SĐT: 
I. TỔNG QUAN
Chất lương giấc ngủ đóng vai trò quan trọng đối với cả sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của con người. Vì hầu hết người trưởng thành dành từ 6 đến 9 tiếng để ngủ trong mỗi ngày, nên cách thức sắp xếp chỗ ngủ có thể ảnh hưởng lớn đến sức khỏe và sự an lạc của chúng ta.
Thói quen ngủ cũng đã thay đổi theo thời gian và tùy thuộc vào từng nền văn hóa. Cho đến đầu thế kỷ 20, việc ngủ chung với bạn đời, con cái, các thành viên khác trong gia đình hay thậm chí là thú cưng là điều rất phổ biến. Việc ngủ chung dường như mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, củng cố sự gắn kết và gần gũi giữa các cặp đôi. Các nghiên cứu cho thấy hoạt động này còn có thể tác động đến cơ thể: nhịp thở và nhịp tim của các cặp đôi có thể đồng bộ hóa trong khi ngủ, góp phần tạo cảm giác an toàn và an tâm. Ngoài ra, ngủ chung còn giúp giảm căng thẳng và thúc đẩy sản sinh oxytocin – loại hormone đôi khi được gọi là “hormone tình yêu”.
Các cặp đôi thường cho biết họ ngủ ngon hơn khi ngủ cùng nhau so với khi ngủ riêng. Điều này đã được kiểm chứng không chỉ qua các báo cáo chủ quan của chính họ mà còn thông qua các nghiên cứu sử dụng những phương pháp chuyên dụng để theo dõi giấc ngủ, bao gồm các nghiên cứu tại phòng thí nghiệm và việc sử dụng thiết bị đeo theo dõi giấc ngủ để ghi lại các cử động trong đêm.
Tuy nhiên, khi vi trùng được phát hiện và những lo ngại về vấn đề vệ sinh gia tăng, người ta bắt đầu lo sợ về nguy cơ lây lan bệnh tật. Việc ngủ ở khoảng cách quá gần bắt đầu bị coi là một rủi ro tiềm ẩn đối với sức khỏe, dẫn đến sự xuất hiện của một xu hướng mới: các cặp đôi ngủ ở những chiếc giường riêng biệt hoặc thậm chí là ở các phòng riêng.
Nghiên cứu mới từ Viện Y học Giấc ngủ Hoa Kỳ (American Academy of Sleep Medicine) cho thấy hơn một phần ba người Mỹ chọn giải pháp “ly hôn khi ngủ” (ngủ riêng) với bạn đời; điều này phản ánh một xu hướng ngày càng phổ biến trong các cặp đôi – bao gồm cả những người nổi tiếng như Cameron Diaz và Carson Daly – nhằm ưu tiên chất lượng giấc ngủ.
Gần đây hơn, chúng ta chứng kiến ngày càng nhiều người nổi tiếng công khai việc “ly hôn giấc ngủ” (sleep divorce) – ngủ riêng với bạn đời của mình – nhưng liệu họ có đang làm đúng? Chủ đề “ly hôn khi ngủ” (ngủ riêng) đã thu hút nhiều sự chú ý trong vài năm trở lại đây. Các nghiên cứu cho thấy 20% người Anh không ngủ đủ giấc mỗi đêm, và gần 70% người gặp vấn đề về giấc ngủ vẫn chưa tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia y tế.Tại Mỹ, ước tính có khoảng 82% cặp đôi ngủ chung giường. Việc ngủ chung với bạn đời thường được xem là một phần thiết yếu trong mối quan hệ tình cảm. Tuy nhiên, câu hỏi liệu việc ngủ riêng có thực sự tốt hơn cho sức khỏe của mình hay chưa ?
Mặc dù việc ngủ riêng không phải là chuyện hiếm gặp ở người lớn tuổi, nhưng ý tưởng này vẫn được xem là điều gì đó khá tế nhị hoặc chưa được cởi mở đón nhận đối với các cặp đôi trẻ.
II. NGỦ CHUNG GƯỜNG GÂY GIÁN ĐOẠN GIẤC NGỦ
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Người bạn đời có thể ngáy, thức dậy nhiều lần trong đêm để đi vệ sinh, bật đèn đọc sách hoặc xem tivi ngay trên giường. Họ cũng có thể mắc các chứng rối loạn giấc ngủ như ngưng thở khi ngủ hoặc hội chứng chân không yên. Những thay đổi về nội tiết tố cũng có thể là nguyên nhân, chẳng hạn như các cơn bốc hỏa hoặc đổ mồ hôi trộm ở phụ nữ mãn kinh. Ngoài ra, việc mang thai, chăm sóc trẻ sơ sinh hay lịch trình làm việc và ca kíp khác nhau cũng có thể gây gián đoạn giấc ngủ.
Khi những sự xáo trộn này diễn ra thường xuyên, chúng sẽ ảnh hưởng đến các quá trình cơ bản của giấc ngủ, bao gồm thời gian đi vào giấc ngủ (gọi là độ trễ giấc ngủ), tần suất thức giấc trong đêm và tổng thời gian ngủ. Sự gián đoạn các quá trình này có thể gây ra nhiều tác động tiêu cực đến sức khỏe thể chất nói chung.
Giấc ngủ kém chất lượng có thể làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến cơ thể dễ mắc các bệnh nhiễm trùng như ho và cảm lạnh. Nó cũng có thể làm rối loạn quá trình tiêu hóa và trao đổi chất, làm tăng nguy cơ tăng cân và mắc các bệnh như tiểu đường do ảnh hưởng đến cơ chế điều hòa insulin.
Ngủ chung phòng nhưng riêng giường: xu hướng hiện nay
Trong những trường hợp như vậy, việc ngủ riêng có thể mang lại hiệu quả. Ngủ riêng cho phép mỗi người tự tối ưu hóa không gian ngủ của mình. Điều này có thể bao gồm việc chọn loại nệm hoặc chăn ga gối đệm khác nhau, điều chỉnh độ sáng, kiểm soát nhiệt độ phòng, hay thậm chí là thay đổi mùi hương và chất lượng không khí trong phòng ngủ.
Việc ngủ riêng cũng có thể giúp duy trì thói quen ngủ lành mạnh hơn. Mỗi người có thể điều chỉnh thói quen sinh hoạt cho phù hợp với nhịp độ giấc ngủ của riêng mình, chẳng hạn như đi ngủ vào các khung giờ khác nhau, đọc sách trước khi ngủ hoặc tránh sử dụng các thiết bị điện tử khi đã lên giường. Những thói quen này được cho là giúp cải thiện chất lượng giấc ngủ, từ đó mang lại lợi ích cho sức khỏe tổng thể.
III. MỐI QUAN HỆ ẢNH HƯỞNG LỚN LÊN GIẤC NGỦ
Tuy nhiên, môi trường vật lý nơi ngủ chỉ là một phần của vấn đề; động lực trong mối quan hệ cũng đóng vai trò quan trọng không kém. Các cặp đôi có mối quan hệ hạnh phúc và biết hỗ trợ lẫn nhau thường có giấc ngủ ngon hơn. Ngược lại, những người trong mối quan hệ không hạnh phúc thường cho biết chất lượng giấc ngủ của họ kém hơn. Tình trạng thiếu ngủ có thể làm suy giảm khả năng điều tiết cảm xúc, gia tăng lo âu, giảm khả năng chịu đựng căng thẳng và làm giảm sự thấu cảm. Những tác động này có thể tạo ra một vòng luẩn quẩn, trong đó giấc ngủ kém chất lượng lại góp phần làm gia tăng căng thẳng trong mối quan hệ.
Mặc dù việc ngủ riêng đôi khi bị xem là dấu hiệu của rạn nứt tình cảm, nhưng thực tế không hẳn luôn là như vậy. Nếu thói quen của người bạn đời thường xuyên gây ảnh hưởng đến giấc ngủ, thì lợi ích sức khỏe của việc ngủ riêng có thể lớn hơn những bất tiện mà nó mang lại.
Suy cho cùng, việc ngủ chung hay ngủ riêng sẽ mang lại giấc ngủ ngon hơn tùy thuộc vào từng cặp đôi và chất lượng mối quan hệ của họ. Với một số cặp đôi, việc ngủ chung giúp củng cố sự gắn kết và mang lại cảm giác thoải mái. Trong khi đó, với những cặp đôi khác, việc “ly hôn khi ngủ” (ngủ riêng) đơn thuần là một giải pháp thiết thực để đảm bảo mỗi người đều có được sự nghỉ ngơi cần thiết.
IV. ĐÔI DIỀU BÀN LUẬN
1. Ngủ riêng có thể là giải pháp đáng cân nhắc nếu một trong hai người thường xuyên ngáy lớn, mắc chứng ngưng thở khi ngủ, trở mình nhiều, làm việc theo ca hoặc có lịch sinh hoạt quá khác biệt khiến người còn lại liên tục bị mất ngủ. Tuy nhiên, không phải ai cũng ngủ ngon hơn khi ở một mình.
2. Một số nghiên cứu cho thấy ngủ cùng bạn đời có thể mang lại cảm giác an toàn, thoải mái và hỗ trợ sức khỏe tinh thần. Với nhiều người, sự hiện diện của người bạn đời giúp họ thư giãn và dễ đi vào giấc ngủ hơn.
3. Mặc dù có một số lợi ích, ngủ riêng không phải lựa chọn phù hợp với mọi cặp đôi. Thói quen ngủ riêng có thể khiến hai người ít trò chuyện, âu yếm hoặc ít có những cử chỉ thân mật vốn góp phần duy trì sự gắn kết. Và khi không chủ động dành thời gian cho nhau, một số cặp vợ chồng có thể cảm thấy xa cách hoặc cô đơn hơn.
4. Các chuyên gia cho rằng, không có mô hình ngủ nào phù hợp với tất cả các cặp đôi. Điều quan trọng nhất là cả hai đều có giấc ngủ chất lượng và cảm thấy thoải mái với lựa chọn của mình.
V. THAM KHẢO
[VIDEO 1] Về già nên ngủ chung hay ngủ riêng?
[VIDEO 2] VỀ GIÀ NGỦ CHUNG HAY NGỦ RIÊNG MỚI LÀ TỐT
[1] “Sleep divorce’: could separate beds improve your health?
https://theconversation.com/sleep-divorce-could-separate-beds-improve-your-health-278055
[2] What is sleep divorce and why is it such a good idea for your relationship?
https://www.t3.com/news/what-is-sleep-divorce-and-why-is-it-such-a-good-idea-for-your-relationship
[3] Are You Headed for a “Sleep Divorce”?
https://www.housebeautiful.com/lifestyle/a43099245/what-is-sleep-divorce/
[4] Why couples opt for sleep divorce on vacation
https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/the-rise-of-sleep-divorce-couples-choose-better-sleep-on-vacation/articleshow/115411956.cms
[5] Why a Sleep Divorce Could Bring More Peace into the Home in 2025
Why a Sleep Divorce Could Bring More Peace into the Home in 2025
[6] What is Sleep Divorce? As couples struggle with sleep and stress, a new approach is gaining popularity to preserve rest and relationship harmony
https://economictimes.indiatimes.com/news/international/canada/what-is-sleep-divorce-as-couples-struggle-with-sleep-and-stress-a-new-approach-is-gaining-popularity-to-preserve-rest-and-relationship-harmony/articleshow/128408581.cms
[7] Should couples normalize sleeping in separate beds?
https://www.nationalgeographic.com/history/article/sleep-divorce-health-benefits
TS.BS Trần Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM