thấy lòng ngực bị đau tức, đè nặng, cảm giác bị xoắn vặn bên trong, vị trí sau xương ức hoặc ngực bên trái, thường xuất hiện khi đang nghỉ ngơi và kéo dài hơn 15 phút. Đau có thể lan rộng đến phía sau lưng, cổ, cằm, vai hoặc cánh tay.
Khi đau ngực, có thể xuất hiện các triệu chứng bổ sung như mệt mỏi, hồi hộp, khó thở, mồ hôi, cảm giác hoảng loạn hoặc thậm chí ngất xỉu. Mức độ đau không thuyên giảm sau khi dùng nitrate.
● Tuy nhiên, ở người lớn tuổi, phụ nữ, bệnh nhân đái tháo đường có thể không đau thắt ngực, mà chỉ khó thở, thay đổi trong tri giác, ngất hoặc huyết áp giảm xuống dưới mức 90/60 mmHg.
● Một điều quan trọng cần lưu ý là không phải tất cả mọi người đều trải qua cùng một triệu chứng, và mức độ triệu chứng có thể thay đổi từ nhẹ đến nặng, hoặc có thể có các trường hợp mà triệu chứng đầu tiên là sự ngừng lại của tim một cách đột ngột.
V. BIẾN CHỨNG
* Rối loạn nhịp tim
Hệ thần kinh dẫn truyền tín hiệu điện trong cơ tim bị ảnh hưởng gây ra rối loạn nhịp tim. Một số trường hợp có thể rất nghiêm trọng và đe dọa tính mạng, gọi là đột tử tim.
* Sốc tim
Đây là một tình trạng hiếm gặp khi cơ tim đột ngột mất khả năng bơm máu. Nó thường xảy ra khi một lượng lớn của cơ tim (thường hơn 40%) bị tổn thương.
* Suy tim
Tổn thương nặng của mô cơ tim có thể làm cho cơ tim không thể bơm máu hiệu quả. Suy tim có thể là tình trạng tạm thời (suy tim cấp) hoặc kéo dài (suy tim mãn tính).
* Viêm màng ngoài tim
Một số trường hợp có thể gây ra phản ứng miễn dịch bất thường, dẫn đến một tình trạng gọi là hội chứng Dressler (viêm tràn dịch màng ngoài tim sau khi trải qua nhồi máu cơ tim)
* Ngừng tim
Đây là tình trạng mà cơ tim đột ngột ngừng đập mà không có dấu hiệu báo trước. Nhồi máu cơ tim cấp có thể đe dọa tính mạng người bệnh, dẫn đến tử vong (đột tử) nếu không điều trị kịp thời.
* Hở van 2 lá nặng
Đây là tình trạng khi dây chằng lá van đứt, gây ra hở van 2 lá nặng.
* Thủng cơ tim ở vách liên thất
* Thủng vách tim ở thành tự do
VI, XÉT NGHIỆM CHẨN ĐOÁN
Sau phát hiện các dấu hiệu và triệu chứng gợi ý, bác sĩ sẽ tiến hành một số các xét nghiệm chuyên sâu giúp hỗ trợ trong chẩn đoán bệnh:
● Đo điện tâm đồ.
● Điện tâm đồ gắng sức.
● Siêu âm tim 4D.
● Siêu âm tim gắng sức.
● Xét nghiệm máu tìm các dấu hiệu của hoại tử cơ tim như men Troponin I, Troponin T.
● CT động mạch vành.
● Chụp động mạch vành xóa nền DSA.
VII. ĐIỀU TRỊ
1 Điều trị hỗ trợ
* Người bệnh khó thở, giảm oxy trong máu sẽ được hỗ trợ thở Oxy.
* Sử dụng các thuốc giảm đau nhằm làm nhẹ các triệu chứng đau thắt ngực.
* Sử dụng một số thuốc kiểm soát nhịp tim, hoặc thuốc trợ co bóp của tim.
2. Điều trị chính
* Can thiệp mạch vành
Đặt stent vào đoạn mạch bị tắc nghẽn giúp quá trình lưu thông máu diễn ra bình thường trở lại.
* Phẫu thuật bắc cầu mạch vành
VIII. THAM KHẢO
[Video 1] Nhồi máu cơ tim ngày càng tăng và trẻ hóa, đâu là nguyên do?
[Video 2] Quá trình diễn biến dẫn đến cơn nhồi máu cơ tim
[Video 3] Nhồi máu cơ tim | Sơ cứu như thế nào cho đúng?
[1] Nhồi máu cơ tim – Nhận biết sớm để điều trị hiệu quả
https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/nhoi-mau-co-tim-la-gi-tim-hieu-cung-bac-si-vi
[2] Những dấu hiệu sớm cảnh báo nhồi máu cơ tim cấp
https://benhvien108.vn/nhung-dau-hieu-som-canh-bao-nhoi-mau-co-tim-cap.htm
[3] Nhồi máu cơ tim: Biến chứng tim mạch nguy hiểm của đái tháo đường
https://vsh.org.vn/nhoi-mau-co-tim-bien-chung-tim-mach-nguy-hiem-cua-dai-thao-duong.htm
[4] Nhồi máu cơ tim cấp Nguyên nhân, dấu hiệu, chẩn đoán và điều trị
https://www.fvhospital.com/tin-suc-khoe/benh-nhoi-mau-co-tim-cap-la-gi-nguyen-nhan-dau-hieu-chan-doan-va-dieu-tri/
[5] Nhồi máu cơ tim ngày càng trẻ hóa
https://moh.gov.vn/su-kien-y-te-noi-bat/-/asset_publisher/8EeXRtRENhb6/content/nhoi-mau-co-tim-ngay-cang-tre-hoa?inheritRedirect=false
TS.BS Trần Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội tiết VIỆT NAM