Parkinson là bệnh thoái hóa thần kinh trung ương mạn tính, tiến triển chậm, thường gặp pở người trên 60 tuổi do suy giảm nồng độ chất dẫn truyền thần kinh dopamine. Triệu chứng chính bao gồm run khi nghỉ ngơi, cứng cơ, cử động chậm chạp và mất thăng bằng.

   Mặc dù không thể chữa khỏi, thuốc và vật lý trị liệu giúp kiểm soát triệu chứng và làm chậm diễn tiến của bệnh cũng như cải thiện chất lượng sông cho bệnh nhân.

              Parkinson là bệnh lý thoái hóa thần kinh gây ảnh hưởng đến khả năng vận động của người bệnh

       II. ĐỊNH DANH PARKINSON

   Parkinson là bệnh lý thoái hóa hệ thần kinh trung ương, xảy ra khi các tế bào não sản xuất dopamine bị tổn thương hoặc chết đi. Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh giúp điều khiển vận động, nên khi thiếu hụt, người bệnh sẽ gặp khó khăn trong kiểm soát cử động.

    Căn bệnh được bác sĩ James Parkinson mô tả lần đầu tiên vào năm 1817,  vì vậy bệnh mang tên ông. Bệnh thường khởi phát ở độ tuổi sau 60, nhưng cũng có những trường hợp khởi phát sớm (dưới 40 tuổi). Đây là bệnh mạn tính, tiến triển chậm theo thời gian và hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn.

    Theo dự đoán đến năm 2040, trên thế giới sẽ có khoảng 12 triệu người mắc bệnh Parkinson. Tại Việt Nam, có khoảng 65.000 người đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ căn bệnh này.

        III. NGUYÊN NHÂN & NGUY CƠ

   Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra nguyên nhân cụ thể khiến các tế bào thần kinh chết đi và dẫn đến bệnh Parkinson. Tuy nhiên, có nhiều yếu tố nguy cơ đã được xác định như:

    ● Tuổi tác: Nguy cơ mắc Parkinson tăng dần theo tuổi, đặc biệt là những người trên 60 tuổi.

    ●  Giới tính: Theo thống kê, tỷ lệ nam giới mắc bệnh Parkinson cao hơn nữ giới.  

    ●  Môi trường: Tiếp xúc thường xuyên với các hóa chất độc hại như thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu…    

    ●  Chấn thương sọ não: Người có tiền sử chấn thương sọ não dễ bị bệnh Parkinson hơn so với người bình thường.  

    ●  Di truyền: Khoảng 10-15% bệnh nhân mắc Parkinson có người thân cũng mắc phải căn bệnh này.

          IV. TRIỆU CHỨNG

     1. Triệu chứng vận động

   Là những dấu hiệu điển hình nhất giúp nhận biết bệnh Parkinson.

     ● Run khi nghỉ (tremor at rest): Đây là triệu chứng phổ biến nhất và thường là dấu hiệu đầu tiên của bệnh. Run xảy ra khi cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi, đặc biệt là ở ngón tay, bàn tay, cằm và chân. Cơn run thường giảm hoặc biến mất khi người bệnh thực hiện một hành động có chủ ý.

     ● Cứng cơ (rigidity): Cơ bắp trở nên cứng và khó uốn cong. Người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc khó chịu ở các khớp. Khi bác sĩ di chuyển cánh tay hoặc chân của người bệnh, họ có thể cảm thấy một lực cản giống như bánh xe cóc.

     ● Chậm vận động (bradykinesia): Các cử động trở nên chậm chạp và khó khăn. Người bệnh có thể gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động đơn giản hàng ngày như cài cúc áo, đánh răng hay đi lại. Dáng đi của họ thường chậm chạp, bước ngắn, và có thể bị “đông cứng” đột ngột.

    ●  Rối loạn thăng bằng và tư thế (postural instability): Người bệnh có xu hướng khom lưng về phía trước, bước đi loạng choạng và dễ bị ngã.

                     Run là triệu chứng điển hình của bệnh Parkinson

     2. Triệu chứng không vận động

    Những triệu chứng này có thể xuất hiện từ rất sớm, thậm chí trước các triệu chứng vận động.

    ●  Rối loạn khứu giác: Giảm hoặc mất khả năng ngửi.

    ●  Rối loạn giấc ngủ: Mất ngủ, nói mớ, cử động mạnh trong khi ngủ.

    ● Táo bón: Một triệu chứng rất phổ biến, thường xuất hiện sớm và kéo dài.

    ● Thay đổi giọng nói và chữ viết: Giọng nói có thể trở nên nhỏ, đơn điệu (giọng nói robot), và chữ viết trở nên nhỏ dần (micrographia).

    ●  Rối loạn cảm xúc: Trầm cảm, lo âu, rối loạn nhận thức.

      Rối loạn giấc ngủ có thể là một triệu chứng nhận biết bệnh Parkinson ở người lớn tuổi

     V. CÁC GIAI ĐOẠN PARKINSON 

   Giai đoạn 1: Các triệu chứng một bên cơ thể

 Ở giai đoạn khởi phát, các triệu chứng như run, cứng cơ hoặc cảm giác tê thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể. Do mức độ nhẹ và chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hàng ngày, nhiều người bệnh dễ chủ quan và bỏ qua việc thăm khám.

  Giai đoạn 2: Các triệu chứng ở cả hai bên cơ thể

   Các triệu chứng trở nên rõ ràng và xuất hiện ở cả hai bên cơ thể. Người bệnh cảm nhận tay chân run nhiều hơn, cơ cứng xảy ra thường xuyên, khiến cho việc đi lại trở nên khó khăn. Gương mặt người bệnh cũng trở nên “đơ”, ít biểu cảm hơn, dễ bị nhận nhầm là trầm cảm hoặc căng thẳng.

   Giai đoạn 3: Ảnh hưởng đến thăng bằng cơ thể

 Ở giai đoạn này, người bệnh bắt đầu gặp khó khăn trong việc giữ thăng bằng, di chuyển khó khăn và dễ té ngã. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng thực hiện các công việc và sinh hoạt hàng ngày. Mặc dù vậy, ở giai đoạn này, người bệnh vẫn có thể tự chăm sóc bản thân.

   Giai đoạn 4: Hạn chế vận động

    Người bệnh chỉ có thể đứng được trong một khoảng thời gian ngắn và gần như không thể đi lại. Lúc này, người bệnh không còn thực hiện được các vận động sinh hoạt hằng ngày và cần người chăm sóc, hỗ trợ thường xuyên. 

   Giai đoạn 5: Phụ thuộc hoàn toàn

    Ở giai đoạn cuối cùng này, người bệnh không thể tự đi lại, phải ngồi xe lăn hoặc nằm trên giường và phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của người thân. Ngoài ra, nhiều trường hợp còn xuất hiện biến chứng về trí tuệ như suy giảm nhận thức, lú lẫn nên cần được giám sát thường xuyên.

      VI. CHẨN ĐOÁN

    Không có xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán chính xác bệnh Parkinson. Bác sĩ chủ yếu xem xét các triệu chứng lâm sàng như run cơ một bên, vận động chậm hoặc tăng trương lực cơ.

    Thầy thuốc có thể chỉ định thực hiện bài kiểm tra ngón tay chỉ mũi nhằm đánh giá triệu chứng run có thuyên giảm hoặc biến mất tại chi được khám hay không. Ngoài ra, khi khám thần kinh, người bệnh có khả năng không thể thực hiện trơn tru các động tác luân phiên hoặc nhanh dần do run hoặc tăng trương lực cơ.

         Chẩn đoán bệnh Parkinson chủ yếu dựa trên các triệu chứng lâm sàng và một số bài kiểm tra

   Tuy nhiên, có nhiều bệnh lý cũng có triệu chứng lâm sàng tương tự như tình trạng tổn thương dải vỏ tủy làm giảm khả năng vận động. Ở người cao tuổi bị trầm cảm nặng, suy giảm hoặc sử dụng thuốc chống loạn thần cũng có thể gây giảm cử động tự phát hoặc dáng đi bước ngắn. Do đó, bác sĩ cần loại trừ các nguyên nhân này trước khi chẩn đoán bệnh Parkinson.

   Để phân biệt bệnh Parkinson với hội chứng liệt rung Parkinson thứ phát hoặc không điển hình, bác sĩ có thể cho bệnh nhân sử dụng một liều thuốc Levodopa (một loại thuốc điều trị Parkinson) và theo dõi phản ứng của họ. Nếu các triệu chứng cải thiện rõ rệt, khả năng mắc bệnh Parkinson rất cao.

   Một số kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như chụp MRI, CT Scan cũng có thể được sử dụng để loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.

      VII. ĐIỀU TRỊ PARKINSON

    Hiện nay chưa có phương pháp nào chữa khỏi hoàn toàn bệnh Parkinson. Nhưng các phương pháp điều trị hiện nay có thể giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của người bệnh.

      1. Điều trị bằng thuốc

    Là phương pháp chính giúp kiểm soát và giảm nhẹ các triệu chứng. Tùy vào tình trạng bệnh, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc như:

    ● Levodopa (L-Dopa): Đây là tiền chất dopamine, có thể vượt qua hàng rào máu não vào các hạch nền, sau đó được decarboxylated hóa thành dopamine. Nhờ đó, levodopa giúp cải thiện rõ rệt triệu chứng run, cứng cơ và vận động.

    ● Amantadine: Giúp cải thiện hiệu quả các triệu chứng liệt rung Parkinson giai đoạn sớm. Tuy nhiên Amantadine thường giảm tác dụng sau vài tháng khi dùng đơn điều trị, nên sau đó có thể sử dụng kết hợp với Levodopa để làm tăng tác dụng.

    ● Thuốc chủ vận dopamine: Hoạt động tương tự như dopamine, kích thích các thụ thể dopamine trong não. Các loại thuốc chủ yếu bao gồm Pramipexole, Ropinirol, Rotigotine, Apomorphine, được khuyến cáo sử dụng ở giai đoạn sớm hoặc phối hợp với Levodopa.

