SĐT: 
I. LỜI MỞ
Trước đây, nghiên cứu cho thấy caffeine cao khi uống nhiều cà phê sẽ ngăn cản sự hấp thụ canxi, do đó một số nhà dinh dưỡng suy luận rằng uống cà phê sẽ gây hại cho sức khỏe xương.
Tuy nhiên, các nghiên cứu số đông, dài hạn gần đây qua xem xét mật độ xương và nguy cơ gãy xương, nghiêng về hướng lợi ích của việc uống cà phê ở mức độ vừa phải, thay vì gây hại như những lo ngại trước đây. Và tác hại, nếu có, cũng rất nhỏ và có thể bù đắp dễ dàng nếu khẩu phần ăn cung cấp đủ canxi.
II. TỔNG QUAN VỀ LOÃNG XƯƠNG:
Loãng xương là một rối loạn chuyển hóa xương, đặc trưng bởi sự suy giảm mật độ và cấu trúc xương, khiến chúng trở nên dễ gãy. Loãng xương là một trong những bệnh lý thường gặp khi tuổi càng cao. Bệnh thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng, thường được phát hiện khi người bệnh gặp biến cố gãy xương. Trong đó, gãy cổ xương đùi ở người cao tuổi được xem là tổn thương nghiêm trọng. nhất..
Theo WHO, có khoảng 18,3% dân số toàn cầu đang mắc loãng xương. Trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh chóng, hơn 1,2 tỷ người trên thế giới thuộc nhóm người cao tuổi vào cuối năm 2025, căn bệnh này đang trở thành một thách thức lớn với y tế công cộng.
Loãng xương, xốp xương, rỗng xương, osteosporosis, là tình trạng xương liên tục rỗng, rỗ dần. Mật độ xương giảm dần theo thời gian khiến xương giòn hơn, dễ tổn thương, bị gãy dù chỉ với chấn thương nhẹ thậm chí gãy tự phát.
Bình thường, xương chuyển hóa theo các chu chuyển xương (bone remodulation) cân bằng hoạt động giữa tế bào sinh xương và tế bào hủy xương (osteoblast và osteoclast).Tuổi càng cao, sự hủy xương trội hơn sinh xương, và tình trạng xốp xương xảy ra và càng tiến triển nặng hơn theo thời gian.
III. TỔNG QUAN VỀ CÀ PHÊ
1. THÀNH PHẦN DINH DƯỠNG
* Trong 100 ml cà phê pha đen (không đường, không sữa) có Năng lượng: ~1–2 kcal; Nước: ~98–99%; Protein: ~0,1 g, Chất béo: ~0 g; Carbohydrate: ~0 g; Chất xơ hòa tan: rất ít
* Vitamin trong cà phê Cà phê là nguồn vitamin nhóm B: Vitamin B2 (riboflavin); Vitamin B3 (niacin); Vitamin B5 (axit pantothenic); Vitamin B1 (thiamin) – lượng nhỏ; Vitamin B3.
* Khoáng chất: Kali (K); Magie (Mg); Phốt pho (P); Canxi (Ca) – rất ít; Sắt (Fe) – lượng nhỏ.
* Các hoạt chất sinh học quan trọng:
– Caffeine
– Polyphenol & chất chống oxy hóa: Axit chlorogenic (rất quan trọng); Axit caffeic; Axit ferulic.
– Các hợp chất khác: Trigonelline (khi rang → tạo mùi thơm); Diterpene: cafestol, kahweol
2. CÔNG DỤNG CỦA CÀ PHÊ
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) xếp loại caffeine vừa là thuốc và và phụ gia thực phẩm.
1* Về thực phẩm
Caffein có tác dụng kích thích thần kinh trung ương nên được sử dụng để giảm mệt mỏi và buồn ngủ, và tăng hiệu quả của một số thuốc giảm đau.
Vì là chất hỗ trợ sinh học cho con người, nhiều loại nước giải khát, tăng lực được bổ sung thêm caffeine với ý định cải thiện hoạt động thể lực, tăng sức dẻo dai bền bỉ.
2* Trong y khoa
Caffeine là thuốc đầu tay để điều trị, hỗ trợ các bệnh hô hấp như Loạn sản hô hấp (bronchopulmonary dysplasia) ở trẻ sinh non; Ngưng thở sơ sinh (apnea of newborns and prematurity); Tụt huyết áp tư thế (orthostatic hypotension); Ngộ độc rượu (alcohol intoxication), vì caffeine là chất đối kháng (antidote) của rượu.
Trong cà phê còn chứa khá nhiều chất chống oxy-hóa (anti-oxydation agents). Nhiều bằng chứng khoa học cho thấy uống 1 đến 2 ly cafe mỗi ngày sẽ làm giảm nguy cơ mắc ung thư đường ruột tới 26%.
Cũng vì chứa nhiều chất chống stress oxy hóa, cà phê còn làm giảm triệu chứng bịnh Parkinson, bảo vệ tế bào gan (đặc biệt nếu bạn là người uống rượu), giúp não khỏe hơn và kéo dài tuổi thọ….
3. Với hệ vi sinh đường ruột
Nghiên cứu của công ty dinh dưỡng ZOE công bố trên tạp chí Nature Microbiology, cho thấy cà phê là thực phẩm có tác động mạnh mẽ nhất đến hệ vi sinh vật đường ruột trong số hơn 150 loại thực phẩm và đồ uống được nghiên cứu.
Theo đó, những người uống cà phê thường xuyên có mức độ cao hơn của vi khuẩn Lawsonibacter asaccharolyticus so với những người không uống.
4. Với bệnh đái tháo đường
Trong 19 hợp chất diterpene được phân tách, ba hợp chất diterpene là caffaldehyde A, B và C có khả năng ức chế mạnh α-glucosidase, enzyme phân giải các chất đường bột (carbohydrate) trong đường tiêu hóa thành các phân tử glucose.
Vì enzyme α-glucosidase này ảnh hưởng trực tiếp đến tốc độ đường glucose đi vào máu, phát hiện này cho thấy tiềm năng của các thành phần thực phẩm chức năng mới nhằm mục đích kiểm soát bệnh đái tháo đường loại 2.
IV. CÀ PHÊ CÓ LỢI CHO SỨC KHỎE XƯƠNG
1. Nghiên cứu do các nhà khoa học Đại học Y học Cổ truyền Sơn Đông (Trung Quốc) thực hiện, đã công bố năm 2025 trên tạp chí Frontiers in Nutrition cho thấy, thói quen uống cà phê thường xuyên có tác dụng giảm nguy cơ mắc loãng xương.
Nghiên cứu đã phân tích tổng hợp bao gồm 14 nghiên cứu quan sát, với tổng cộng 562.838 người tham gia,trong giai đoạn 2008-2024. Kết quả cho thấy những người uống cà phê có nguy cơ mắc loãng xương thấp hơn 21% so với những người không uống cà phê.
2. Một số nghiên cứu cho thấy cà phê chứa các hợp chất hoạt tính sinh học như polyphenol và chất chống oxy hóa, có khả năng giảm viêm và stress oxy hóa, những yếu tố được cho là góp phần thúc đẩy quá trình mất xương.
Đồng thời, các hợp chất này có thể kích thích hoạt động của tế bào tạo xương và ức chế tế bào hủy xương, từ đó giúp duy trì cân bằng chuyển hóa xương.
V. ĐÔI ĐIỀU BÀN LUẬN
Phân tích theo nhóm quần thể cho thấy,những người uống cà phê thường xuyên, mức cao có nguy cơ loãng xương thấp hơn tới 60% so với nhóm tiêu thụ thấp nhất.
Hầu hết các nghiên cứu cho biết tiêu thụ khoảng 400mg mỗi ngày, tương đương với 4 tách cà phê, là liều trung bình tốt, không gây nguy cơ đáng kể về các vấn đề sức khỏe, bao gồm cả chứng loãng xương. Khi tiêu thụ 800mg caffeine trong 9 giờ đã làm tăng lượng canxi trong nước tiểu của người tham gia đáng kể 77%. Theo các nhà nghiên cứu, nồng độ canxi trong nước tiểu chỉ là một phần của bức tranh, và tác động tổng thể của uống cà phê lên chuyển hóa canxi vẫn chưa được xác định.
Cần lưu ý rằng, các dữ liệu có từ các nghiên cứu quan sát, cho nên mối liên hệ được ghi nhận chưa thể khẳng định hoàn toàn quan hệ nhân quả. Các thử nghiệm can thiệp dài hạn vẫn cần thiết để xác nhận vai trò trực tiếp của cà phê đối với mật độ xương và nguy cơ gãy xương.
Tuy vậy, với sự nhất quán của kết quả, các tác giả cho rằng bằng chứng hiện nay đủ mạnh để xem cà phê là một yếu tố có lợi, một thực phẩm chức năng, cho sức khỏe xương ở đa số người trưởng thành.
VI. THAM KHẢO
[Video1] Uống cà phê có tốt không?
[Video 2] Điều gì xảy ra khi bạn uống cà phê mỗi ngày? | SKĐS
[Video 3] 3 Thời Điểm Vàng Uống Cà Phê Tốt Cho Sức Khỏe | SKĐS
[Video 4] Những đối tượng không nên uống cà phê kẻo rước bệnh ! | SKĐS
[Video 5] Người Cao Tuổi Có Nên Uống Cà Phê Mỗi Ngày? Sự Thật Bất Ngờ Ai Cũng Nên Biết
[1] NHỮNG THÔNG TIN SỨC KHỎE THÚ VỊ CỦA CÀ PHÊ !
[2] Hơn 100 nghiên cứu về cà phê chỉ ra lợi ích sức khỏe khi uống mỗi ngày
https://dantri.com.vn/suc-khoe/hon-100-nghien-cuu-ve-ca-phe-chi-ra-loi-ich-suc-khoe-khi-uong-moi-ngay-20260111214237200.htm
[23 Bạn sẽ bị loãng xương nếu uống cà phê?
https://dantri.com.vn/suc-khoe/ban-se-bi-loang-xuong-neu-uong-ca-phe-20231028080537657.htm
[4] 4 cách uống cà phê tốt nhất cho sức khỏe
https://dantri.com.vn/suc-khoe/4-cach-uong-ca-phe-tot-nhat-cho-suc-khoe-20250815072940002.htm
[5] Khoa học phát hiện uống cà phê đều đặn tốt cho sức khỏe xương
https://dantri.com.vn/suc-khoe/khoa-hoc-phat-hien-uong-ca-phe-deu-dan-tot-cho-suc-khoe-xuong-20260115233722721.htm
TS.BS Trần Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM