SĐT: 
I. LỜI MỞ
Hội chứng dìm người tài, Hội chứng anh túc cao (tall poppy syndrome) là một hiện tượng tâm lý, văn hóa phổ biến, nơi những cá nhân nổi tiếng bị nhắm mục tiêu và thành công của họ bị người khác coi thường do oán giận, đố kỵ hoặc sợ hãi.
Hội chứng được quan sát phổ biến ở nhiều nền văn hóa, đặc biệt là trong những xã hội theo đuổi sự bình đẳng triệt để. Chúng thể hiện mặt trái của ý thức cộng đồng, kìm hãm sự xuất chúng và thành công cá nhân.
.”Tall poppy” là hiện tượng phổ biến trên toàn thế giới, và phụ nữ đặc biệt là những người có tham vọng cao và có động lực, thường là nạn nhân của hội chứng này. Theo một nghiên cứu vào năm 2023 của tiến sĩ Rumeet Billan, 87% trong số 4.710 phụ nữ được khảo sát từ 103 quốc gia đã từng trải nghiệm hội chứng Tall poppy tại nơi làm việc.
Giải quyết vấn đề này là rất quan trọng để đạt được sự bình đẳng và cân bằng thực sự trong lực lượng lao động.
II. TALL POPPY SYNDROME LÀ GÌ ?
Tall poppy syndrome (hội chứng bông anh túc cao) là hiện tượng một người bị ghét bỏ hoặc chỉ trích vì nổi trội hơn những người khác. Họ cũng dễ trở thành đối tượng bị đổ lỗi, hoặc bị kéo vào các tranh cãi thậm chí không liên quan đến mình.
Nạn nhân của tall poppy syndrome thường là các siêu sao, người nổi tiếng, có tầm ảnh hưởng lớn ở mức độ khu vực hay toàn cầu. Google cho thấy những cái tên như Jennie, Lisa (Black Pink), BTS hay Taylor Swift đều đã từng bị “réo”.
Tall poppy syndrome này cũng xảy ra ở cả những nơi như công sở, trường học….Giáo sư Rumeet Billan (Canada) còn có hẳn dự án nghiên cứu lấy tên là ” The tallest poppy”, nghiên cứu về ảnh hưởng của họi chứng đến sự thăng tiến của phụ nữ toàn cầu.
III. TÊN “BÔNG ANH TÚC CAO” CÓ TỪ ĐÂU?
Tên gọi này xuất phát từ Úc và New Zealand, nơi hoa anh túc được trồng phổ biến và trưng bày trong nhiều dịp lễ quan trọng. Loài hoa này có đặc điểm sinh trưởng đồng đều theo cụm, nên bông nào “trót” mọc cao hơn các bông còn lại sẽ khiến người ta “ngứa mắt” và muốn cắt tỉa đi.
Bên cạnh đó, chủ nghĩa quân bình (egalitarianism) cũng là đặc trưng trong cuộc sống tại hai quốc gia này. Theo đó, việc thể hiện mình nổi bật hơn số đông không được khuyến khích, khiến dễ trở thành mục tiêu tấn công của người khác.
Một cách lý giải khác có phần “truyền thuyết” hơn, là hoàng tử La Mã Sextus đến hỏi vua cha là Tarquin kiêu hãnh cách đánh chiếm thành phố lân cận. Vua Tarquin không nói gì, mà chỉ vào vườn cắt phăng những bông anh túc cao nhất trong bụi. Sextus hiểu ra ngụ ý của cha là phải tiêu diệt các quý tộc đứng đầu thành phố, và ông đã đánh chiếm nó thành công.
IV. NGHỆ SĨ DỄ BỊ TALL POPPY SYNDROME CỦA DƯ LUẬN VÀ TRUYỀN THÔNG
Từ góc nhìn khách quan, những ngôi sao hàng đầu luôn là miếng mồi ngon cho dư luận. Bởi chỉ cần nhắc tên họ các trang tin thu hút được thêm tương tác, dù chủ đề chẳng liên quan đến người ấy.
Nhiều khi con người chỉ đơn thuần muốn chứng tỏ bản thân “cool” khi chống lại những thứ “hot”. Điều này có thể là hệ quả của việc nghệ sĩ phủ sóng quá dày đặc, khiến bạn cảm thấy như bị ép phải tiếp nhận thông tin, từ đó sinh ra phản kháng.
Thế nên mới có những tình huống dở khóc dở cười như Taylor Swift được nhắc đến 2 lần trong một bài đăng về con cá đuối khổng lồ (và bài này thu hút được đến 2.8 triệu lượt xem trên X). Trước tình trạng này, câu nói “tất cả là tại…” sinh ra như một cách châm chọc việc truyền thông lợi dụng độ nổi tiếng của nghệ sĩ một cách vô tội vạ.
V. KHOA HỌC GIA CŨNG BỊ CHỈ TRÍCH VÔ CỚ
Năm 1929 một thanh niên 30 tuổi tên là Robert Hutchins được bổ nhiệm làm Chủ tịch (giống như Hiệu trưởng) kiêm Chancellor của Đại học Chicago, một trong những đại học lớn và giàu có của Mỹ..
Vài năm trước đó, Hutchins từng làm bồi bàn, bổ củi, gia sư, và bán quần áo để theo học ở Đại học Yale. Chỉ 8 năm sau, anh ấy bước vào câu lạc bộ của giới tinh hoa (elites) đại học. Với diểm xuất thân này, và với tuổi đời trẻ là nguồn cơn của biết bao chỉ trích, lời ra tiếng vào. Đủ những thứ suy đoán rằng: trẻ quá, chưa đủ trải nghiệm giáo dục đại học, thiếu kinh nghiệm lãnh đạo, xuất thân nghèo hèn v.v. và có tờ báo còn nhạo báng anh ta là “Hiệu trưởng nhí”….
VI. VÌ SAO VÀ XỬ TRÍ THẾ NÀO ?
1. Vì sao ?
Câu hỏi đặt ra là tại sao người ta thích chỉ trích? Nhiều nghiên cứu tâm lý chỉ ra rằng những người thích ‘ném đá’ thường có cảm giác quan trọng khi họ ném đá ai đó. Họ cảm thấy sảng khoái khi ném đá vào những người cao hơn họ hoặc thành công hơn họ, vì điều này làm cho họ cảm thấy mình cao hơn nữa. Quy luật chung trong đời là người tầm thường lấy làm vui sướng trong việc hạ bệ những kẻ cao hơn họ.
2, Xử trí thế nào?
Khi gặp những bình luận hoặc hành động tiêu cực dạng “tall poppy” cần:
* Cố gắng không cá nhân hóa chúng. Hãy nhìn nhận chúng như sự biểu hiện của “hội chứng tall poppy”, chứ không phải là những lời nhận xét về bản thân mình.
* Thay vì lo lắng về những phản ứng tiêu cực, hãy tập trung vào việc thực hiện các mục tiêu và kế hoạch của mình. Duy trì sự tập trung và kiên định sẽ giúp bạn vượt qua những trở ngại.
* Kết nối với những người đồng tình, ủng hộ là điều rất hữu ích. Việc chia sẻ tình hình với người khác có thể giúp nhìn nhận vấn đề thấu đáo hơn, có thêm góc nhìn hữu ích và nhận được lời khuyên từ những người có thể từng ở trong hoàn cảnh tương tự.
Còn nạn nhân bị ném đá thì sao? Nhiều nhà tâm lý học khuyên rằng, khi bạn bị ném đá một cách vô cớ thì cũng có nghĩa là bạn đã đạt được một điều gì tốt đẹp đó hay được chú ý hơn. Và về thực chất, một sự chỉ trích không công bằng có thể là một lời khen được che giấu bằng những ngôn từ cay nghiệt. Hãy tự an ủi rằng không ai đá một con chó đã chết.
VII. THAM KHẢO
[1] Hội chứng cây anh túc cao: Sự ghen tị và tham vọng nghề nghiệp tạo ra một nền văn hóa tầm thường hạn chế tất cả chúng ta
ttps://vn.linkedin.com/pulse/tall-poppy-syndrome-how-professional-envy-ambition-shaming-wingert?tl=vi
[2] Tall poppy syndrome – Khi thần tượng “nằm không cũng dính đạn”
https://vietcetera.com/vn/tall-poppy-syndrome-khi-than-tuong-nam-khong-cung-dinh-dan
[3] Tall poppy syndrome – Những người tài giỏi xuất chúng thường bị “ghét”?
https://www.lofficielvietnam.com/love-life/tall-poppy-syndrome-vi-sao-nhung-nguoi-tai-gioi-xuat-chung-thuong-bi-ghet
[4] Phá vỡ ranh giới, bất chấp tỷ lệ cược: Vượt lên trên hội chứng anh túc cao
https://vn.linkedin.com/pulse/breaking-boundaries-defying-odds-rising-above-tall-poppy-paliwal?tl=vi
[5] Tall Poppy Syndrome: When they try to sink you because you stand out
https://psychology-spot.com/tall-poppy-syndrome/#google_vignette
[6] Why high achievers are leaving: The rise of tall poppy syndrome
https://hrme.economictimes.indiatimes.com/news/workplace/tall-poppy-syndrome-at-work-why-it-is-driving-top-performers-out-the-door/123995512
[7] How to beat tall poppy syndrome at work
https://nz.seek.com/career-advice/article/how-to-beat-tall-poppy-syndrome-at-work