    ● Các chất ức chế MAO-B chọn lọc: Bao gồm selegiline và rasagilinem, giúp làm chậm quá trình phân hủy dopamine trong não, kéo dài tác dụng của dopamine tự nhiên hoặc thuốc.

    ● Thuốc kháng cholinergic: Benztropine, Trihexyphenidyl là các loại thuốc kháng cholinergic được sử dụng nhiều nhất, có thể sử dụng đơn trị liệu bệnh Parkinson giai đoạn đầu, về sau thường kết hợp với levodopa. Thuốc thường được chỉ định ở những bệnh nhân trẻ tuổi, hỗ trợ cải thiện hiệu quả triệu chứng run.

    ● Chất ức chế Catechol O-metyltransferase (COMT): Các loại thuốc phổ biến như Entacapone, Tolcapone, Opicapone… có công dụng ngăn chặn sự phân hủy của levodopa và dopamine. Do đó, chúng thường được chỉ định ở những bệnh nhân sử dụng levodopa trong thời gian dài nhằm kéo dài hiệu quả điều trị.

    Việc điều trị bằng thuốc phải do bác sĩ chỉ định và sử dụng đúng liều lượng được kê đơn để hạn chế tác dụng phụ và hỗ trợ kiểm soát các triệu chứng hiệu quả nhất.

            Điều trị bằng thuốc là phương pháp chính nhằm kiểm soát và giảm nhẹ triệu chứng Parkinson 

     2. Điều trị phẫu thuật

    Trường hợp sử dụng thuốc không thể cải thiện các dấu hiệu bệnh Parkinson, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp phẫu thuật như phẫu thuật kích thích não sâu và phẫu thuật cắt tổn thương.

    ● Kích thích não sâu được thực hiện bằng cách cấy ghép các điện cực vào một vùng não cụ thể để kiểm soát các triệu chứng vận động. Phẫu thuật thường được khuyến cáo ở những bệnh nhân có rối loạn vận động hoặc dao động vận động đáng kể do levodopa.

    ● Phẫu thuật cắt tổn thương nhằm ngăn chặn hoạt động quá mức của các đường dẫn truyền, giúp kiểm soát triệu chứng run ở bệnh nhân Parkinson. Tuy nhiên, phẫu thuật có thể gây ra các phản ứng nghiêm trọng như phương pháp này tiềm ẩn nhiều rủi ro như khó nuốt, rối loạn lời nói nên ít được khuyến cáo.

   3. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

    Song song với việc dùng thuốc, người bệnh nên kết hợp các biện pháp phục hồi chức năng để duy trì khả năng vận động:

    ● Vật lý trị liệu: Các bài tập giúp cải thiện khả năng vận động, tăng cường sức mạnh cơ bắp và duy trì thăng bằng.

    ● Liệu pháp ngôn ngữ: Giúp cải thiện tình trạng rối loạn về nói và nuốt.

    ● Các bộ môn như yoga, thái cực quyền: Có thể giúp hạn chế tình trạng rối loạn vận động, co cứng cơ và run.

       Các bài tập vật lý trị liệu giúp cải thiện khả năng vận động, tăng cường độ dẻo dai, linh hoạt

   4. Tâm lý trị liệu và chế độ dinh dưỡng phù hợp

   Người bệnh Parkinson thường dễ bị trầm cảm hoặc lo âu, do đó hỗ trợ tâm lý là rất quan trọng. Đồng thời, một chế độ dinh dưỡng cân đối, giàu chất xơ, vitamin và omega-3 cũng giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và hỗ trợ quá trình điều trị.

       VIII. PHÒNG NGỪA PARKINSON ?

    Hiện chưa có cách để phòng ngừa hoàn toàn bệnh Parkinson. Tuy nhiên, các chuyên gia đã chỉ ra rằng, các biện pháp tăng cường sức khỏe não bộ và tầm soát định kỳ các vấn đề về thần kinh có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh:

    ● Duy trì lối sống lành mạnh, ăn nhiều rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất chống oxy hóa.

    ● Tập thể dục thường xuyên để cải thiện tuần hoàn máu và bảo vệ tế bào thần kinh.

    ● Tránh tiếp xúc hóa chất độc hại như thuốc trừ sâu, dung môi công nghiệp.

    ● Bảo vệ vùng đầu trong quá trình lao động và khi tham gia giao thông để hạn chế chấn thương sọ não do tai nạn không mong muốn.

    ● Giữ tinh thần lạc quan, tham gia các hoạt động xã hội để giảm nguy cơ trầm cảm và suy giảm trí nhớ.

    ● Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và được điều trị sớm, giúp kiểm soát bệnh tốt hơn.

      Kiểm tra sức khỏe định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh, rèn luyện thể chất  làhữu hiệu nhất để phòng ngừa và kiểm soát Parkinson

  Tóm lại Bệnh Parkinson là một bệnh lý thần kinh mạn tính gây ảnh hưởng đến khả năng vận động của người bệnh, làm giảm chất lượng cuộc sống của họ và người thân. Hiện nay, bệnh Parkinson không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể điều trị và quản lý tốt. Việc điều trị sớm giúp kiểm soát các triệu chứng, làm chậm tiến triển của bệnh, từ đó giúp người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống tốt, độc lập trong sinh hoạt hàng ngày.

     IX. THAM KHẢO

[Video 1] Bệnh Parkinson là gì? Dấu hiệu, cách điều trị và phòng ngừa | BVĐK Tâm Anh

[Video 2] Parkinson diễn tiến thế nào, chữa khỏi được không? | Bệnh viện Nhân dân 115

[1] Parkinson: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

https://www.vinmec.com/vie/benh/parkinson-3113

[2] Parkinson: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

https://umcclinic.com.vn/benh-parkinson

[3] Những điều có thể bạn chưa biết về bệnh Parkinson

https://suckhoedoisong.vn/5-dieu-co-the-ban-chua-biet-ve-benh-parkinson-169115103.htm

[4] Parkinson: Nhận diện sớm, điều trị đúng để sống chủ động

https://thanhnien.vn/parkinson-nhan-dien-som-dieu-tri-dung-de-song-chu-dong-185260410120602413.htm

[5] Parkinson ‘s díease

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/parkinsons-disease/symptoms-causes/syc-20376055

[6] Parkinson ‘s díease

https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/parkinsons-disease

[7] What is Parkinson ‘s díease

https://www.parkinson.org/understanding-parkinsons/what-is-parkinsons

        TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM 

The post BỆNH PARKINSON-NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

  Tại Việt Nam, ung thư phổi là căn bệnh nguy hiểm thứ hai sau ung thư gan ở cả nam và nữ. Tiếc rằng, chỉ khoảng 20% bệnh nhân được phát hiện muộn, khi ung thư phổi đã có triệu chứng rõ ràng, giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn, ảnh hưởng không nhỏ đến thời gian và chất lượng sống của người bệnh.

 Tầm soát ung thư phổi là quá trình kiểm tra y tế giúp phát hiện đến 80% ung thư ở giai đoạn sớm, khi chưa có triệu chứng, từ đó hỗ trợ nâng cao hiệu quả điều trị đáng kể va kéo dài sự sống cho bệnh nhân.

     II. PHÂN LOẠI UNG THƯ PHỔI

• Ung thư phổi không tế bào nhỏ: chiếm phần lớn các trường hợp mắc bệnh ung thư phổi và bao gồm 3 thể như sau:

• Ung thư biểu mô tuyến (chiếm 40%);

• Ung thư biểu mô tế bào vảy (chiếm từ 25 – 30%);

• Ung thư biểu mô tế bào lớn (chiếm từ 10 – 15%).

• Ung thư phổi tế bào nhỏ: ít gặp hơn;

• Các loại ung thư phổi hiếm gặp khác: 

• Ung thư biểu mô nang tuyến (Adenoid cystic carcinomas)

• Khối u phổi ác tính (Lung carcinoid tumors);

• U liên kết (sarcomas);

• Các u hạch (lymphomas).

      III. CÁC PHƯƠNG PHÁP TẦM SOAT

   1. Chụp X-quang phổi

   Chụp X-quang phổi sẽ giúp kiểm tra sự tồn tại của các khối u phổi. Hình ảnh của chúng trên phim chụp X-quang là khối màu xám trắng nhưng điều này không đủ căn cứ để kết luận liệu đó có phải là khối u ác tính hay không. Bởi vì có thể nhầm khối u phổi với dạng áp xe phổi.

    2. Chụp cắt lớp vi tính (CT) lồng ngực phóng xạ thấp 

    Một biện pháp chẩn đoán khác trong tầm soát ung thư phổi cũng được áp dụng khá phổ biến hiện nay đó là chụp CT lồng ngực. Tuy nhiên loại thiết bị này sẽ vận dụng năng lượng tia X liều thấp để chụp lại cấu trúc phổi một cách chi tiết hơn. Quá trình chụp sẽ không gây đau đớn và chỉ cần thực hiện trong vòng vài phút.

    Nếu phát hiện trên phim chụp CT có dấu hiệu bất thường, nghi ngờ ung thư thì bác sĩ có thể sẽ chỉ định thực hiện chụp PET/CT bổ sung và làm sinh thiết (nếu cần) để khẳng định chắc chắn hơn xem đó có phải là tín hiệu của ung thư phổi hay không. 

    3. Nội soi phế quản

    Đây là một kỹ thuật có tác dụng thu lại hình ảnh trực quan cấu trúc bên trong của phổi. Một thiết bị được thiết kế theo dạng ống nội soi có gắn đèn cùng một máy quay hay thấu kính siêu nhỏ ở đầu. Bác sĩ sẽ tiến hành luồn chiếc ống này qua mũi bệnh nhân, ống sau đó đi xuống miệng, họng rồi vào khí quản, phế quản, các tiểu phế quản trong phổi. 

   Thông qua phương pháp này sẽ xác định được vị trí của khối u ung thư. Nếu có vấn đề bất thường nào, bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô để sinh thiết nhằm chẩn đoán liệu đó có phải là dấu vết của ung thư hay không. Phương pháp này là một phương pháp xâm lấn nên việc thực hiện chỉ đặt ra khi bác sĩ phát hiện ra bất thường trên phim phổi của bệnh nhân có nghi ngờ khối u. Nội soi phế quản không phải là một phương pháp có thể tiến hành thực hiện thường quy trong kiểm tra sức khỏe.

   4. Sinh thiết phổi

   Bác sĩ sẽ sử dụng một loại kim sinh thiết thường dùng trong phẫu thuật để lấy ra các mẫu mô phổi. Kỹ thuật này có thể được tiến hành theo phương pháp mổ kín hoặc mở. Đối với phương pháp kín thì sẽ thực hiện qua khí quản hoặc qua da. Còn sinh thiết mở thì bệnh nhân trước khi sinh thiết cần được gây mê toàn thân và thao tác này phải thực hiện trong phòng phẫu thuật.

   Cũng giống như nội soi phế quản, sinh thiết phổi chỉ được đặt ra khi bác sĩ phát hiện được tổn thương bất thường mà không thể xác định được bản chất thông qua các phương pháp cận lâm sàng khác.

   5. Xét nghiệm các chất chỉ điểm khối u (Tumor markers)

   Phương pháp xét nghiệm chất chỉ điểm khối u cũng được ứng dụng trong tầm soát ung thư phổi, bao gồm định lượng SCC, Cyfra 21-1, CEA, NSE, Pro-GRP.

     IV. NHỮNG ĐIỀU LƯU Ý

   1. Những ai nên tầm soát ung thư phổi (nhóm đối tượng có nguy cơ cao)

• Người trung niên hoặc lớn tuổi đã từng hoặc đang hút thuốc lá nhiều năm. Tần suất hút thuốc diễn ra thường xuyên, liên tục trong thời gian dài;

• Thường xuyên tiếp xúc với các hóa chất độc hại như thạch tín, amiang, crom, niken, uranium, không khí ô nhiễm,… Ngay cả những người không hút thuốc lá nhưng hay hít phải khói thuốc tại nơi ở và nơi làm việc cũng nên thực hiện tầm soát ung thư phổi định kỳ;

• Đang mắc bệnh COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính), đã từng bị ung thư phổi cũng cần đi tầm soát lại hoặc trong gia đình có người thân bị ung thư phổi;

• Người có triệu chứng bất thường ở hệ hô hấp như: ho liên tục, kéo dài, ho có đờm hoặc lẫn máu, khó thở, tức ngực, ăn kém, mệt mỏi toàn thân, gầy gò,…

   2. Khi nào nên tầm soát ung thư phổi?

   * Những người có sức khỏe bình thường nên tầm soát 1 lần/năm.

   * Nên tầm soát ngay nếu hút thuốc lá lâu năm, tiếp xúc khói thuốc thụ động, làm việc trong môi trường độc hại, có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi hoặc từ 50 tuổi trở lên có yếu tố nguy cơ.

   * Những người có bệnh phổi mạn tính (COPD, viêm phế quản mãn tính) cũng nên tầm soát định kỳ.

   * Ngoài ra, nếu có triệu chứng ho kéo dài, ho ra máu, khó thở, đau ngực, khàn giọng, hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, bạn nên đến bệnh viện ngay để được kiểm tra. Tầm soát sớm giúp phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm, tăng cơ hội điều trị thành công và cải thiện chất lượng sống.

   V. THAM KHẢO

[Video 1] Ung thư phổi là gì? Phương pháp nào tầm soát sớm & điều trị hiệu quả? | TS.BS Nguyễn Anh Dũng

[Video 2] Tầm soát ung thư phổi: Ai nên thực hiện và khi nào? | PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc

[1] Tầm soát ung thư phổi: Các phương pháp và quy trình chẩn đoán

https://tamanhhospital.vn/tam-soat-ung-thu-phoi/

[2] Tầm soát ung thư phổi bao gồm những phương pháp nào?

https://medlatec.vn/tin-tuc/tam-soat-ung-thu-phoi-bao-gom-nhung-phuong-phap-nao-s91-n33419

       TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post TẦM SOÁT UNG THƯ PHỔI appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Ngày hè, thời tiết nắng nóng dễ gây mất nước, điện giải có thể dẫn đến mệt mỏi, sốc nhiêt. Cách tốt nhất để giữ cho cơ thể được mát mẻ trong mùa hè này là duy trì chế độ ăn uống hợp lý với những loại thực phẩm tươi mát, nhiều nước, có năng lượng, chất khoáng, vitamin.

    Các nhà dinh dưỡng chỉ ra rằng, trái cây và rau quả chứa nhiều chất dinh dưỡng như vitamin, chất chống oxy hóa, khoáng chất… là loại thực phẩm cần bổ sung các loại trái cây để cung cấp thêm năng lượng cho cơ thể mà lại chứa ít calo.

     Dưới đây là danh sách các loại thực phẩm giúp hạ nhiệt và giữ cho bạn khỏe mạnh trong những ngày nắng nóng.

    II. MÓN ĂN, THỨC UỐNG NGÀY HÈ

    1. Dưa leo (chuột)

  Dưa chuột có khoảng 96% là nước, vì vậy chúng là “chìa khóa” để giữ nước trong những ngày hè nóng nực hoặc sau khi tập luyện. Dưa chuột không chỉ chứa nhiều nước mà còn chứa nhiều vitamin và rất giàu dinh dưỡng.

    Ăn dưa chuột ngay lập tức hydrat hóa cơ thể và hạ nhiệt trong những ngày oi bức. Dưa chuột có thể ăn trực tiếp hay làm salad hoặc chế biến chúng thành nước ép với gừng và một ít chanh. Các cách chế biến đều mang lại lợi ích bổ sung nước tuyệt vời.

  2. Dưa hấu

    Dưa hấu có tới trên 90% thành phần là nước. Cùng với màu sắc bắt mắt, vị ngon ngọt, dưa hấu chứa đầy đủ chất dinh dưỡng mà cơ thể cần trong mùa hè. Chúng không chỉ cung cấp nước mà còn tăng cường các chất dinh dưỡng giàu năng lượng như vitamin B, vitamin A, magie, kali và chất xơ giúp tăng cường hệ miễn dịch, điều hòa huyết áp, chống viêm…

   3. Dưa lưới

    Có thể ăn tươi hay làm sinh tố. Đây có lẽ là món ăn, thức uống mang đậm chất mùa hè nhất, hoàn hảo hương vị của trái cây, ở công thức này sử dụng dưa lưới nhưng dưa mật cũng là một lựa chọn tuyệt vời khác.

   4. Các loại rau lá xanh

   Các loại rau lá xanh có giá trị dinh dưỡng, canxi cao và có tác dụng giải nhiệt tốt cho cơ thể. Rau bina, rau diếp, rau dền, rau mồng tơi, rau ngót và cải xoăn là những loại rau mùa hè giúp hạ nhiệt hiệu quả. Các loại rau này có thể được dùng trong các món canh, sinh tố, salad hoặc như một món phụ trong bữa ăn.

   5. Sữa chua

    Chứa nhiều canxi, sữa chua là lựa chọn phù hợp và lành mạnh để bạn thay thế đồ uống có gas lạnh trong những ngày trời nóng nực. Giàu vitamin B và vi khuẩn có lợi cho đường ruột, sữa chua giúp làm dịu cơ thể từ bên trong. Tốt nhất là chọn loại sữa chua không đường, thêm hương vị bằng cách trộn với xoài, dâu tây và các loại trái cây khác.

   6. Quả bơ

  Bơ là một siêu thực phẩm theo đúng nghĩa. Quả bơ chứa nhiều acid béo bão hòa đơn giúp loại bỏ nhiệt và độc tố trong máu. Bơ cũng dễ tiêu hóa nên cơ thể không cần tạo thêm nhiệt để tiêu hóa chúng. Đặc biệt, bơ đã cho thấy tiềm năng to lớn trong việc cải thiện sức khỏe làn da. Hàm lượng lutein và zeaxanthin phong phú, dễ dàng được cơ thể hấp thụ, giúp bảo vệ làn da khỏi tác hại của tia UV hoạt động mạnh mẽ trong mùa hè.

     7. Nước dừa

   Nước dừa chứa nhiều chất điện giải giúp cơ thể giữ nước và mát mẻ. Giàu chất điện giải cần thiết, thức uống tăng lực này giúp “đánh tan” cái nóng trong mùa hè đồng thời giữ cho cơ thể đủ nước, tràn đầy năng lượng suốt cả ngày. 

  Xét trong nhiều loại thức uống, nước dừa được xếp vào loại thức uống lành mạnh hàng đầu, so với nước mía, nước ngọt, nước ép một số loại trái cây… nước dừa có nhiều ưu điểm vượt trội hơn rất nhiều. Nước dừa lại có thành phần có thể cung cấp chất điện giải rất phù hợp cho nhiều đối tượng vào mùa hè nóng nực.

   8. Nước chanh

    Nước chanh là một thức uống quen thuộc được nhiều người ưa thích vì tính đơn giản, tiện lợi và chứa nhiều chất dinh dưỡng như protein, glucid, canxi, kali…

   Uống nước chanh giúp tăng cường hệ thống miễn dịch, giúp cho làn da sáng và bổ sung một lượng vitamin C lành mạnh vào chế độ ăn uống.

    9. Bạc hà

    Bạc hà là một loại thảo mộc làm mát được sử dụng từ rất lâu. Sự kết hợp của bạc hà và chanh có thể tạo nên một thức uống hạ nhiệt, sảng khoái khi trời nóng. Bạc hà giúp tiêu hóa mà không làm tăng nhiệt độ cơ thể. Bạc hà cũng làm giảm buồn nôn, đau đầu cũng như giảm bớt trầm cảm và mệt mỏi. Pha trà với lá bạc hà có thể giúp tạo mồ hôi để giảm nhiệt độ cơ thể. Bạn có thể lấy một bình nước rồi cho thêm lá bạc hà giã nát vào để uống trong ngày. 

    10. Trà hoa cúc

   Loại thảo mộc này có tác dụng làm mát cơ thể, giảm chứng mất ngủ, làm dịu sự lo lắng và làm dịu hệ tiêu hóa. Tuyệt vời cho da và da đầu, trà hoa cúc cũng làm dịu chứng viêm, phát ban, vết côn trùng cắn, thậm chí cả vết cắt, vết trầy xước. Trà hoa cúc được biết đến với đặc tính chống oxy hóa, làm dịu và chống viêm và giúp điều trị những vấn đề khác nhau cho làn da do tác hại của tia cực tím.

        TS.BS Trần Bá Thoại

  Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post MÓN ĂN, THỨC UỐNG NGÀY HÈ (summer menu) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

     Ít ai ngờ rằng, đằng sau những bài báo sắc sảo, những cuốn sách uyên bác và những giờ giảng, tư vấn sức khỏe say mê của ông là một cuộc trường chinh kéo dài hơn hai thập kỷ chống lại căn bệnh xơ cứng bên teo cơ (Amyotrophic Lateral Sclerosis ALS).

      CUỘC “GIAO TRANH” HƠN HAI THẬP KỶ VỚI ĐỊNH MỆNH

   Sinh năm 1954, tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội khóa 1972 – 1979 với tấm bằng đỏ, Bác sĩ Trần Bá Thoại nhận công tác tại Đại học Y khoa – Viện Đại học Huế năm 1979 (nay là trường Đại học Y Dược – Đại học Huế). Từ năm 1985, do yêu cầu của ngành nên ông đã được luân chuyển công tác ở nhiều vị trí, đơn vị, địa phương khác nhau. Đến nay, ông cũng đã có gần 50 năm cống hiến cho y khoa nước nhà.

   Ngoài việc là bác sĩ sinh hóa đầu tiên của Đại học Y khoa – Viện Đại học Huế và được trao tặng nhiều bằng khen, giải thưởng của Bộ, ngành, địa phương, Tiến sĩ Trần Bá Thoại còn có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học được công bố trên các tạp chí chuyên ngành. Ông đã xuất bản gần 10 cuốn sách về y học như: Nuôi con bằng sữa mẹ (Nhà xuất bản Đà Nẵng, 1987); Cẩm nang bệnh nội tiết và chuyển hóa (Nhà xuất bản Thuận Hóa, 2008); Nuôi con khỏe, phụ huynh cần lưu ý (Nhà xuất bản Đà Nẵng, 2013)…

   Đáng chú ý, năm 2004, khi đang ở độ chín của sự nghiệp và tài năng, Tiến sĩ Trần Bá Thoại nhận được một chẩn đoán làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời ông: Xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Với y học thế giới, ALS là một trong những căn bệnh tàn khốc nhất, nơi các tế bào thần kinh vận động dần chết đi, khiến cơ bắp héo mòn, cơ thể dần bị khóa chặt trong sự bất động trong khi trí tuệ vẫn hoàn toàn tỉnh táo.

   Thông thường, quỹ thời gian của một bệnh nhân ALS chỉ tính bằng vài năm ngắn ngủi nhưng với bác sĩ Thoại, năm 2004 không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới đầy nghị lực.

     NGƯỜI THẦY THUỐC KHÔNG CÓ KHÁI NIỆM “NGHỈ HƯU”

   Như đã nói ở trên, kể từ năm 2004, khi “cơn gió độc” mang tên ALS ập đến, người thầy thuốc ấy chưa một ngày ngừng bước, vẫn miệt mài “ngược gió” để dâng hiến trọn vẹn tinh hoa cho đời.

   25 năm sống chung với ALS, hình dáng Tiến sĩ Trần Bá Thoại có thể gầy guộc đi, bước chân có thể chậm lại, nhưng tầm vóc trí tuệ của ông thì ngày càng vươn cao. Hiện ông vẫn là Ủy viên Ban chấp hành Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam, Hội Nội tiết Miền Trung… Ông không chỉ đóng góp cho sự phát triển của chuyên ngành này tại Việt Nam mà còn là “linh hồn” của nhiều hoạt động y khoa tại Miền Trung.

   Từ Bệnh viện Đà Nẵng đến vai trò Trưởng Khoa Quốc tế – Bệnh viện Hoàn Mỹ (Đà Nẵng) và sau này là chuyên gia cố vấn tại Bệnh viện 199 (Bộ Công an), dấu chân của ông in đậm trên những hành lang bệnh viện, nơi ông đã giành giật sự sống cho hàng vạn bệnh nhân đái tháo đường.

   Tôi vẫn nhớ như in hình ảnh vị bác sĩ già, dù mệt mỏi sau ca làm việc, vẫn nhẫn nại ngồi livestream, tư vấn sức khỏe cho cộng đồng, người bệnh. Ông không quản ngại giải đáp từng thắc mắc nhỏ nhất về chế độ dinh dưỡng, cách dùng thuốc, cách sống khoa học… Với ông, truyền thông giáo dục sức khỏe là một nhiệm vụ thiêng liêng, bởi “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.

   Còn trên bục giảng của các trường đại học lớn như Trường Đại học Y Dược Huế, Đại học Duy Tân, Đại học Đà Nẵng… người thầy ấy đã truyền lửa cho biết bao thế hệ bác sĩ trẻ. Sinh viên, học viên nhìn ông không phải để thương hại cho một người bệnh, mà để ngưỡng mộ một pho từ điển sống. Ông truyền dạy cho lớp lớp sinh viên rằng: “Bác sĩ có thể yếu đi về thể lực nhưng không bao giờ được phép yếu đi về ý chí và lòng trắc ẩn”. Chính sự hiện diện của ông suốt 25 năm qua là bài học y đức lớn nhất, không cần đến một lời giáo điều nào.

   Vì thế, trong tâm thức của những người từng được ông cứu chữa và những học trò từng được ông chỉ dạy, Tiến sĩ Trần Bá Thoại không chỉ là một chuyên gia y tế mà còn là một “người thầy thuốc của tâm hồn”. Như lời bác sĩ trẻ Đỗ Văn Tá (Đơn vị Cấp cứu Bệnh viện 199) từng nói với người viết: “Sự tử tế không nằm ở những lời hoa mỹ, mà ở hành động”.

    CHIẾN ĐẤU BẰNG NGÒI BÚT VÀ NHỮNG TRANG SÁCH

   Khi đôi tay không còn đủ sức thực hiện những thao tác lâm sàng phức tạp, Tiến sĩ Trần Bá Thoại đã chọn “vũ khí” mới là ngòi bút! Ông trở thành một trong những bác sĩ viết báo, nghiên cứu khoa học bền bỉ và có sức ảnh hưởng nhất định trong giới y khoa. Những bài viết tư vấn sức khỏe của ông trên báo Thanh Niên, Dân Trí, Tuổi Trẻ, Người Lao Động… luôn mang một phong cách độc đáo: Khoa học nhưng đầy tính nhân văn, y học nhưng đậm đà bản sắc văn hóa.

   Đầu năm 2025 ông cho ra đời cuốn sách “Ăn chay dưới góc nhìn: Tôn giáo, Sức khỏe, Môi trường”. Đây là kết tinh của một trí tuệ vẫn đang cuộn chảy mãnh liệt dù cơ thể đang dần bất động. Những công trình nghiên cứu của ông về dinh dưỡng, nội tiết, về món ăn Việt Nam đã vượt ra khỏi phạm vi y tế thuần túy, trở thành những tài liệu văn hóa – y học quý giá cho cộng đồng.

   Có lần, khi được hỏi điều gì khiến Tiến sĩ vẫn làm việc miệt mài khi cơ thể đã mệt mỏi, ông mỉm cười đôn hậu, nói: “Tôi là bác sĩ, mà bác sĩ thì không có khái niệm nghỉ hưu với nỗi đau của con người. Chừng nào cái đầu tôi còn suy nghĩ được, đôi tay còn gõ được, tôi vẫn sẽ viết. Đó là cách tôi chữa bệnh cho chính mình và cho đời”.

   Chân dung Tiến sĩ Trần Bá Thoại hiện lên như một ngọn hải đăng giữa vùng biển đầy giông bão. Sự tận hiến của ông không chỉ là chữa bệnh cho người khác, mà là truyền đi niềm tin sắt đá vào sức mạnh của con người. 25 năm chiến đấu với ALS, ông đã chứng minh rằng: Một khi trái tim còn đập vì cộng đồng, một khi khối óc còn đau đáu với y đạo, thì không có căn bệnh nào có thể dập tắt được sự sống.

   Tinh thần ấy của ông đã nhắc nhở chúng ta rằng: Giá trị của một người thầy thuốc không đo bằng số năm công tác, mà đo bằng những giá trị họ để lại cho xã hội. Dù căn bệnh ALS có thể làm héo mòn thể xác, nhưng nó hoàn toàn bất lực trước ý chí sắt đá và tâm hồn lộng gió của ông.

   Có thể nói, viết về Tiến sĩ Trần Bá Thoại là viết về một huyền thoại của nghị lực và lòng yêu nghề. 47 năm dấn thân cho lĩnh vực y khoa, trong đó có 25 năm “ngược gió”, ông đã viết nên một bài ca hy vọng cho tất cả những ai đang gặp nghịch cảnh. Ông không chỉ là niềm tự hào của ngành y, mà còn là một sự hy sinh thầm lặng – một ngọn nến biểu tượng của sự tử tế và tinh thần tận hiến cho đến giọt sáp cuối cùng. Cầu chúc cho “ngọn nến” ấy mãi cháy sáng, để soi đường cho những thế hệ y bác sĩ trẻ bước tiếp trên con đường y đạo gian khó nhưng đầy vinh quang.

     Tác giả: Sông Hàn

    Bệnh viện 199 Bộ Công an Đà Nẵng

The post TS.BS TRẦN BÁ THOẠI: “NGƯỢC GIÓ” MÀ ĐI, TẬN HIẾN CHO ĐỜI appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Sức khỏe tình dục là một khía cạnh không thể thiếu của sức khỏe tổng thể, bao gồm sức khỏe thể chất, cảm xúc, tinh thần và xã hội liên quan đến tình dục. Sức khỏe tình dục không chỉ đơn thuần là việc không mắc bệnh tật hay rối loạn chức năng. Nó bao gồm trạng thái khỏe mạnh về thể chất, cảm xúc, tinh thần và xã hội liên quan đến tình dục. Nó đòi hỏi một thái độ tích cực và tôn trọng đối với tình dục và các mối quan hệ tình dục, cũng như khả năng có những trải nghiệm tình dục an toàn và thú vị, không bị ép buộc, phân biệt đối xử và bạo lực. 

    Do đó, hiểu và ưu tiên sức khỏe tình dục có thể nâng cao đáng kể chất lượng cuộc sống và góp phần vào sức khỏe toàn diện.

       II. TẦM QUAN TRỌNG CỦA SỨC KHỎE TÌNH DỤC

       1. Lợi ích cho sức khỏe thể chất

    Hoạt động tình dục có thể mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe thể chất, bao gồm:

     * Sức khỏe tim mạch: Hoạt động tình dục thường xuyên có thể cải thiện sức khỏe tim mạch bằng cách tăng nhịp tim, cải thiện tuần hoàn và giảm huyết áp.

     * Tăng cường hệ miễn dịch: Tham gia hoạt động tình dục có thể tăng cường hệ miễn dịch bằng cách tăng sản xuất kháng thể chống lại nhiễm trùng.

     * Giảm đau: Hoạt động tình dục có thể kích thích giải phóng endorphin, hoạt động như thuốc giảm đau tự nhiên, làm giảm đau do các bệnh như viêm khớp, đau nửa đầu và đau bụng kinh.

    * Cải thiện giấc ngủ: Việc giải phóng oxytocin và prolactin trong khi đạt cực khoái có thể thúc đẩy sự thư giãn và cải thiện chất lượng giấc ngủ.

     2. Lợi ích cho sức khỏe tinh thần và cảm xúc

    Sức khỏe tình dục liên quan chặt chẽ đến sức khỏe tinh thần và cảm xúc. bao gồm:

   * Giảm căng thẳng và lo lắng: Hoạt động tình dục có thể giảm căng thẳng và lo lắng bằng cách giải phóng endorphin và oxytocin, thúc đẩy cảm giác hạnh phúc và thư giãn.

   * Tâm trạng được cải thiện: Hoạt động tình dục thường xuyên có thể cải thiện tâm trạng và giảm nguy cơ trầm cảm bằng cách tăng mức serotonin và dopamine, các chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến hạnh phúc và sức khỏe.

    * Tăng cường lòng tự trọng: Trải nghiệm tình dục tích cực có thể nâng cao lòng tự trọng và hình ảnh cơ thể, góp phần vào sức khỏe tinh thần tổng thể.

    * Củng cố mối quan hệ: Sự thân mật tình dục có thể củng cố các mối liên kết tình cảm và cải thiện giao tiếp và sự tin tưởng giữa các đối tác, dẫn đến các mối quan hệ lành mạnh và thỏa mãn hơn.

      3. Lợi ích về xã hội và quan hệ

   Sức khỏe tình dục có thể nâng cao các khía cạnh xã hội và quan hệ của cuộc sống, bao gồm:

   * Cải thiện giao tiếp: Giao tiếp cởi mở và trung thực về nhu cầu và mong muốn tình dục có thể cải thiện giao tiếp và sự hiểu biết tổng thể trong mối quan hệ.

   * Tăng cường sự thân mật: Hoạt động tình dục thường xuyên có thể thúc đẩy sự thân mật và gần gũi về mặt cảm xúc giữa các đối tác, nâng cao sự hài lòng trong mối quan hệ.

      III. LÀM SAO THÚC ĐẨY SỨC KHỎE TÌNH DỤC

   Thúc đẩy sức khỏe tình dục bao gồm việc áp dụng một cách tiếp cận toàn diện bao gồm các khía cạnh thể chất, cảm xúc, tinh thần và xã hội của sức khỏe. Dưới đây là một số chiến lược để tăng cường sức khỏe tình dục:

   1. Ưu tiên sức khỏe tình dục

    * Khám sức khỏe định kỳ: Lên lịch khám sức khỏe định kỳ với nhà cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe để theo dõi sức khỏe tình dục và sinh sản, sàng lọc các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) và giải quyết mọi lo ngại.

   * Quan hệ tình dục an toàn: Thực hành tình dục an toàn bằng cách sử dụng bao cao su và các biện pháp bảo vệ khác để ngăn ngừa STI và mang thai ngoài ý muốn.

   * Biện pháp tránh thai: Chọn phương pháp tránh thai phù hợp với lối sống và nhu cầu sức khỏe của bạn.

     2. Nuôi dưỡng sức khỏe tinh thần và cảm xúc

    * Thái độ tích cực: Nuôi dưỡng thái độ tích cực đối với cơ thể và tình dục của bạn. Tôn vinh bản sắc và trải nghiệm tình dục độc đáo của bạn.

   * Quản lý căng thẳng: Tham gia vào các hoạt động giảm căng thẳng như tập thể dục, thiền định và chánh niệm để cải thiện sức khỏe tinh thần tổng thể.

   * Giao tiếp cởi mở: Giao tiếp cởi mở với đối tác của bạn về nhu cầu, mong muốn và giới hạn tình dục để thúc đẩy sự hiểu biết và thỏa mãn lẫn nhau.

      IV. ĐÔI LỜI BÀN LUẬN

    1* Hoạt động tình dục rất quan trọng

   Sức khỏe tình dục là một khía cạnh quan trọng của sức khỏe tổng thể, bao gồm sức khỏe thể chất, cảm xúc, tinh thần và xã hội. Bằng cách ưu tiên sức khỏe tình dục, nuôi dưỡng sức khỏe tinh thần và cảm xúc, nâng cao sự hài lòng trong mối quan hệ, và thúc đẩy giáo dục và vận động, bạn có thể đạt được sức khỏe tình dục toàn diện. Hiểu và trân trọng tầm quan trọng của sức khỏe tình dục có thể dẫn đến một cuộc sống khỏe mạnh và trọn vẹn hơn.

   2* Để có được sinh hoạt tình dục khỏe, cần để ý 3 vấn đề sau:

   * Sức khỏe thể chất: Duy trì sức khỏe tình dục và sinh sản, phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI) và quản lý các vấn đề ảnh hưởng đến sức khỏe tình dục.

   * Sức khỏe tinh thần và cảm xúc: Có thái độ tích cực đối với cơ thể và tình dục của bản thân, xây dựng các mối quan hệ lành mạnh và trải nghiệm khoái cảm và sự thỏa mãn tình dục.

  * Phúc lợi xã hội: Đảm bảo các mối quan hệ tình dục tôn trọng và tự nguyện, thúc đẩy quyền tình dục và chống lại sự kỳ thị và phân biệt đối xử.

   3* “Chuyện ấy” bao nhiêu là đủ?

   Nhiêu nghiên cứu dài hơi, đa đối tượng cho thấy, tần suất quan hệ tình dục hợp lý ở người trưởng thành khỏe mạnh thường dao động từ 2-5 lần mỗi tuần là tốt nhất [9];[10]. Các nghiên cứu cũng cho thấy không có sự khác biệt kết quả dữ liệu về giới tính, tuổi hay thời gian bắt đầu mối quan hệ giữa hai người.

   TS.BS.CK2 Trà Anh Duy, Trung tâm Sức khỏe Nam giới Men’s Health, cho biết: Nghiên cứu trên The Journal of Sexual Medicine cho thấy, cơ thể nam giới không có một “giới hạn chuẩn” cho việc phục hồi sau khi xuất tinh chung cho tất cả, có người nhanh, có người chậm, dao động lớn từ vài chục phút đến 3-4 giờ. Vì vậy, có người quan hệ nhiều lần trong một đêm, có người chỉ một lần [8].

V. THAM KHẢO

[Video 1] Tình Dục Có Ích Cho Sức Khỏe Như Thế Nào? | SKĐS

[Video 2]  Điều gì xảy ra nếu bạn ngừng ‘chuyện ấy’? | SKĐS

[Video 3] Lâu ngày không ân ái ảnh hưởng như thế nào tới sức khỏe? | SKĐS

[1] Guide to Sexual Health

Guide to Sexual Health

[2] The Importance of Sexual Wellness for Overall Health

The Importance of Sexual Wellness for Overall Health

[3] SEX IS IMPORTANT: Q & A

SEX IS IMPORTANT: Q & A

[4] How Sexual Activity Helps Boost Health

How Sexual Activity Helps Boost Health

[5] Top Sexual Health Tips

Top Sexual Health Tips

[6] What is sexual wellbeing and why does it matter for public health?

https://www.thelancet.com/journals/lanpub/article/PIIS2468-2667(21)00099-2/fulltext

[7] Sexual Health Guide: What You Need to Know

https://www.thomsonmedical.com/blog/sexual-health4

[8] Quan hệ 3-4 lần mỗi đêm có gây yếu sinh lý về sau?

https://vnexpress.net/quan-he-3-4-lan-moi-dem-co-gay-yeu-sinh-ly-ve-sau-5059170.html

[9] Quan hệ mấy lần mỗi tuần là tốt nhất?

https://tamanhhospital.vn/1-tuan-nen-quan-he-may-lan/

[10] “Chuyện ấy” bao nhiêu là đủ?

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/chuyen-ay-bao-nhieu-la-du-vi

       TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post TÌNH DỤC VÀ SỨC KHỎE (Sexual wellness for overall health) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

The post TĂNG HUYẾT ÁP, NHỚ LƯU Ý 9 ĐIỀU NÀY ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Muối ăn không chỉ đơn thuần là gia vị làm nên những món ăn ngon hàng ngày, mà còn là nguồn cung cấp chất khoáng quan trọng cho cơ thể con người. Muối ăn bao gồm hai nguyên tố là natri (Na) và clo (Cl). Đến 40% thành phần của muối ăn là Natri, chất điện giải chính giúp điều hòa và lưu thông máu, truyền thông tin giữa các dây thần kinh và sợi cơ….Clo trong muối hỗ trợ tốt cho hoạt động của hệ tiêu hóa. Vì vậy, một chế độ ăn bổ sung đủ muối là tối cần thiết cho cơ thể khỏe mạnh.

    Nhìn chung, muối được con người sử dụng với nhiều mục đích khác nhau, phổ biến nhất là làm gia vị chế biến trong thực phẩm, giúp làm tăng hương vị đậm đà cho các món ăn. Ngoài ra, muối cũng được sử dụng nhiều nhằm bảo quản các loại thực phẩm, ngăn ngừa vi khuẩn có hại phát triển. 

    Tuy nhiên hiện có rất nhiều người không biết mình đang theo chế độ dinh dưỡng thừa muối, giàu Natri, do thức ăn tự chế biến hay từ nhà hàng và thực phẩm đóng gói được thêm nhiều muối để tạo hương vị, gây nhiều tác hại sức khỏe..

       II. NHỮNG LOẠI MUỐI ĂN

     1. Muối tinh luyện (muối thường)

   Đây là loại muối được sử dụng rộng rãi nhất trên toàn thế giới. Loại muối này đã được trải qua quá trình tinh chế với cường độ cao, do đó hầu hết các khoáng chất vi lượng cùng những tạp chất khác đều được loại bỏ hoàn toàn.

    Đối với những loại muối được xay nhuyễn có thể gặp phải tình trạng kết tụ lại với nhau, tạo nên những cục vón. Để khắc phục vấn đề này, người ta đã cho thêm một số chất chống kết tủa khi tinh luyện muối để chúng trở nên mịn hơn và không bị vón cục.

Trong muối ăn thông thường có chứa tới 97% natri clorua tinh khiết, thậm chí là cao hơn. Ở một số nơi trên thế giới, muối ăn cũng chứa lượng iốt bổ sung, giúp chống lại tình trạng thiếu iốt- nguyên nhân hàng đầu gây bướu giáp đơn, suy giáp, thiểu năng trí tuệ và các vấn đề sức khỏe khác.

       2. Muối biển

    Muối biển được thu hoạch bằng cách làm bay hơi nước biển. Tùy thuộc vào từng khu vực và công thức chế biến, muối này còn sót lại nhiều chất vi lượng khác nhau, bao gồm kẽm, sắt và kali…..

    Muối biển có màu càng sẫm thì nồng độ tạp chất càng cao. Hiện nay, tình trạng ô nhiễm nước biển đang ở mức độ đáng báo động, do đó trong muối biển có thể chứa một lượng lớn kim loại nặng, đặc biệt là chì- một tác nhân rất có hại cho sức khỏe con người khi được tiêu thụ vào cơ thể.

    Bên cạnh đó, muối biển cũng có chứa vi nhựa (microplastic), phần sót lại từ các chất thải nhựa. Mặc dù chưa có bằng chứng rõ ràng về sự ảnh hưởng của microplastic đến sức khỏe con người, nhưng một số nhà khoa học cho biết chúng vẫn có khả năng đem lại một số rủi ro tiềm ẩn cho sức khỏe. 

     3. Muối Himalaya

    Muối Himalaya được khai thác từ mỏ muối lớn thứ hai trên thế giới, có tên là Khewra ở Pakistan. Trong muối Himalaya có chứa một lượng nhỏ oxi sắt (rỉ sét), một chất tạo nên màu hồng cho muối, do đó nó còn có tên gọi khác là muối hồng Himalaya.

Ngoài ra, loại muối này cũng cung cấp một số loại khoáng chất như sắt, canxi, kali và magie, khiến cho chúng có lượng natri thấp hơn một chút so với muối tinh luyện.

Muối Himalaya đem lại hương vị khác biệt hơn những loại muối khác, đây cũng chính là lý do vì sao nhiều người lại ưa thích. Hơn nữa, sự khác biệt về màu sắc của muối Himalaya có thể làm tăng độ hấp dẫn về mặt thẩm mỹ cho các món ăn.

4. Muối Kosher

Tên muối Kosher bắt nguồn từ những đạo luật nghiêm ngặt trong chế độ ăn kiêng của người Do Thái truyền thống. Họ yêu cầu máu của các loại thịt phải được làm sạch trước khi ăn. Muối Kosher có cấu trúc thô, dễ bong, và đặc biệt hiệu quả trong việc chiết máu, do đó nó thường được sử dụng trong đời sống hằng ngày của người Do Thái. Chính cấu trúc này đã tạo nên sự khác biệt lớn giữa muối thường và muối Kosher.

     Mặc dù muối Kosher có kết cấu và hương vị riêng biệt, nhưng khi hòa tan chúng vào trong thực phẩm thường khó có thể nhận ra sự khác biệt với các loại muối ăn thông thường. Bên cạnh đó, loại muối này thường chứa rất ít các chất phụ gia, chẳng hạn như iốt, hoặc chất chống kết tủa. 

      5. Muối Celtic

    Muối Celtic là một loại muối biển được biết đến rộng rãi đầu tiên ở nước Pháp. Nó thường có màu xám và khá ẩm do chứa một lượng nhỏ nước.

    Muối Celtic cung cấp một lượng natri và khoáng chất thấp hơn một chút so với muối ăn thông thường.

       III. NHỮNG TÁC HẠI DO ĂN NHIỀU MUỐI

   Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ (American Heart Asscociation AHA) cho biết những tác dụng phụ có thể gặp phải khi thường xuyên ăn quá nhiều muối.

     1. Bệnh tăng huyết áp

   Muối có tác dụng giữ nước, làm tăng thể tích máu và cao huyết áp. Người có tiền sử cao huyết áp mà vẫn duy trì thói quen ăn mặn sẽ khiến bệnh thêm nặng và dẫn đến những nguy cơ tai biến khó lường.

     2. Tăng nguy cơ tim mạch

   Thường xuyên tiêu thụ thực phẩm có nhiều muối có thể tàn phá sức khỏe tim mạch . Cụ thể, chế độ ăn nhiều muối có liên quan đến tăng huyết áp, bệnh tim và đột quỵ. Để tránh những biến chứng có thể gây tử vong này, hãy duy trì chế độ dinh dưỡng cân bằng và hợp lý, giảm tiêu thụ muối.

     3. Mất nước

    Sau một đêm ăn nhiều đồ mặn như khoai tây chiên và bánh pizza, cơ thể cố gắng thải lượng muối thừa qua nước tiểu khiến cơ thể chúng ta bị mất nước vào sáng hôm sau. Đặc biệt, nếu bạn ăn quá nhiều muối, cơ thể bắt đầu lấy nước từ các tế bào và kết quả là cơ thể bị mất nước nặng hơn. Ăn quá nhiều đồ mặn sẽ gây ra cảm giác khát, buồn nôn hoặc co thắt dạ dày, vì vậy hãy nhớ uống nhiều nước trong suốt cả ngày.

    4. Mất canxi

The post MUỐI ĂN VÀ SỨC KHỎE (sodium and health) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

      Tập thể dục, vận động thể lực, chơi thể thao…được khoa học chứng minh là rất tốt, rất cần thiết để báo vệ sức khỏe. Vận động thể lực đứng thứ hai trong chế độ điều trị “kiềng 3 hân” : ăn uống, vận động và thuốc men.

      Trong thực tế cuộc sống, nhiều người nhìn bằng mắt có vẻ trẻ trung, bình thường, khỏe mạnh, lại bất ngờ gặp những biến cố ngừng tim, ngừng thở khi thể dục cường độ cao, trên sân bóng, đường chạy…Những thông tin về các ca đột tử khi chạy bộ, chơi tennis hay đá bóng này đã khiến nhiều người lo lắng.

    Các chuyên gia tim mạch, thể dục thể thao khuyến cáo cần khám sàng lọc tim mạch đúng cách có thể giúp phát hiện sớm nguy cơ và đảm bảo người chơi thể thao vận động an toàn.

  II. HAI NHÓM NGUYÊN NHÂN ĐỘT TỬ THỂ THAO

    Theo lứa tuổi, nguyên nhân gây đột tử ở người chơi thể thao cường độ cao được chia làm 2 nhóm:

    1. Nhóm dưới 35 tuổi

   Chủ yếu do bệnh cơ tim phì đại (hypertrophic cardiomyopathy HCM), loạn sản thất phải, rối loạn nhịp do hội chứng QT kéo dài, hội chứng Brugada… Ngoài ra có thể gặp: hẹp van động mạch chủ, viêm cơ tim, bệnh cơ tim giãn ( dilated cardiomyopathy DCM), tăng áp động mạch phổi…

    Các thăm dò cần thực hiện ở nhóm bệnh nhân này bao gồm: điện tâm đồ khi nghỉ ngơi là xét nghiệm bắt buộc phải làm. Nếu hoàn toàn không có triệu chứng gì, điện tâm đồ có kết quả bình thường là đủ loại trừ nguy cơ đột tử do tim khi chơi thể thao. Tần suất làm lại điện tâm đồ cho nhóm này là 3 năm/lần cho đến năm 20 tuổi, sau đó là 5 năm một lần cho đến 35 tuổi.

    Ngoài ra, chỉ làm thêm các xét nghiệm khác khi có dấu hiệu bất thường trên điện tâm đồ và/hoặc có triệu chứng cơ năng, tiền sử gia đình có người đột tử hay bệnh cơ tim phì đại…

   Các xét nghiệm cần làm lúc này là siêu âm tim (loại trừ các bất thường cấu trúc như hẹp van, phì đại cơ tim…). MRI/CT tim khi nghi ngờ có bất thường trên siêu âm nhưng chưa khẳng định được. Holter điện tâm đồ 24h nếu có rối loạn nhịp tim hoặc tiền sử gia đình nặng nề.

     Thăm dò điện sinh lý có thể chỉ định nếu vẫn nghi ngờ có rối loạn nhịp tim nặng, nguy cơ đột tử như hội chứng QT kéo dài, hội chứng Brugada…

    2. Nhóm trên 35 tuổi

   Nguyên nhân đột tử chủ yếu do bệnh mạch vành (xơ vữa, hẹp động mạch vành), ngoài ra có thể gặp tăng huyết áp gây tách động mạch chủ, rối loạn nhịp do hạ kali máu…

    Các bước tiếp cận sàng lọc ở nhóm này bao gồm: đánh giá yếu tố nguy cơ tim mạch như hút thuốc lá, rối loạn mỡ máu, tăng huyết áp, đái tháo đường, tiền sử gia đình có người nhồi máu cơ tim… và có hay không có cơn đau ngực trên lâm sàng; điện tâm đồ lúc nghỉ; siêu âm tim.

     Nghiệm pháp gắng sức trên thảm chạy hoặc siêu âm gắng sức. Nếu kết quả bình thường có thể tiếp tục chơi thể thao cường độ mạnh; CT scanner (chụp cắt lớp) chỉ thực hiện khi các thăm dò trên nghi ngờ bệnh lý hẹp động mạch vành.

    Cần lưu ý CT scanner chỉ thấy hình ảnh giải phẫu không đánh giá được chức năng. Nhiều khi kết luận hẹp nhẹ động mạch vành khiến hết sức lo lắng, ảnh hưởng lớn đến vận động viên, đặc biệt vận động viên chuyên nghiệp thi đấu cường độ cao.

    Ngược lại, nhiều tổn thương do hoại tử hay tách lỗ vào động mạch vành (có thể do chấn thương) lại không thấy được trên phim CT scanner.

     “Việc làm sàng lọc, định kỳ và đọc kết quả chính xác điện tâm đồ rất cần thiết để loại trừ nguyên nhân đột tử do tim ở người chơi thể thao cường độ cao. Không lạm dụng cận lâm sàng, đặc biệt là chụp cắt lớp khi không có chỉ định rõ ràng.

    Rất chú ý khai thác tiền sử bản thân (triệu chứng, bệnh có trong hiện tại và quá khứ) cũng như gia đình (đột tử, bệnh cơ tim…) đối với những người hoạt động thể thao cường độ cao.

     Cần loại bỏ các yếu tố nguy cơ tim mạch như hút thuốc lá, sử dụng rượu bia, chất kích thích… ở nhóm người này.

        III. HAI NHÓM SÀNG LỌC TRƯỚC KHI CHƠI THỂ THAO

  Chơi thể thao rất nên được khuyến khích nhưng để có thể yên tâm vận động với cường độ cao mà không có bất cứ điều đáng tiếc nào xảy ra, cần lưu ý khám sàng lọc:

   * Những bệnh lý bẩm sinh (nhóm trước 35 tuổi) và

   * Những bệnh tim mắc phải (sau 35 tuổi)

       IV. THAM KHẢO

[Video 1] Đột quỵ khi đang tập thể thao, chuyên gia hướng dẫn xử trí nhanh | SKĐS

[Video 2] Tư vấn trực tuyến: “Bệnh cơ tim phì đại: dấu hiệu cảnh báo & nguy cơ đột tử”

[Video 3]  Bệnh cơ tim phì đại, PGS TS Phạm Nguyễn Vinh

[Video 4] Bệnh cơ tim giãn nở: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách điều trị | ThS.BS Huỳnh Thanh Kiều | Tâm Anh

[Video 5] BỆNH CƠ TIM GIÃN LÀ GÌ? | UMC | Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM

[1] PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu: Hai nhóm người cần kiểm tra tim mạch khi chơi thể thao

https://tuoitre.vn/pgs-ts-nguyen-lan-hieu-hai-nhom-nguoi-can-kiem-tra-tim-mach-khi-choi-the-thao-20260306112306074.htm

[2] Bệnh cơ tim phì đại: Những điều cần biết

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/benh-co-tim-phi-dai-nhung-dieu-can-biet-vi

[3] Bệnh cơ tim giãn: biểu hiện, nguyên nhân và cách điều trị

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/benh-co-tim-gian-bieu-hien-nguyen-nhan-va-cach-dieu-tri-vi

        TS.BS Trần Bá Thoại

Ủ viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM 

The post THỂ DỤC MẠNH, CHƠI THỂ THAO CẦN LƯU Ý ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Bệnh giảm tiểu cầu miễn dịch là một rối loạn huyết học hiếm gặp: Mỗi năm, khoảng 4 trên 100.000 trẻ em và 3 trên 100.000 người lớn ở Hoa Kỳ được chẩn đoán mắc bệnh này. Bệnh giảm tiểu cầu ảnh hưởng lớn đến khả năng đông máu. Vì máu không đông được, bệnh nhân dễ bị bầm tím, chảy máu nhiều hơn bình thường khi bị chấn thương hoặc chảy máu không rõ nguyên nhân.

   Đôi khi, giảm tiểu cầu miễn dịch tự khỏi mà không cần điều trị. Những lúc khác, nó là một bệnh mãn tính, nghĩa là điều trị chỉ làm giảm triệu chứng chứ không chữa khỏi bệnh hẳn.

   II. ĐỊNH DANH

     Giảm tiểu cầu miễn dịch (immune thrombocytopenia ITP), còn được gọi là Ban xuất huyết giảm tiểu cầu tự miễn, Ban xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch, Ban xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn, Bệnh Werlhof, Giảm tiểu cầu tự miễn. là một dạng thiếu hụt tiểu cầu, một tình trạng khiến máu không đông được. Khi máu không thể đông lại, bệnh nhân có thể dễ bị bầm tím, chảy máu nhiều khi bị thương hoặc chảy máu không rõ nguyên nhân. Một số ca giảm tiểu cầu miễn dịch có thể tự khỏi hoặc khỏi sau khi điều trị. Những trường hợp khác, giảm tiểu cầu miễn dịch là một bệnh mãn tính, các triệu chứng có thể được điều trị nhưng không thể chữa khỏi hoàn toàn, và người mắc cần điều trị suốt đời.

   Theo bệnh n guyên, có hai loại giảm tiểu cầu miễn dịch:

    * Nguyên phát chiếm 80% ca bệnh, khi hệ thống miễn dịch của bạn tấn công tiểu cầu. 

    * Thứ phát xảy ra sau khi có các bệnh lý tiềm ẩn như nhiễm trùng mãn tính, ung thư máu hoặc rối loạn tự miễn dịch khác.

    Về lâm sàng, theo thời gian mắc bệnh, giảm tiểu cầu miễn dịch được chia ra 3 loại:

    * Cấp tính, tự khỏi trong vòng ba tháng, thường ảnh hưởng đến trẻ em.

    * Dai dẳng, kéo dài từ ba đến 12 tháng.

    * Mãn tính, kéo dài một năm trở lên.

         III. TRIỆU VÀ BIẾN CHỨNG

1. Triệu chứng

     * Chấm xuất huyết dưới da (petechiae).

     * Ban xuất huyết (purpura).

      * Vết bầm tím (bruises).

       * Tụ máu (vết bầm tím lớn)

       * Chảy máu cam.

       * Chảy máu nướu răng.

      * Máu trong phân.

      * Máu trong nước tiểu.

      * Kinh nguyệt nhiều.

      2. Biến chứng 

       * Xuất huyết là biến chứng nghiêm trọng của bệnh xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch,  đặc biệt là chảy máu não – xuất huyết nội sọ, tình trạng này có thể dẫn đến tử vong.

       * Biến chứng trong quá trình điều trị như tác dụng phụ của thuốc, cắt lách, tăng nguy cơ nhiễm trùng.  

       IV. XÉT NGHIỆM CHẨN ĐOÁN

     * Công thức máu toàn phần (CBC).

    * Phết máu ngoại vi.

   * Huyết và tủy đồ. 

   Một số xét nghiệm khác để chẩn đoán nguyên nhân gây bệnh như:

   * Các xét nghiệm vi sinh: HBsAg, anti HCV, anti HIV, HP…

  *  Các xét nghiệm miễn dịch: ANA, Anti DsDNA, LE cell, ANA 8 profile, TSH, FT3, FT4

     V. ĐIỀU TRỊ

    Trẻ em thường mắc giảm tiểu cầu miễn dịch nhẹ và không cần điều trị, nhưng hầu hết người lớn sẽ cần. Các loại thuốc có thể bao gồm:

   * Corticosteroid.

   * Globulin miễn dịch hoặc chất chủ vận thụ thể thrombopoietin để tăng sản xuất tiểu cầu.

   * Thuốc ức chế miễn dịch.

    * Điều trị nhiễm trùng tiềm ẩn.

   * Tránh một số loại thuốc gây chảy máu như aspirin.

   * Truyền tiểu cầu.

   * Phẫu thuật trong một số trường hợp cần cắt bỏ lách để giảm tiêu hủy tiểu cầu.

 VI. THAM KHẢO

[Video 1] Cập nhật chẩn đoán và điều trị giảm tiểu cầu miễn dịch nguyên phát

[1] Immune Thrombocytopenia

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/5726-immune-thrombocytopenia

[2] Immune Thrombocytopenia

https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMcp1810479

[3] Recent advances in the mechanisms and treatment of immune Thrombocytopenia

https://www.thelancet.com/journals/ebiom/article/PIIS2352-3964(22)00009-3/fulltext

[4] Immune Thrombocytopenia

https://www.hemonc.theclinics.com/article/S0889-8588(13)00018-X/abstract

[5] Pathogenesis of immune Thrombocytopenia

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S156899721730109X

[6] Bệnh giảm tiểu cầu miễn dịch nguyên phát là gì và điều trị như thế nào?

https://vienhuyethoc.vn/benh-giam-tieu-cau-mien-dich-nguyen-phat-la-gi-va-dieu-tri-nhu-the-nao/

[7] Triệu chứng, biến chứng của xuất huyết giảm tiểu cầu miễn dịch

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/trieu-chung-bien-chung-cua-xuat-huyet-giam-tieu-cau-mien-dich-vi

[8] Giảm tiểu cầu miễn dịch (ITP)

https://www.msdmanuals.com/vi/professional/huy%E1%BA%BFt-h%E1%BB%8Dc-v%C3%A0-ung-th%C6%B0-h%E1%BB%8Dc/gi%E1%BA%A3m-ti%E1%BB%83u-c%E1%BA%A7u-v%C3%A0-r%E1%BB%91i-lo%E1%BA%A1n-ch%E1%BB%A9c-n%C4%83ng-ti%E1%BB%83u-c%E1%BA%A7u/gi%E1%BA%A3m-ti%E1%BB%83u-c%E1%BA%A7u-mi%E1%BB%85n-d%E1%BB%8Bch-itp

[9] Giảm tiểu cầu miễn dịch

https://bachmai.gov.vn/bai-viet/xuat-huyet-giam-tieu-cau-mien-dich-nhung-dieu-can-biet?id=584e4616-1782-a55a-9aad-cf7fc3e385c4

[10] Giảm tiểu cầu miễn dịch

https://www.benhviendakhoatinhquangninh.vn/phac-do-dieu-tri-noi-tong-hop/xuat-huyet-giam-tieu-cau-mien-dich.797.html

          TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post GIẢM TIỂU CẦU MIỄN DỊCH (immune thrombocytopenia) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Ban xuất huyết Henoch-Schonlein gây viêm và chảy máu các mạch máu nhỏ ở da, khớp, ruột và thận. Do đó, còn được gọi là viêm mạch IgA. Khi các mạch máu ở da bị viêm, chúng có thể chảy máu vào da, gây ra phát ban. 

   Bất cứ ai cũng có thể mắc ban xuất huyết Henoch-Schonlein. Nhưng nó phổ biến nhất ở trẻ em từ 3 đến 10 tuổi.

    Bệnh thường tự khỏi mà không cần điều trị. Người bệnh cần chăm sóc y tế nếu ban xuất huyết Henoch-Schonlein nặng ảnh hưởng đến thận hoặc dẫn đến các vấn đề sức khỏe khác.

      II. NGUYÊN NHÂN & NGUY CƠ

      1. Nguyên nhân

    Trong bệnh xuất huyết Henoch-Schonlein, một số mạch máu nhỏ trong cơ thể bị viêm. Điều đó có thể gây chảy máu ở da, bụng và thận.

    Hiện chưa rõ tại sao tình trạng viêm lại phát triển. Nó có thể là kết quả của phản ứng hệ miễn dịch trong cơ thể. Nhiều người mắc xuất huyết Henoch-Schonlein sau khi bị bệnh đường hô hấp trên, chẳng hạn như cảm lạnh. 

   Các tác nhân gây bệnh khác có thể bao gồm viêm họng do liên cầu khuẩn, COVID-19 và các bệnh nhiễm trùng khác. Vết côn trùng cắn và thời tiết lạnh, cũng như một số loại thuốc và thực phẩm, cũng có thể gây ra xuất huyết Henoch-Schonlein.

      2. Yếu tố nguy cơ 

  * Tuổi tác. Bệnh chủ yếu ảnh hưởng đến trẻ em và thanh thiếu niên. Hầu hết các trường hợp xảy ra ở trẻ em từ 3 đến 10 tuổi.

   *  Giới tính: Xuất huyết Henoch-Schonlein phổ biến hơn ở nam giới.

   * Tiền sử gia đình. Henoch-Schonlein có tính chất di truyền trong gia đình.

    *  Chủng tộc. Người da trắng và người châu Á có nguy cơ mắc xuất huyết Henoch-Schonlein cao hơn những nhóm người khác.

    III. TRIỆU VÀ BIẾN CHỨNG

      1.Triệu chứng

    * Phát ban. Triệu chứng chính là phát ban gồm các đốm nổi lên gọi là ban xuất huyết. Các mảng phát ban có thể trông giống như vết bầm tím. Màu sắc của phát ban có thể là các sắc thái đỏ hoặc tím tùy thuộc vào màu da. Phát ban thường hình thành ở chân và bàn chân. Nó cũng có thể xuất hiện ở mông, cánh tay, mặt, ngực, lưng và bụng. Phát ban có thể nặng hơn ở những vùng da bị quần áo gây áp lực, chẳng hạn như đường viền tất và eo.

   * Sưng và đau khớp. Người mắc bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein thường bị đau và sưng quanh các khớp. Sưng thường xảy ra ở đầu gối và mắt cá chân. Đôi khi, đau khớp phát triển khoảng 1 đến 2 tuần trước khi phát ban xuất hiện. Đau nhức và sưng khớp thường biến mất mà không để lại tổn thương lâu dài khi bệnh khỏi.

   * Các triệu chứng đường tiêu hóa. Nhiều người mắc bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein bị đau bụng, buồn nôn và nôn mửa. Họ cũng có thể bị tiêu chảy phân đen, sệt như nhựa đường hoặc có máu. Những triệu chứng này đôi khi xuất hiện trước khi phát ban.

   * Tổn thương thận. Ban xuất huyết Henoch-Schonlein có thể ảnh hưởng đến thận. Xét nghiệm nước tiểu có thể cho thấy protein hoặc máu trong nước tiểu khi thận bị ảnh hưởng. Thông thường, điều này sẽ biến mất sau khi bệnh khỏi. Hiếm khi, một số người phát triển bệnh thận kéo dài.

    2. Biến chứng

   Hầu hết bệnh nhân, các triệu chứng của ban xuất huyết Henoch-Schonlein sẽ biến mất trong vòng một tháng mà không để lại vấn đề gì lâu dài. Tuy nhiên, bệnh này thường tái phát trong vòng 4 đến 6 tháng sau khi đã khỏi. Nếu bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein tái phát, các triệu chứng thường nhẹ hơn trước.

    Các  biến chứng, bao gồm:

   * Tổn thương thận.  Là nghiêm trọng nhất, nguy cơ này cao hơn ở người lớn so với trẻ em. Đôi khi tổn thương nghiêm trọng đến mức cần phải lọc máu hoặc ghép thận.

   * Tắc ruột. Ban xuất huyết Henoch-Schonlein có thể khiến một đoạn bị lồng tắc ruột.. Nguy cơ này cao hơn ở trẻ em so với người lớn.

      IV. CHẨN ĐOÁN & ĐIỀU TRỊ

     1. Chẩn đoán

    Thông thường, chuyên gia chăm sóc sức khỏe có thể chẩn đoán bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein dựa trên phát ban, đặc biệt nếu có thêm đau khớp và các triệu chứng về đường tiêu hóa. Nhưng để xác định rõ cần một hoặc nhiều xét nghiệm sau đây.

      1.1. Xét nghiệm labo 

          * Xét nghiệm máu.

          * Xét nghiệm nước tiểu

        1.2.  Sinh thiết
    Người bệnh ban xuất huyết Henoch-Schonlein thường có Immunoglobulin A (IgA) ở các bộ phận cơ thể bị ảnh hưởng. Để kiểm tra protein đó, chuyên gia cần sinh thiết để chẩn đoán.

         1.3. Siêu âm
    Siêu âm là một xét nghiệm hình ảnh sử dụng sóng âm để tạo ra hình ảnh của cơ thể. Siêu âm có thể giúp loại trừ các nguyên nhân khác gây đau bụng. Siêu âm cũng có thể được sử dụng để kiểm tra các vấn đề sức khỏe khác, chẳng hạn như tắc ruột.

       2. Điều trị

   Ban xuất huyết Henoch-Schonlein thường tự khỏi trong vòng một tháng mà không để lại vấn đề sức khỏe lâu dài. Nghỉ ngơi, uống nhiều nước và dùng thuốc giảm đau không cần kê đơn có thể giúp giảm bớt các triệu chứng.

      2.1. Thuốc

  Nếu đau khớp hoặc đau bụng nghiêm trọng, bác sĩ có thể đề nghị dùng thuốc corticosteroid, chẳng hạn như prednisone, để giảm đau. Vì những loại thuốc này có thể có tác dụng phụ nghiêm trọng, hãy thảo luận về rủi ro và lợi ích của việc sử dụng chúng với bác sĩ trước khi bắt đầu dùng.

      2.2. Phẫu thuật

     Nếu ban xuất huyết Henoch-Schonlein khiến một phần ruột bị gấp vào trong hoặc bị thủng, có thể cần phải phẫu thuật.

 V. THAM KHẢO

[Video 1] Henoch-Schonlein trẻ em

[1] Henoch-Schonlein purpura

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/henoch-schonlein-purpura/symptoms-causes/syc-20354040

[2] Henoch-Schonlein purpura (IgA vasculitis)

https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/21086-vasculitis-in-children

[3] Ban xuất huyết Henoch-Schonlein 

Ban xuất huyết SCHONLEIN – HENOCH

[4] Bệnh viêm mạch do IgA (xuất huyết Schonlein Henoch)

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/benh-viem-mach-do-iga-xuat-huyet-schonlein-henoch-vi

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post BAN XUẤT HUYẾT HENOCH SCHOLEIN appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.