SĐT: 
I. LỜI MỞ
Mối quan hệ giữa cà phê và sức khỏe thận là một vấn đề phức tạp, đan xen giữa hàng thập kỷ nghiên cứu với một số kết quả trái ngược nhau: nhiều ý kiến rằng cà phê “không tốt cho thận”; các nghiên cứu y khoa quy mô lớn trong hơn hai thập kỷ qua đã cho thấy điều ngược lại.
Bài viết tổng hợp lại kết quả các nghiên cứu về liên hệ giữa tiêu thụ cà phê và chức năng thận
II. NHỮNG NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
1. GIẢM NGUY CƠ TỔN THƯƠNG THẬN CẤP
Nghiên cứu theo dõi hơn 14.000 người trong 24 năm (ĐH Colorado & Johns Hopkins, Hoa Kỳ) cho thấy: uống 2–3 tách cà phê/ngày giúp giảm 17% nguy cơ suy thận cấp.
2. GIẢM NGUY CƠ BỆNH THẬN MẠN TÍNH
Trong y học, khi nhiều nghiên cứu độc lập ở nhiều quốc gia cùng cho kết quả tương tự, đó không còn là ngẫu nhiên – mà là xu hướng khoa học đáng tin cậy. Điều quan trọng là: những nghiên cứu này kéo dài hàng chục năm, không phải vài tháng, và theo dõi trên hàng chục nghìn con người – đủ để loại trừ sự ngẫu nhiên:
* Nhiều nghiên cứu độc lập từ Mỹ, châu Âu và châu Á ghi nhận: người uống cà phê thường xuyên có nguy cơ mắc bệnh thận mạn thấp hơn 13–16%.
* Tạp chí AJKD – Quỹ Thận Quốc gia Mỹ:
Uống 2–3 tách cà phê/ngày giúp giảm 13–16% nguy cơ mắc bệnh thận mạn tính.
* Liên đoàn Nội khoa Châu Âu (EJIM):
Khẳng định mối liên hệ tích cực giữa cà phê và việc giảm nguy cơ bệnh thận mạn.
* Đại học Mahidol (Thái Lan):
Phân tích tổng hợp 4 nghiên cứu lớn với gần 26.000 người cho kết luận: Giảm 13% nguy cơ bệnh thận mạn ở người uống cà phê thường xuyên.
* Nghiên cứu quốc tế quy mô hơn nửa triệu người:
Cà phê bảo vệ thận toàn diện, bằng chứng khoa học nằm ở một phân tích tổng hợp đăng trên Journal of Renal Nutrition – tạp chí hàng đầu thế giới về dinh dưỡng và bệnh thận.
* Nghiên cứu quy tụ các viện y khoa từ Nhật Bản, Pháp, Tây Ban Nha, Thổ Nhĩ Kỳ, Romania, phân tích 12 nghiên cứu với hơn 505.000 người tham gia.
* Phân tích quốc tế trên hơn 500.000 người
Đánh giá tổng hợp đăng trên Journal of Renal Nutrition kết luận:
– Giảm 14% nguy cơ bệnh thận mạn
– Giảm 18% nguy cơ suy thận giai đoạn cuối
– Giảm 19% albumin niệu (dấu hiệu tổn thương thận sớm)
– Giảm 28% nguy cơ tử vong do bệnh thận
3. GIẢM NGUY CƠ SỎI THẬN
* Các nghiên cứu cho thấy cà phê hoặc đồ uống chứa caffeine làm giảm nguy cơ sỏi thận đến 40%.
* Tăng lượng cà phê uống từ 1 đến 1,5 tách mỗi ngày có thể làm giảm đáng kể nguy cơ này.
* Tác dụng bảo vệ này có thể là do tăng lượng nước tiểu, làm giảm tình trạng “bão hòa quá mức”
III. GIẢI THÍCH KHOA HỌC
Các nhà khoa học cho rằng cà phê không chỉ là caffeine. Nó còn chứa:
– Chất chống oxy hóa mạnh
– Hợp chất chống viêm
– Các hoạt chất cải thiện chuyển hóa và chức năng mạch máu
Những yếu tố này giúp giảm viêm mạn tính, cải thiện tuần hoàn thận và làm chậm tổn thương tế bào thận theo thời gian.
Và kết luận:
– Cà phê không phải kẻ thù của thận như định kiến cũ.
– Uống điều độ (2,3 tách/ngày), cà phê có thể là một thói quen có lợi cho sức khỏe thận lâu dài.
IV. NHỮNG LƯU Ý
1. Không phải ai cũng uống giống nhau. Những lợi ích trên chủ yếu áp dụng cho người khỏe mạnh hoặc chưa mắc bệnh thận. Người đã có bệnh thận, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, điện giải hoặc đang dùng thuốc đặc trị cần tham vấn bác sĩ.
2. Cà phê là một thực phẩm chức năng, không phải là thuốc, và không thay thế điều trị y khoa. Khoa học chỉ rằng, Nếu dùng đúng liều, đúng đối tượng, cà phê không đáng bị kết án như chúng ta từng nghĩ.
3. Cà phê đen tự nhiên có hàm lượng phốt pho và kali thấp. Các nguồn nguy hiểm là kem pha cà phê không làm từ sữa, kem pha cà phê có hương vị và đồ uống pha sẵn.
– Cảnh báo phốt pho: Nhiều loại kem pha cà phê có chứa chất phụ gia phốt phát, chất này dễ hấp thụ và có thể làm tăng nồng độ phốt pho trong máu một cách nguy hiểm.
– Cảnh báo kali: Mặc dù một chút sữa thường không sao, nhưng lượng lớn sữa hoặc kem có thể làm tăng đáng kể lượng kali. Hãy cẩn thận với các sản phẩm thay thế “giàu kali” như sữa dừa.
– Đường và calo: Đường bổ sung góp phần tạo ra calo rỗng, gây tăng cân và kiểm soát bệnh tiểu đường kém.
4. Cà phê bảo quản không tốt sẽ bị mốc. Loại nấm mốc này sản sinh chất đôc ochratoxin được ví như “quả bom hẹn giờ” đối với sức khỏe. Ochratoxin tồn tại trong cơ thể từ 35-50 ngày, gây tổn thương thận bằng cách kích hoạt viêm nhiễm, làm chết tế bào, làm suy giảm quá trình chuyển hóa ở ống thận, xơ hóa mãn tính nhu mô thận cuối cùng gây suy thận..
Tróm lại: .
Tách cà phê buổi sáng, khi được sử dụng điều độ và có hiểu biết, không chỉ là niềm vui tinh thần mà còn có thể là một yếu tố âm thầm bảo vệ thận suốt nhiều thập kỷ. Vì vậy, đừng vội từ bỏ cà phê chỉ vì sợ hãi, mà hãy lắng nghe khoa học và cơ thể của chính mình.
V. THAM KHẢO
[Video 1] Uống cà phê có ảnh hưởng gì đến sức khỏe của thận
[Video 2] Coffee and Kidneys: New Facts That Will Surprise You
[Video 3] Too Much Caffeine Does THIS to YOUR Kidneys
[Video 4] The Truth About Coffee & Your Kidneys: What To Know!
[Video 5] Sai lầm trong thói quen uống cà phê khiến người đàn ông suy thận mạn | SKĐS
[1] Study explores link between coffee and kidney disease
https://www.vendingtimes.com/news/study-explores-link-between-coffee-and-kidney-disease/
[2] Coffee and kidney disease: What you need to know with CKD
[3] Coffee and Kidney Disease, Can You Drink It? 5 things to know about coffee if you have kidney disease
[4] Does Coffee Cause Kidney Stones? What the Science Says
https://ribboncheckup.com/blogs/kidney-health/does-coffee-cause-kidney-stones?
[5] Taiwanese man develops kidney disease after years of improper coffee brewing
https://e.vnexpress.net/news/life/wellness/taiwanese-man-develops-kidney-disease-after-years-of-improper-coffee-brewing-5003436.html
[6] Người bệnh thận có nên uống cà phê?
https://suckhoedoisong.vn/nguoi-benh-than-co-nen-uong-ca-phe-169241219213417819.htm
[6] Uống cà phê có hại thận không? Người bị bệnh thận nên uống cafe như thế nào?
https://benhvienphuongdong.vn/uong-ca-phe-co-hai-than-khong/
[7] Uống cà phê – tác động đến thận như thế nào?
https://suckhoedoisong.vn/uong-ca-phe-tac-dong-den-than-nhu-the-nao-169163536.htm
TS.BS Trần Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM