Hoa sữa là một hình ảnh không thể thiếu ở Hà Nội độ cuối thu, khi những bông hoa li ti thi nhau đua nở rộ, tạo thành từng chùm hoa trắng muốt, phủ trắng một khoảng trời. Hoa sữa mang một vẻ đẹp đơn giản, mộc mạc, mặc dù không rực rỡ như những loài hoa khác, nhưng loài hoa này lại là nguồn cảm hứng bất tận của những nghệ sĩ thể hiện qua các bản nhạc, bài thơ, và truyện ngắn, mang theo một chút nồng nàn và lãng mạn.

    Trước đây, Hà Nội chỉ có vài cây trên đường Nguyễn Du, nên mùa hoa sữa lãng mạn và quyến rũ chỉ đến vào những tháng cuối thu, và cư dân ở đây yêu và xem hoa sữa là đặc sản mùa thu của thủ đô, và sẽ phải chờ đợi mùa hoa năm sau quay trở lại. Nhưng vài năm gần đây, hoa sữa được Hà Nội trồng quá nhiều, đến mùa hoa nở hương thơm đậm đặc cùng với phấn hoa bay tràn trong gió đã gây một số khó chịu cho cuộc sống và nguy hại cho sức khỏe của người dân.

   II. TỔNG QUAN VỀ HOA SỮA

    TS Nguyễn Phú Hùng, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật lâm nghiệp Việt Nam, cho biết: Hoa sữa (vì mủ vỏ cây trắng như sữa), còn có tên cây sữa, mò cua, mồng cua, tên tiếng Anh là blackboard tree (cây làm bảng đen) vì gỗ thường dùng làm bảng đen cho học trò, và tên khoa học Alstonia scholaris, thuộc họ Terminalia Catappal (trúc đào).

  Theo cơ sở dữ liệu Plants of the World Online của Vườn thực vật Hoàng gia Kew, Anh, hoa sữa có vùng phân bố tự nhiên rộng, từ châu Á nhiệt đới và cận nhiệt đới đến miền bắc nước Úc, bao gồm Việt Nam, Ấn Độ, Nepal, nam Trung Quốc, các nước Đông Nam Á, New Guinea và quần đảo Solomon.

   Hoa sữa cao trung bình  10 đến 30 mét, vỏ cây màu xám đen. Cây này có nhiều cành nhánh xen kẽ, tạo nên một tán rộng, Bông hoa sữa lưỡng tính, mọc thành các chùm, màu trắng, vàng hoặc ngả hồng. Bông hoa thường có năm cánh và tỏa mùi thơm khá nồng, đặc biệt là vào ban đêm.

   Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Journal of Essential Oil Research năm 2001 đã phân tích thành phần tạo hương của hoa sữa đang nở rộ, được thu thập tại Hà Nội. Nhóm tác giả gồm các nhà khoa học Việt Nam và quốc tế chiết xuất hoa, sau đó sử dụng thiết bị phân tích để nhận diện hơn 34 thành phần, chiếm khoảng 92,5% mẫu dầu thu được.

  Trong đó linalool chiếm 35,7%, các dạng oxide của linalool cộng lại chiếm 14,7%, còn α-terpineol chiếm 12,3%. Các hợp chất dễ bay hơi này phối hợp nhau tạo mùi hương cho hoa sữa: Linalool  cũng phổ biến trong nhiều loại hoa, có mùi hương tươi mát, ngọt ngào, và Indol  có mùi ngọt, nồng và đặc trưng của hoa sữa.

  Khi các phân tử mùi này đi vào khoang mũi, chúng sẽ tiếp xúc với các tế bào khứu giác (olfactory receptor cells) có các thụ thể khứu giác. Mỗi nhóm thụ thể sẽ cảm nhân một nhóm phân tử mùi cụ thể, và tạo ra sự kích thích trong tế bào của dây thần kinh khứu giác (olfactory nerve). Các tín hiệu này được gửi đến nhiều vùng não khác nhau, bao gồm: vỏ não khứu giác (olfactory cortex) và hệ limbic.

    III. HOA SỮA VÀ SỨC KHỎE

   Dưới đây là trích đăng một số ý kiến chuyên gia về cây, hoa sữa;

    1* PGS.TSKH Trần Công Khánh, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển cây thuốc dân tộc cổ truyền (CREDEP)t:

  Cây hoa sữa không chỉ trồng để lấy bóng mát, mà nó còn là cây thuốc quý, có thể chữa được nhiều bệnh nhờ có các hợp chất sau: (1) Vỏ thân và vỏ rễ chứa nhiều alcaloid (0,16- 0,27%) có nhân indol như ditamin, echitamin, echitamidin, akuamicin, akuamicin-N-oxyd, tubotaiwin, nechicerin, echitin; (2) Lá chứa các chất alschomin, isoalschomin, valesamin, alstonamin, scholaricin; (3) Hoa sữa có tinh dầu: caren-3, geraniol, terpinolen, echitin, lupeol acetat, p. menthan-1, 2, 8 – triol.

  Theo Đông y, vỏ cây sữa có vị đắng, tính mát, ít độc; có tác dụng thanh nhiệt, giải độc, tiêu thũng, chỉ thống, bình suyễn, chỉ khái, triệt ngược, phát hãn, kiện vị. Thường dùng làm thuốc bổ, chữa thiếu máu, kinh nguyệt không đều, sốt rét cấp và mạn tính, đau bụng, tiêu chảy, kiết lỵ, viêm khớp có sưng nóng đỏ đau, bệnh ngoài da. Vỏ cây sắc lấy nước đặc để rửa chữa lở ngứa, hoặc ngậm chữa sâu răng.

  Năm 1906, Bacon – nhà khoa học – đã nghiên cứu tác dụng dược lý của alcaloid chiết từ vỏ cây sữa và kết luận rằng tác dụng gần giống như chất quinin (trong cây Canhkina). Trước đây, thị trường thuốc ở nước ta đã sản xuất loại rượu bổ ‘Ditakina’ được chế từ vỏ cây sữa.

   Ở Ấn Độ, vỏ cây hoa sữa được dùng trị sốt rét, tiêu chảy, kiết lỵ, rắn cắn và làm thuốc bổ đắng, hạ nhiệt.

   Ở Thái Lan, vỏ thân cây sữa dùng chữa lỵ và viêm phế quản.

   Ở Trung Quốc, vỏ và lá cây sữa dùng trị ho gà, viêm khí quản mạn tính, hen suyễn, sốt rét, cảm mạo phát sốt, sưng amidan, viêm gan cấp tính, phong thấp, đòn ngã, gãy xương, mụn

    2. TS.BS Bùi Văn Khánh, Trung tâm Dị ứng Miễn dịch lâm sàng Bệnh viện Bạch Mai

   Phấn hoa sữa là nguyên nhân gây lên bệnh dị ứng. Khi hít phải các hạt phấn này, tại mũi, họng, mắt của người bệnh sẽ sinh ra các phản ứng viêm, dị ứng gây xuất hiện các triệu chứng của viêm mũi dị ứng hoặc viêm kết mạc dị ứng.

   Đa số người bị dị ứng hoa sữa thường gặp các triệu chứng như hắt hơi thành tràng dài, ngứa mắt, chảy nước mắt, ngứa mũi, chảy nhiều dịch mũi, ngạt mũi… Các triệu chứng này không gây ảnh hưởng đến tính mạng nhưng khi hít phải càng nhiều phấn hoa thì các biểu hiện dị ứng càng trầm trọng hơn. Một số người dị ứng nặng có thể xuất hiện khó thở và cần được can thiệp y tế, đặc biệt ở những người có tiền sử hen phế quản dị ứng..

   Không phải mùi hương, phấn hoa sữa có thể gây dị ứng, gây hắt hơi, sổ nghẹt mũi, lên cơn hen phế quản, khó thở…. 

  3. Lương y Bùi Đắc Sáng, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Hội Đông y Hà Nội

   Hoa sữa vị đắng, tính mát, quy kinh phế và can. Hoa sữa có tác dụng tiêu tích, trừ đờm, giải độc, bình suyễn, chỉ khát, kiện vị, phát hãn và thông kinh. Hoa được sử dụng chữa rối loạn kinh nguyệt, làm thuốc bồi bổ sức khỏe, trị sốt rét cấp và mạn tính, lở ngứa ngoài da, sốt cao, thiếu máu, lỵ, tiêu chảy, viêm khớp

    4. Lương y Vũ Quốc Trung, Hội Đông y Việt Nam

    Cây hoa sữa không có độc nhưng hoa có mùi nồng nặc, nếu hít phải nhiều dễ gây cảm giác choáng váng, mệt mỏi, khó thở.

  5. GS.TSKH Trần Đình Long, Chủ tịch Hội Giống cây trồng Việt Nam

    Cũng như các loài hoa khác hoa sữa trồng quá dày, mùa nở rộ hương phấn quá đậm đặc mới gây khó khăn cho con người. 

      IV. THAY LỜI KẾT

    1.  Nhiều nhà khoa học, Đông và Tây y đều cho rằng, tuy hương hoa sữa không có độc nhưng vì có mùi nồng nặc, nên đến mùa hoa nở rộ, nếu hít phải quá nhiều dễ gây cảm giác choáng váng, mệt mỏi, khó thở. 

   2. Phấn hoa sữa là nguyên nhân gây lên bệnh dị ứng. Khi hít phải các hạt phấn này, tại mũi, họng, mắt của người bệnh sẽ sinh ra các phản ứng viêm, dị ứng gây xuất hiện các triệu chứng của viêm mũi dị ứng hoặc viêm kết mạc dị ứng.

  Do đó:

   1. Các nhà  quy hoạch và định hướng phát triển hệ thống cây xanh thành phố cần trồng cây hoa sữ với mật độ hợp lý: hai cây cách nhau 50 mét trở lên, đảm bảo môi trường sống thích hợp.

   2. Với người mắc bệnh hô hấp, có cơ địa dị ứng, mắc migraine, phụ nữ mang thai cần hạn chế tiếp xúc với phấn và mùi hương hoa sữa. Nếu xuất hiện các triệu chứng như khó thở, khò khè hoặc sưng môi, lưỡi sau khi tiếp xúc với dị nguyên, cần đến cơ sở y tế kịp thời.

V. THAM KHẢO

[VIDEO 1] Hoa Sữa – Gây Dị Ứng Nhưng Có Thể Chữa Bệnh 

[VIDEO 2] Hoa sữa nở trắng trời, mùi nồng nàn bủa vây khắp Hà Nội, người dân “trăm phương nghìn kế” đối phó

[1] Mùi hoa sữa có gì mà người mê, người sợ?

https://tuoitre.vn/mui-hoa-sua-co-gi-ma-nguoi-me-nguoi-so-100261014170928939.htm

[2] Mùi hoa sữa đậm đặc khắp các tuyến phố Hà Nội có gây ảnh hưởng đến sức khỏe?

https://eva.vn/suc-khoe/mui-hoa-sua-dam-dac-khap-cac-tuyen-pho-ha-noi-co-gay-anh-huong-den-suc-khoe-c131a685985.html

[3] Hoa sữa có đặc tính hóa học như thế nào mà khiến không khí đặc quánh, ngột ngạt?

https://tuoitre.vn/hoa-sua-co-dac-tinh-hoa-hoc-nhu-the-nao-ma-khien-khong-khi-dac-quanh-ngot-ngat-100261014180532019.htm

[4] Độc đáo hương thu Hà Nội: Hoa sữa nồng nhưng chứa những hợp chất quý bất ngờ

https://bacninhtv.vn/tin-tuc/212/155987/doc-dao-huong-thu-ha-noi-hoa-sua-nong-nhung-chua-nhung-hop-chat-quy-bat-ngo

[5] Trong não bộ bạn có những “neuron chuối”, sinh ra chỉ để ngửi mùi chuối, và cả “neuron hoa sữa” nữa, liệu bạn có thể “tắt” chúng đi không?

https://phunuvietnam.vn/trong-nao-bo-ban-co-nhung-neuron-chuoi-sinh-ra-chi-de-ngui-mui-chuoi-va-ca-neuron-hoa-sua-nua-lieu-ban-co-the-tat-chung-di-khong-20241017174348683.htm

[6] Hoa sữa với mùi hương nồng nàn và điều đặc biệt lưu ý

https://thietkethicongcanhquan.com/blog/hoa-sua-voi-mui-huong-nong-nan-va-dieu-dac-biet-luu-y-2251.html

[7] Làm gì để hạn chế ảnh hưởng của mùi hoa sữa? Những người này cần lưu ý

https://giadinh.suckhoedoisong.vn/lam-gi-de-han-che-anh-huong-cua-mui-hoa-sua-nhung-nguoi-nay-can-luu-y-17226101523380167.htm

      TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post HOA SỮA VÀ SỨC KHỎE appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Bệnh bụi phổi silic, bụi đá phổi, là một trong những bệnh nghề nghiệp phổ biến ở người lao động thường xuyên hít phải bụi silic tinh thể trong quá trình lao động.

   Bệnh thường tiến triển sau thời gian dài tiếp xúc với bụi, gây tổn thương phổi và ảnh hưởng đến sức khỏe cũng như khả năng lao động của người mắc.

   Tổ chức Y tế Thế giới WHO và Liên đoàn Lao động Thế giới ILO khuyến cáo, người lao động trong các ngành khai thác khoáng sản, chế biến đá, xây dựng, sản xuất vật liệu xây dựng và một số lĩnh vực có phát sinh bụi chứa silic là những đối tượng có nguy cơ cao, cần kiểm soát bụi tại nơi làm việc, sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân và khám sức khỏe định kỳ để phòng ngừa bệnh.

      II. ĐỊNH DANH

      III. NGHỀ NGHIỆP DỄ MẮC

      IV. DẤU HIỆU VÀ TÁC HẠI

      V. PHÒNG NGỪA BỤI SILIC

https://suckhoedoisong.vn/nguoi-lao-dong-can-canh-giac-voi-benh-bui-phoi-silic-169260725151540864.htm

The post BỆNH BỤI PHỔI SILIC (silicosis) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, tổng giá trị xuất khẩu rau quả trong 6 tháng đầu năm đã giảm gần 10% so với cùng kỳ năm 2024. Nguyên nhân là do sụt giảm mạnh mặt hàng sầu riêng vì phía Trung Quốc siết chặt kiểm định ô nhiễm chất cadimi và vàng O [1].

  Trường hợp ngộ độc cadimi hàng loạt đầu tiên được ghi nhận tại Nhật Bản vào những năm 1950, do tiêu thụ gạo bị nhiễm độc do được tưới bằng nước bị thải ô nhiễm cadimi. Căn bệnh này được gọi là bệnh Itai-itai (nghĩa đen là bệnh đau nhức) do gây ra cơn đau dữ dội ở khớp và cột sống. Thông thường,  phơi nhiễm cadimi mức độ thấp mãn tính có liên quan đến suy thận vì cadimi tích tụ ở đây suốt đời.

    II. NGUỒN CADIMI GÂY Ô NHIỄM

    Cadimi tồn tại tự nhiên và thường có trong đất núi lửa. Một số loại đất đã bị ô nhiễm cadimi do sử dụng phân chim làm phân bón.

   Cadimi cũng tồn tại dưới dạng chất ô nhiễm công nghiệp, được thải vào không khí từ các bãi thải, lò đốt rác và qua nước thải từ các quy trình công nghiệp. Việc thải bỏ pin chứa cadimi không đúng cách hiện là nguồn gây ô nhiễm chính ở các nước phát triển.

  Hút thuốc lá là nguồn phơi nhiễm cadimi quan trọng nhất đối với con người nói chung.

  Ở nước ta, nguồn ô nhiễm cadimi chính cho nông sản, như sầu riêng, là từ phân bón.  Cadimi là tạp chất tự nhiên đi kèm trong quặng phosphate là  nguyên liệu chính để sản xuất phân lân (super phosphate, NPK, DAP, MAP).

      III, DẤU HIỆU NHIỄM ĐỘC CADIMI

   Các triệu chứng ngộ độc cadmium khác nhau tùy thuộc vào đường phơi nhiễm.

     1. Nhiễm độc đường tiêu hóa

    * Buồn nôn và nôn

     * Tiêu chảy

    * Đau bụng và chuột rút

    * Mót rặn (cảm giác muốn đại tiện nhưng thực tế không cần)

    2. Nhiễm độc đường hô hấp

    * Các triệu chứng giống cúm

    * Đau ngực 

     * Ho 

     * Khó thở

     * Những triệu chứng này cuối cùng dẫn đến các biến chứng hô hấp nghiêm trọng, bao gồm phù phổi và cục máu đông.

         IV. CHẨN ĐOÁN VÀ ĐIỀU TRỊ

      1. Chẩn đoánL

   * Khai thác kỹ bệnh sử, tienf sử….để có hướng chẩn đoán.

   * Làm các xét nghiệm bổ sung bao gồm: xét nghiệm máu và nước tiểu cùng với phân tích móng tay và tóc. 

      2. Điều trị

    * Cung cấp oxy bổ sung

    * Đặt máy thở hỗ trợ hô hấp

    * Truyền dịch tĩnh mạch (IV) để bù nước

  Với các bệnh nhiễm cadimi đường tiêu hóa

     * Kích thích nôn

     * Súc rửa dạ dày

     V. TIÊN LƯƠNG

    Đa số ca ngộ độc cadmium cấp tính có thể hồi phục và không gặp tác dụng lâu dài.

    Tuy nhiên, nếu ăn phải một lượng cadmium lớn có thể bị xuất huyết tiêu hóa, suy hoại tử gan và thận, các vấn đề về tim mạch và rối loạn cân bằng axit-bazơ của cơ thể.

    Tiên lượng nghiêm trọng hơn đối với những ca hít phải nồng độ cadmium cao, ngay cả trong thời gian ngắn, có thể gây tử vong. May mắn thay, theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh (CDC), điều này hiếm khi xảy ra.

   Trong trường hợp nhiễm độc lâu dài với cadmium, con người có thể gặp phải các tác dụng hại mãn tính: Bệnh thận, Bệnh phổi, Rối loạn miễn dịch, Bệnh lý hệ thần kinh, Xương yếu, Nguy cơ ung thư 

  VI. THAM KHẢO

[Video 1] Cadimi âm thầm ‘đầu độc’ sầu riêng Việt: Nguyên nhân nhiễm từ đâu, ai sẽ chịu trách nhiệm?

[Video 2] Cadimi trong Sầu riêng: Chuyên gia cảnh báo gì về mối đe dọa ‘âm thầm’ này?

[1] Trung Quốc siết chặt quy định nhập khẩu sầu riêng

https://www.tinnhanhchungkhoan.vn/trung-quoc-siet-chat-quy-dinh-nhap-khau-sau-rieng-post374166.html

[2] Cadmium Poisoning

https://www.sciencedirect.com/topics/biochemistry-genetics-and-molecular-biology/cadmium-poisoning

[3] What Is Cadmium Poisoning?

https://www.verywellhealth.com/cadmium-poisoning-5213065

[4] Cadmium Toxicity and Health Effects

https://www.mdpi.com/1420-3049/28/18/6620

[5] Cadmium: A Threatening Agent for Plants

https://www.researchgate.net/figure/The-toxic-effect-of-cadmium-on-seeds_fig1_344477313

[6] Cadmium in Human Diseases: It’s More than Just a Mere Metal

https://link.springer.com/article/10.1007/s12291-019-00839-8

[7] Cadmium Toxicity

https://link.springer.com/book/10.1007/978-981-13-3630-0

       TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post NHIỄM ĐỘC CADIMI (Cadmium poisoning) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Thủy ngân là một kim loại nặng có độc tính cao. Dù được phân nhóm là kim loại, nhưng thủy ngân có thể tồn tại ở cả 3 dạng rắn, lỏng và bay hơi, tùy thuộc vào nhiệt độ.

    Con người có thể bị nhiễm độc khi tiếp xúc với quá nhiều chất thủy ngân độc hại này thông qua thức ăn, nước uống, tiếp xúc vật dụng nhiễm độc  hoặc môi trường ô nhiễm thủy ngân. Ngộ độc thủy ngân có thể ảnh hưởng đến bất kỳ ai tiêu thụ thủy ngân, nhưng ảnh hưởng nghiêm trọng nhất là trẻ em và thai nhi của phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nếu ăn nhiều cá có hàm lượng thủy ngân cao.

   Có ba loại thủy ngân có thể gây hại: Thủy ngân nguyên tố (có trong nhiệt kế thủy tinh, công tắc điện, bóng đèn huỳnh quang và chất trám răng); Thủy ngân vô cơ (có trong pin, một số loại chất khử trùng và trong phòng thí nghiệm hóa học); và thủy ngân hữu cơ (có trong khói than, cá ăn thủy ngân và các chất khử trùng cũ).

   Phơi nhiễm thủy ngân, con người có thể bị ngộ độc với các triệu chứng và biến chứng nghiêm trọng, nguy hiểm đến sức khỏe và cả tính mạng.

    II. NGUYÊN NHÂN NHIỄM ĐỘC

    1. Nhiễm độc thủy ngân từ cá và hải sản

    Nhiễm độc methylmercury (thủy ngân hữu cơ) phần lớn liên quan đến việc ăn hải sản, chủ yếu là cá hoặc ăn một số loại cá chứa thủy ngân hoặc do ăn quá nhiều cá.

    Cá hấp thụ thủy ngân từ nguồn nước mà chúng sinh sống, bao gồm: cá mập, cá kiếm, cá ngừ đại dương, cá marlin, cá thu cá mú, cá cam…

     2. Các nguyên nhân khác

   Các nguyên nhân khác gây ngộ độc thủy ngân có thể là do môi trường hoặc do tiếp xúc với các dạng khác của kim loại này, bao gồm:

    * Nhiệt kế chứa thủy ngân bị vỡ

    * Trám răng bằng amalgam 

    * Một số loại trang sức 

    * Khai thác vàng và chế tác vàng gia dụng 

    * Một số thuốc đông y (châu sa mễ, ngưu cao hoàng) 

    * Một số sản phẩm chăm sóc da bất hợp pháp 

    * Tiếp xúc với không khí độc hại trong công nghiệp

    III. DẤU CHỨNG & BIẾN CHÚNG

     1. Dấu chứng

    * Người lớn bị ngộ độc thủy ngân nặng:

   Yếu cơ, Đi đứng, nói năng khó khăn, Rối loạn thị, thính giác, Thiếu phối hợp, Liệt dây thần kinh ở tay và mặt….

    * Trẻ em và trẻ sơ sinh

   Nhiễm độc thủy ngân gây rối loạn sự phát triển của thai nhi và trẻ nhỏ. Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ tiếp xúc với hàm lượng thủy ngân cao có thể bị chậm phát triển về: nhận thức, kỹ năng vận động, phát triển ngôn ngữ và lời nói, nhận thức thị giác – không gian….

    2. Biến chứng

   Nhiễm độc thủy ngân có thể dẫn đến những thay đổi thần kinh lâu dài và đôi khi vĩnh viễn. Những nguy hiểm này đặc biệt đáng chú ý ở trẻ nhỏ đang trong giai đoạn phát triển.

    Phơi nhiễm thủy ngân có thể dẫn đến các biến chứng: Tổn thương não vĩnh viễn, Tổn thương thận vĩnh viễn, Suy tuần hoàn…

   IV. CHẨN ĐOÁN & ĐIỀU TRỊ  

    1. Chẩn đoán

    Sau khi hỏi về các triệu chứng, chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt, nếu nghi ngờ ngộ độc thủy ngân, bác sĩ có thể yêu cầu:

     * Chụp X-quang ngực

     * Xét nghiệm nồng độ thủy ngân huyết thanh, công thức máu toàn phần và xét nghiệm chuyển hóa.

     * Xét nghiệm nước tiểu

    2. Điều trị

   Liệu pháp thải độc với thuốc thải độc kềm hóa (chelating agent) là thuốc loại bỏ kim loại khỏi các cơ quan và giúp cơ thể bạn đào thải chúng.

    Các biện pháp khác có thể được thực hiện để giảm lượng thủy ngân trong cơ thể và đường tiêu hóa  bao gồm: Than hoạt tính,Thụt tháo rửa toàn bộ ruột, Lọc máu….

    V. ĐÔI ĐIỀU BÀN LUẬN

   Nghiên cứu cho thấy, nhiễm độc thủy ngân chủ yếu là methylmercury (thủy ngân hữu cơ) từ thực phẩm hải sản, chủ yếu là cá nước biển sâu hoặc ăn quá nhiều cá. Do đó, thỉnh thoảng hoặc ăn vừa phải cá chắc sẽ an toàn.

    Việc đánh giá cá nhiễm thủy ngân mức độ nào thì có hại khác nhau theo tiêu chuẩn riêng của mỗi nước: FDA của Mỹ và Úc cho rằng không quá 1 ppm là an toàn, Canada quy định chỉ 0,5 ppm. Việt Nam cũng áp luôn con số 0,5 ppm. Trong khi dư lượng thủy ngân trung bình trong cá biển  khoảng 0,1- 0,3 ppm, còn khá xa so với quy định gắt gao nhất của Canada và Việt Nam. 

 X. THAM KHẢO

[Video 1] Cơ thể sẽ thế nào nếu bị nhiễm độc thủy ngân

[Video 2] Tác hại của ngộ độc thuỷ ngân và 5 loại cá không nên mua

[1] Mercury poisoning

http://delloyd.50megs.com/hazard/Hg.html

[2] How Mercury Poisoning Works

How Mercury Poisoning Works

[3] Mercury Poisoning

Mercury Poisoning

[4] Health Effects of Mercury

https://serc.carleton.edu/NAGTWorkshops/health/case_studies/mercury.html

[5] Understanding Mercury Poisoning

https://www.healthline.com/health/mercury-poisoning

[6] Cảnh báo quá mức cá nhiễm thủy ngân !

CÁ NHIỄM THỦY NGÂN: MỘT CẢNH BÁO QUÁ MỨC !

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post NHIỄM ĐỘC THỦY NGÂN (Mercury poisoning) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Bài viết nhằm giúp hiểu đúng về vi rút Chikungunya để không phải lo lắng.

   Bệnh Chikungunya không phải là bệnh mới mà đã được phát hiện từ lâu. Vi rút Chikungunya lần đầu tiên được phát hiện năm 1952 tại Tanzania (châu Phi).  Tên “Chikungunya” trong tiếng Kimakonde có nghĩa là “gập người” hay “bệnh gây cong người”, ám chỉ triệu chứng đau khớp dữ dội khiến người bệnh khó đứng thẳng hoặc đi lại bình thường. Sau đó, vi rút đã lan rộng tại nhiều vùng nhiệt đới ở châu Phi và châu Á. Trong khi bệnh sốt xuất huyết Dengue được phát hiện sớm hơn, từ những năm 1940-1950, đã lan rộng và gây dịch lớn ở nhiều nước nhiệt đới trên thế giới.

   Những năm gần đây, do biến đổi khí hậu và phát triển giao thông, muỗi truyền bệnh lan rộng, dẫn đến nhiều ổ dịch Chikungunya xuất hiện ở nhiều quốc gia, trong đó có Trung Quốc, Đông Nam Á và cả Việt Nam.

   Mặc dù cả hai bệnh đều do muỗi vằn (Aedes aegypti và Aedes albopictus) truyền, cơ chế gây bệnh và mục tiêu tấn công của hai vi rút này hoàn toàn khác nhau:  

      * Vi rút sốt xuất huyết Dengue tấn công tế bào miễn dịch và tế bào nội mô mạch máu, làm tăng tính thấm thành mạch, tổn thương mạch máu, gây hiện tượng sốc hoặc xuất huyết. Nếu không được chẩn đoán sớm và điều trị kịp thời, sốt xuất huyết có thể dẫn đến tử vong.

     * Vi rút Chikungunya chủ yếu tấn công vào mô liên kết và các khớp xương, gây viêm. Vì vậy, khớp thường sưng, đau dữ dội, khiến người bệnh rất đau đớn, khó đi lại, mệt mỏi, ảnh hưởng nặng nề đến chất lượng cuộc sống, có thể kéo dài từ vài tuần đến vài tháng.

   Các triệu chứng gần như tương tự với triệu chứng sốt xuất huyết và Zika, điều này dễ gây chẩn đoán sai và khó xác định chính xác số người mắc bệnh. Sau khoảng thời gian ủ bệnh, người bệnh bắt đầu gặp các triệu chứng cấp tính như:

• Sốt cao trên 38,5^oC, kéo dài khoảng 2-3 ngày;
• Đau khớp, thường gặp ở tay, cổ tay, đầu gối, mắt cá chân;
• Phát ban ngoài da;
• Đau đầu vùng trán, cảm giác mỏi toàn thân;
• Buồn nôn hoặc nôn, có thể kèm theo chán ăn… 

   Đa số người bệnh chỉ gặp các triệu chứng kể trên trong khoảng một tuần, sau đó có thể hồi phục. Nhưng với một số trường hợp khác, đặc biệt là người cao tuổi thì có thể bị đau, cứng khớp kéo dài hàng tuần đến hàng tháng sau khi khỏi bệnh.

   Mặc dù đa số người nhiễm virus Chikungunya có thể hồi phục sau vài tuần, nhưng trong một số trường hợp, bệnh có thể dẫn đến những biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt ở người có hệ miễn dịch yếu. Một số biến chứng có thể xảy ra bao gồm:

• Đau khớp mạn tính, người bệnh có thể bị đau khớp trong nhiều ngày hoặc nhiều tháng, thậm chí nhiều năm sau khi khỏi bệnh.
• Một số trường hợp nhiễm CHIKV có biến chứng về mắt, tim và thần kinh như viêm não, viêm cơ tim, viêm võng mạc…
• Trong trường hợp nghiêm trọng, người bệnh có thể tử vong. Theo số liệu cung cấp bởi CDC (Trung tâm Phòng ngừa và Kiểm soát Dịch bệnh) và WHO (Tổ chức Y tế Thế giới), tỷ lệ tử vong dưới mức 0,1%, khá thấp so với các bệnh truyền nhiễm khác.

    Dù ít gây tử vong hơn các bệnh truyền nhiễm khác, Chikungunya vẫn có thể dẫn đến nhiều biến chứng, biến chứng đặc biệt nghiêm trọng hơn ở người có sức đề kháng yếu như trẻ sơ sinh, người trên 65 tuổi, người có bệnh nền… Vì thế, người bệnh cần sớm đến bệnh viện để thăm khám và chẩn đoán, giảm nguy cơ gặp biến chứng xuống mức thấp nhất có thể.

    Nguyên nhân trực tiếp gây tử vong rất hiếm gặp, thường liên quan đến phản ứng viêm quá mức (cơn bão cytokine) gây tổn thương rộng rãi mô và suy chức năng các cơ quan như phổi, tim, thận hoặc do nhiễm trùng cơ hội.

 Hiện chưa có thuốc đặc trị cho bệnh Chikungunya, quá trình điều trị chủ yếu tập trung vào việc kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hồi phục.  * Dùng thuốc hạ sốt, giảm đau;  * Uống nhiều nước và dinh dưỡng đầy đủ;  * Nghỉ ngơi

   Người bị nhiễm vi rút sẽ có vi rút trong máu, khi bị muỗi đốt sẽ truyền vi rút cho muỗi, sau đó muỗi đốt người khác sẽ gây lây lan bệnh. Tuy nhiên, hoàn toàn không có lây truyền trực tiếp từ người sang người qua tiếp xúc thông thường như ho, hắt hơi, bắt tay hay dùng chung đồ dùng. Vì vậy, người bệnh nhiễm Chikungunya không cần phải cách ly như các bệnh lây qua đường hô hấp (ví dụ như COVID-19).

   Tuy nhiên, để ngăn ngừa lây lan trong cộng đồng, người bệnh nên nghỉ ngơi tại nhà, nằm mùng chống muỗi hoặc mặc quần áo dài để tránh muỗi đốt. Đồng thời, cần loại bỏ nơi sinh sản của muỗi quanh nhà và tuân thủ các biện pháp phòng chống muỗi theo hướng dẫn của ngành y tế.

   Tóm lại, bệnh Chikungunya và bệnh sốt xuất huyết là hai bệnh cùng một loại muỗi truyền, nhưng cách gây bệnh, các tổn thương và triệu chứng khác nhau, hậu quả cũng khác nhau. Bệnh sốt xuất huyết nguy hiểm, nghiêm trọng hơn bệnh Chikungunya.

   Cách phòng ngừa cả hai đều giống nhau. Vì vậy bà con mình nên nhớ “không có muỗi vằn, không có lăng quăng thì không có bệnh Chikungunya và cũng không có bệnh sốt xuất huyết”.

[Video 1] Bệnh chikungunya diễn biến phức tạp, Bộ Y tế phát cảnh báo khẩn | THTPCT

[Video 2] Bệnh Chikungunya bùng phát trên thế giới, TP.HCM giám sát phát hiện ra sao?

[Video 3] Những điều cần biết về chikungunya: Bệnh do muỗi truyền đang lan rộng toàn cầu

https://laodong.vn/video/nhung-dieu-can-biet-ve-chikungunya-benh-do-muoi-truyen-dang-lan-rong-toan-cau-1554269.ldo

[1] https://tamanhhospital.vn/benh/benh-chikungunya/

[2] https://tuoitre.vn/dich-chikungunya-lan-rong-lieu-co-nguy-hiem-20250810233646961.htm

[3] https://vnvc.vn/benh-chikungunya/

The post BỆNH CHIKUNGUNYA-NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

  Rác thải nhựa đang là vấn nạn môi trường cho cả thế giới. Hội đồng Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEA), Quỹ hoang dã thế giới (WWF) cảnh báo, năm 2030 sẽ có thêm 104 triệu tấn nhựa gây ô nhiễm sinh thái, và đến 2050 rác nhựa ở các đại dương còn nhiều hơn số lượng cá.

   Để giải quyết rác thải nhựa chúng ta dựa vào Giảm sử dụng, Tái sử dụng, Tái chế (Reduce, Reuse, Recycle), trong đó tái chế là căn cơ, thực tế  và khả thi nhất.  

    Tái chế rác thải nhựa tạo vật liệu bê tông thảm đường là một hướng xử lý rất có giá trị, vừa giảm chi phí đầu tư, xây dựng, tăng độ bền cho đường giao thông, vừa góp phần giải quyết ô nhiễm rác nhựa trong môi trường.

     Nhận diện

   Trước nay, hầu hết các mặt đường mềm thông thường đều được thảm phủ bê tông nhựa asphalt (asphalt concrete, AC) lên bề mặt. Bê tông nhựa này là một hỗn hợp cấp phối gồm: đá, cát, bột khoáng và hắc ín (nhựa đường, bitum) làm kết cấu mặt đường mềm.

  Đường bằng nhựa, plastic roads, là những con đường được xây dựng bằng vật liệu tổng hợp từ nhựa (composite of plastic) với các vật liệu xây dựng khác. Như vậy, plastic road khác với đường thông thường trước nay được thảm với bê tông nhựa (asphalt concrete) vì có thêm thành phần nhựa này. Ngoài giảm ô nhiễm rác thải nhựa, con đường nhựa composite này lại có giá thành rẻ, và chống mòn tốt hơn đường bê tông nhựa thông thường. Hiện nay, đã có nhiều nước lựa chọn sử dụng để tái chế nhựa sau tiêu dùng như Anh, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Úc…Theo kế hoạch, tháng 9/2019 này, công ty Dow Việt Nam sẽ hoàn thiện và đưa vào sử dụng con đường nhựa composite dài 1km tại khu tổ hợp công nghiệp DEEP C, cảng Đình Vũ, Hải Phòng.

    Quá trình phát triển

   Trong thời gian làm việc với tổ chức từ thiện ở miền nam Ấn Độ, Kỹ sư Toby McCartney, tình cờ phát hiện rằng khi bị đốt cháy, rác thải nhựa bị hóa lỏng sẽ chảy vào các lổ thủng, ổ gà trên đường, lấp đầy chúng khiến con đường trở lại bằng phẳng, láng tốt hơn. Trở về Scotland, McCartney cùng với hai người bạn sáng lập và làm giám đốc điều hành công ty MacRebur Gordon Reid, chuyên nghiên cứu sử dụng nhựa dẻo để tạo ra một loại vật liệu thảm đường tổng hợp mới.

   Theo nhật báo Daily Record, Scotland, kể từ lúc MacRebur hoạt động đến nay, vật liệu thảm đường nhựa tái chế của công ty đã được sử dụng để xây dựng nhiều đường giao thông ở 50 quốc gia trên thế giới.

   Ở nước ta, Tổ hợp công nghiệp DEEP C, Cảng Đình Vũ, Hải Phòng, đã ký kết với Công ty Dow Việt Nam đang làm thử nghiệm 1km đường từ vật liệu thảm đường rác thải nhựa MR6, trong nội bộ trong khu công nghiệp. Rác thải nhựa tái chế để pha trộn chủ yếu là bao bì nhựa dẻo đã qua sử dụng. Theo tính toán, để thảm hoàn thiện 1km sẽ tái chế khoảng 4 tấn bao bì nhựa dẻo rác thải, giải phóng bớt ô nhiễm môi trường. Công nghệ bê tông thảm đường pha rác thải nhựa MR6 này được trường Đại học Hàng hải Việt Nam kiểm định. Sau khi kiểm định, đánh giá và so sánh với công nghệ bê tông nhựa cũ áp dụng nhân rộng.

    Bê tông thảm đường với rác thải nhựa và hắc ín

   Về lý thuyết, công nghệ pha chế vật liệu nhựa thảm đường tổng hợp rất đơn giản qua các bước: thu gom rác nhựa, rửa sạch rác thải, băm rác thành mảnh nhỏ có kích cở đồng đều, nấu chảy rác nhựa ở nhiệt độ 150-180oC, rồi trộn nó với cốt liệu nóng gồm đá, cát, bột khoáng và hắc ín để ra thành phẩm. Vì cùng có cấu tạo hóa học là các hydrocarbon, nên nhựa (plastic) trong rác thải sau khi tan chảy sẽ trộn đều và liên kết vật lý dễ dàng với hắc ín (bitum), ngăn không cho hỗn hợp bị rã vỡ ra và phân tán vào môi trường.

   Hiện tại, trong các vật liệu thảm đường tổng hợp rác nhựa đã thay thế cho hắc ín từ 6 đến 20 phần trăm, và đang được cải tiến để có thể thay đến 50 phần trăm.

   Công ty MacRebur Gordon Reid đã phát triển được nhiều vật liệu nhựa thảm đường tổng hợp, đặt tên là MR6, thích ứng với các môi trường khác nhau: ở Trung Đông, nơi cần độ bền cứng hơn để chống lại xu hướng biến dạng do nhiệt độ; ở các xứ lạnh như Canada hoặc Scotland, nhựa đường phải mềm dẻo hơn để không bị đóng băng. Nói chung, MR6 được đánh giá có chất lượng tốt hơn đến 60% và tuổi thọ kéo dài hơn 10 lần so với những tuyến đường nhựa thông thường.

    Chốt nhựa gia cố những con đường (plastic pins)

     Ở Hoa Kỳ, nhựa đã được sử dụng nhiều để bảo trì đường bộ. Bằng công nghệ tái chế rác thải nhựa từ bãi chôn lấp thành các chốt ghim khổng lồ chèn vào đất của Giáo sư Sahadat Hossain, Giám đốc Viện chất thải rắn bền vững, Đại học Texas, Arlington, đã gia cố giúp đất ở sườn dốc của đường cao tốc ổn định, chống xuống cấp.

The post NHỰA THẢM ĐƯỜNG MR6: BÊ TÔNG TÁI CHẾ TỪ RÁC THẢI NHỰA appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

  Khoa học chỉ rõ, có 3 phương cách giảm rác thải nhựa là Giảm sử dụng, Tái sử dụng, Tái chế (3R: Reduce, Reuse, Recycle, trong đó tái chế là căn cơ, thực tế  và khả thi nhất.

  Hiện nay, con người đã dùng rác thải nhựa để tái chế các vật liệu, đồ dùng khác như:

  (1) Biến rác thải nhựa thành năng lượng

   Qua quá trình nhiệt phân plasma lạnh (cold plasma pyrolysis), gia nhiệt từ 400-600oC trong môi trường oxy hạn chế sẽ chuyển đổi rác thải nhựa thành hydro, metan và ethylene. Hydro và metan được sử dụng làm nhiên liệu sạch, vì chúng chỉ tạo ra một lượng nhỏ các hợp chất có hại như bồ hóng, hydrocarbon không cháy và carbon dioxide.  

    (2) Trộn rác nhựa polyetylen với với xi măng portland theo tỷ lệ 60/40 để tạo nên “xi măng nhựa” giúp giảm lượng cát xây dựng và đông kết nhanh;

   (3) Sử dụng rác thải nhựa sản xuất vật liệu xây dựng như: Plasphalt được tạo thành từ các hạt nhựa được sản xuất từ chất thải nhựa chưa phân loại, thay thế cho cát và sỏi truyền thống được sử dụng trong sản xuất nhựa đường.

  (4) Làm gạch sinh thái Ecobrick

   Là các chai nhựa nhét đầy các bao, túi, giấy nylon để làm viên gạch sinh thái.

       ECOBRICK: ĐƠN GIẢN, KHẢ THI, CÓ THỂ ÁP DỤNG RỘNG RÃI TRONG CỘNG ĐỒNG 

         https://dantri.com.vn/khoa-hoc/ecobrick-cach-xu-ly-rac-nhua-kha-thi-20190508223305877.htm

   Eco-brick, eco (sinh thái) brick (viên gạch), gạch sinh thái, còn có tên gạch chai (bottle brick), ecoladrillo, là vật liệu xây dựng tạo nên từ các chất thải nhựa, cụ thể là các chai nhựa nhồi đầy các bao túi nilon phế thải. Những vỏ chai nhựa được nhồi rác thải này sẽ trở nên cứng chắc có khả năng thay thế cho gạch xây dựng trong các công trình ở đời sống thường ngày như nhà cửa, bàn ghế, bồn hoa…

The post GẠCH SINH THÁI ECOBRICK: GẠCH TÁI CHẾ TỪ RÁC THẢI NHỰA appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

      (1) Môi trường đang ô nhiễm rác thải nhựa, trên đất và trên biển

      (2) Tác hại của rác nhựa,

     (3) Cách giảm rác thải nhựa

     (3) Thu gom rác thải nhựa để sạch môi trường.  

    Theo thống kê của Liên Hiệp Quốc, mỗi năm, con người sản xuất ra hơn 300 triệu tấn nhựa. Gần một năm sau, một nửa số nhựa này trở thành rác thải. Rác thải nhựa là nguồn chính tạo ra các hạt nhựa vi mô gây ô nhiễm môi trường sống, đặc biệt là các đại dương, và gây ra nhiều tác hại lên sức khỏe con người. Do đó, xu hướng giảm rác thải nhựa đang được phát động rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới.

     Theo Bộ TNMT, trên thế giới cứ mỗi phút có 1 triệu chai nhựa được bán ra, mỗi năm 5.000 tỷ túi nilon được tiêu thụ.

    Ở Việt Nam, thống kê bình quân, mỗi hộ gia đình sử dụng khoảng 1 kg túi nilon/tháng; Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh thải ra môi trường trung bình 80 tấn nhựa và nilon/ ngày.

   Riêng ở TP HCM,  Quỹ Tái chế chất thải thống kê cho thấy, mỗi năm ở thành phố có 250.000 tấn chất thải nhựa; trong đó có 48.000 tấn được chôn lấp (19,2%); còn lại hơn 200.000 tấn được tái chế hoặc thải trực tiếp ra môi trường.cs nhà 

  Các nhà khoa học đã chỉ ra 3 phương cách giảm rác thải nhưa, viết gọn là 3R:

   1. Giảm sử dụng: Reduce to use

   2. Tái sử dụng: Reuse

   3. Tái chế

    Theo tôi, chủ trương giảm và xử lý tốt chất thải nhựa là rất cần thiết và cấp bách. Nhưng  những chương trình, kế hoạch đăng triển khai hiện nay mang tính “phong trào”, ít bền vững vì hai điểm:

   Một là trong ba cách để giảm rác thải nhựa, viết gọn là 3R: Reduce, Reuse, Recycle (Giảm sử dụng, Tái sử dụng, Tái chế), trong đó tái chế là căn cơ, thực tế  và khả thi nhất. Nhưng chúng ta cố gắng, kể cả biện pháp hành chánh (cấm) để giảm sử dụng là chính; và

    Hai là  vật dụng bằng nhựa cũng là một phát minh, sáng chế để phục vụ con người, như chai đựng bằng nhựa để dễ mang đi du dịch, dã ngoại, cứu trợ thiên tai; nhiều dụng cụ y tế như ống tiêm, kim luồn (catheter), bọc máu, dịch chuyền…. Vấn đề chính ở đây là vẫn dùng nhưng phải xử lý rác thải như thế nào cho hợp lý. Mọi con dao đều làm từ mảnh thép, nhưng ngoài tên chung, dao còn có các tên khác như  “công cụ lao động” của bà nội trợ, “vũ khí tự vệ” của người đi rừng, và là “hung khí gây án” của tên trộm cướp !!!

 Tham khảo

[1] Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to!

https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/hat-nhua-sieu-nho-o-nhiem-rat-to-2018111415255274.htm

[2] Những điều cần biết về vi nhựa trong biển và đại dương

http://www.vasi.gov.vn/712/-nhung-dieu-can-biet-ve-vi-nhua-trong-bien-va-dai-duong/t708/c304/i1256

[3] Ô nhiễm hạt nhựa vi thể

https://tranbathoaimdphd.wordpress.com/2018/11/19/o-nhiem-hat-nhua-vi-the-microplastic-pollution/

[4] 90% muối ăn trên thế giới nhiễm hạt vi nhựa, nguy hại gì cho sức khỏe?

https://suckhoedoisong.vn/90-muoi-an-tren-the-gioi-nhiem-hat-vi-nhua-nguy-hai-gi-cho-suc-khoe-n150155.html

[5] Việt Nam là 1 trong 5 quốc gia xả rác thải nhựa nhiều nhất thế giới

http://baovanhoa.vn/van-hoa/artmid/428/articleid/14521/viet-nam-la-1-trong-5-quoc-gia-xa-rac-thai-nhua-nhieu-nhat-the-gioi

[6] Nan giải thu gom và tái chế chất thải nhựa

https://baotintuc.vn/xa-hoi/nan-giai-thu-gom-va-tai-che-chat-thai-nhua-20180428084031075.htm

[7] MR6: Bê tông thảm đường từ rác nhựa thải

https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/mr-6-be-tong-tham-duong-tu-rac-nhua-thai-20190528143238506.htm

[8] Ecobrick: Cách xử lý rác nhựa khả thi

https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/ecobrick-cach-xu-ly-rac-nhua-kha-thi-20190508223305877.htm

[9] Chung tay chống rác thải nhựa vì một Việt Nam xanh

http://www.monre.gov.vn/Pages/chung-tay-hanh-dong-chong-rac-thai-nhua-vi-mot-viet-nam-xanh.aspx

[10] Lan tỏa những mô hình sáng tạo chống rác thải nhựa

https://giaoducthoidai.vn/thoi-su/lan-toa-nhung-mo-hinh-sang-tao-chong-rac-thai-nhua-4021601-l.html

[11] Chống rác thải nhựa!

http://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/chong-rac-thai-nhua-308008.html

[12] Việt Nam sẽ cấm đồ nhựa dùng 1 lần

https://tonkinart.vn/viet-nam-se-cam-do-nhua-dung-1-lan/

TS.BS Trần Bá Thoại 

The post XỬ LÝ RÁC THẢI NHỰA: GIẢM SỬ DỤNG, TÁI SỬ DUNG, TÁI CHẾ appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Việt Nam chúng ta là một nước nông nghiệp, với hơn sáu mươi phần trăm nông dân. Vì thế, nông nghiệp giữ vai trò “trụ đỡ” nền kinh tế, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, nguồn nguyên liệu lớn cho ngành công nghiệp chế biến và xuất khẩu nông, lâm, thủy sản.

   Sự tăng trưởng của ngành nông nghiệp và khả năng cạnh tranh nhiều mặt hàng nông sản xuất khẩu đang bị đe dọa bởi tình trạng suy thoái môi trường và biến đổi khí hậu, đòi hỏi phải sớm chuyển đổi mô hình từ kinh tế tuyến tính sang kinh tế tuần hoàn để sự phát triển được xanh, bền vững.

   Kinh tế, nông nghiệp tuần hoàn là gì? Tại sao Việt Nam chúng ta phải chuyển hướng nông nghiệp tuần hoàn này?

    II. ĐỊNH DANH KINH TẾ, NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN

     1. Kinh tế tuần hoàn.

    Theo Ellen Mac Arthur Foundation, tổ chức thúc đẩy phát triển kinh tế toàn cầu, hệ thống tuần hoàn là hệ thống trong đó vật liệu không bao giờ trở thành rác thải mà được tái sinh. Trong nền kinh tế tuần hoàn, các sản phẩm và vật liệu được lưu thông qua các quá trình như bảo trì, tái sử dụng, tân trang, tái sản xuất, tái chế.

   Như vậy, kinh tế tuần hoàn gồm giảm thiểu sử dụng, tái sử dụng, tái chế trong sản xuất, lưu thông và tiêu dùng, khác hẳn kinh tế tự nhiên hay truyền thống. 

   Tại Việt Nam, thuật ngữ kinh tế tuần hoàn đã được ấn định tại Điều 142 Luật Bảo vệ môi trườngnăm 2020. Theo đó, “kinh tế tuần hoàn là mô hình kinh tế mà các hoạt động thiết kế, sản xuất, tiêu dùng và dịch vụ đều hướng đến giảm khai thác nguyên liệu, vật liệu, kéo dài vòng đời sản phẩm, hạn chế chất thải phát sinh và giảm thiểu tác động xấu đến môi trường”. 

    2. Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp: nông nghiệp tuần hoàn.  

   Theo Van Bodegom, Đại học Wageningen, Chuyên gia về Thích ứng với biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên thiên nhiên cho rằng, nông nghiệp tuần hoàn hay kinh tế tuần hoàn cho hệ thống thực phẩm, là chuỗi hoạt động khép kín đầu ra của giai đoạn này là đầu vào của giai đoạn tiếp theo. 

   Theo Nguyễn Thị Miền,Viện Kinh tế, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh thì kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp “là quá trình sản xuất nông nghiệp theo chu trình khép kín, chất thải và phế, phụ phẩm của quá trình này là đầu vào của quá trình sản xuất khác thông qua áp dụng tiến bộ kỹ thuật, công nghệ sinh học, công nghệ hóa lý.

   Phó Chủ tịch Hội Làm vườn Việt Nam Nguyễn Xuân Hồng ngắn gọn hơn, nông nghiệp tuần hoàn “là quá trình sản xuất theo một chu trình khép kín mà hầu hết các chất thải được quay trở lại làm nguyên liệu cho sản xuất. Chất thải và phụ phẩm của quá trình sản xuất này là đầu vào của quá trình sản xuất tiếp theo..

   III. NHỮNG MÔ HÌNH NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN 

   Các mô hình kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp ở nước ta nhìn chung khá phong phú và đa dạng. Một số mô hình đã triển khai rộng khắp ở các địa phương, đem lại nhiều kết quả tích cực, đóng góp cho sự phát triển bền vững ngành Nông nghiệp và cải thiện điều kiện sống cho người nông dân.

     1. Mô hình vườn – ao – chuồng- VAC

   Xuất hiện từ thập niên 80 là mô hình nông nghiệp tuần hoàn đơn giản nhất. Ba biến thể của vườn – ao – chuồng gồm: vườn – ao – chuồng – biogas; vườn – ao – chuồng – rừng và vườn – ao – hồ. 

   Những mô hình này đã được triển khai tại các tỉnh miền núi và miền Trung Việt Nam, không chỉ giúp giảm phát thải môi trường mà còn tạo ra nguồn thu nhập ổn định cho nông dân tại địa phương. 

    2. Mô hình “lúa, tôm” và “lúa, cá” 

   Được áp dụng chủ yếu ở các tỉnh ven biển khu vực đồng bằng sông Cửu Long và các tỉnh vùng trũng thuộc đồng bằng sông Hồng vào đầu thế kỷ XXI. Hiện nay, mô hình này đang được phát triển thành mô hình “lúa thơm – tôm sạch” và “lúa thơm – cá sạch” , nhằm tạo ra sản phẩm chất lượng cao, an toàn cho người tiêu dùng và bảo vệ môi trường. 

    Mô hình này đã được triển khai trong thực tiễn với nhiều lợi ích như giảm dịch bệnh, giảm ô nhiễm môi trường và sản xuất ra các sản phẩm an toàn. Đặc biệt, giúp nâng cao thu nhập cho nông dân lên đến 5 – 10 lần so với việc trồng lúa thông thường trên cùng một diện tích.

   3. Mô hình lúa – nấm – phân hữu cơ – cây ăn quả

   Đã trở nên phổ biến ở nhiều các tỉnh, thành trên cả nước. Theo đó, người nông dân sử dụng phụ phẩm từ rơm rạ để trồng nấm. Sau khi thu hoạch nấm, bã rơm rạ được tái sử dụng để bón cho cây trồng, giúp cải thiện chất lượng đất đai và tăng hiệu suất trong sản xuất nông nghiệp.

    Thực tế cho thấy, trên một hecta đất trồng lúa, lượng rơm rạ có thể sản xuất khoảng 200m mô nấm và thu được 250 – 300kg nấm tươi sau khoảng 25 – 30 ngày trồng. Với mức giá bán dao động từ 25.000 – 27.000 đồng/kg nấm tươi, nông dân có thể thu về từ 6 – 8 triệu đồng, không kể nguồn thu nhập từ lúa.

   4. Mô hình sản xuất phân hữu cơ từ chất thải nông nghiệp

   Sử dụng các loại phụ phẩm từ nông nghiệp và chăn nuôi, như: rơm rạ, cây đậu, cây ngô, phân lợn, phân bò, phân gà, rác thải sinh hoạt để sản xuất phân hữu cơ thông qua quá trình ủ bổ sung và phân hủy.

    Phân hữu cơ được sử dụng để cải tạo đất bạc màu, đất thiếu dinh dưỡng và tái tạo độ phì nhiêu cho đất, giúp canh tác tốt rau hữu cơ và rau an toàn. Mô hình này được thực hiện khá hiệu quả tại tỉnh Đồng Nai với sản lượng phân hữu cơ từ phụ phẩm chăn nuôi đạt khoảng 2 triệu tấn/năm.

     5.- Mô hình nông nghiệp tổng hợp (bò, giun quế, cỏ, ngô, gia cầm, gia súc, cá)

    Là một phương pháp hiệu quả khi tận dụng phân bón từ chăn nuôi làm phụ phẩm để nuôi giun quế. Phân của giun quế có thể được sử dụng để bón cỏ, ngô hoặc làm thức ăn cho gia súc, gia cầm và cá. Mô hình này mang lại hiệu quả kinh tế cao, đồng thời giúp giảm phát thải khí nhà kính và ô nhiễm môi trường.

   6. Mô hình chăn nuôi an toàn sinh học 4F (Farm – Food – Feed – Fertilizer)

    Ra mắt vào ngày 17/8/2020 tại xã Phong Thu, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên – Huế. Mô hình này là một chu trình sản xuất hoàn chỉnh và khép kín, từ chăn nuôi lợn hữu cơ, sản xuất chế phẩm sinh học, sản xuất thức ăn chăn nuôi hữu cơ đến sản xuất phân bón vi sinh. Đây có thể coi là một bước tiến quan trọng trong việc áp dụng kỹ thuật tự nhiên và bền vững vào sản xuất nông nghiệp. 

   7. Mô hình “vòng tuần hoàn xanh”

    Trong các trang trại nuôi bò sữa được Công ty Cổ phần Sữa Việt Nam (Vinamilk) và Tập đoàn TH True Milk áp dụng để phát triển trang trại bò sữa theo hướng thân thiện với môi trường. Trong trang trại bò sữa, quy trình chăn nuôi được thực hiện theo một hệ thống “vòng tuần hoàn xanh” từ khâu quản lý đất đai, tiến hành trồng cỏ, chăm sóc bò đến khâu xử lý chất thải. Việc tái sử dụng năng lượng trong chăn nuôi bò sữa không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn giảm thiểu lượng khí thải CO2, thích ứng với biến đổi khí hậu. Đây là một mô hình tiêu biểu cho việc phát triển bền vững trong ngành nông nghiệp.

   6. Dự án hỗ trợ nông nghiệp các-bon thấp (Low Carbon Agriculture Supporting Program)

  Được tài trợ bởi Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) diễn ra từ tháng 6/2013 – 6/2019 tại 10 tỉnh, gồm: Lào Cai, Sơn La, Phú Thọ, Bắc Giang, Nam Định, Hà Tĩnh, Bình Định, Tiền Giang, Bến Tre, Sóc Trăng. Mục tiêu của dự án là thúc đẩy việc sử dụng chất thải nông nghiệp để sản xuất năng lượng sinh học và tạo nguồn thu nhập thông qua việc áp dụng công nghệ khí sinh học, cải thiện bếp nấu, sản xuất phân bón hữu cơ và các biện pháp bảo vệ môi trường. Khi tham gia dự án, môi trường chăn nuôi ở các tỉnh đã được cải thiện đáng kể. Các hộ gia đình và trang trại chăn nuôi được tiếp cận với các phương pháp xử lý chất thải chăn nuôi hiệu quả về mặt kinh tế.

    IV. NHỮNG TÁC ĐỘNG, LỢI ÍCH

   Nông nghiệp tuần hoàn có ba lợi ích chính về  kinh tế, môi trường và xã hội

   1. Tác động về kinh tế

    * Giảm chi phí nguyên liệu

    Một trong những lợi ích kinh tế rõ rệt của mô hình kinh tế tuần hoàn là khả năng giảm chi phí nguyên liệu. Trong nông nghiệp, việc tái sử dụng chất thải sinh học như phân bón tự nhiên không chỉ giảm bớt gánh nặng chi phí mua phân bón hóa học mà còn giúp bảo vệ môi trường.

    Một nghiên cứu của Ellen MacArthur Foundation đã chỉ ra rằng, áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn có thể giúp tiết kiệm đến 700 tỷ USD mỗi năm toàn cầu trong lĩnh vực thực phẩm bằng cách giảm lượng chất thải và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.

   Công ty “EarthCycle” là một trường hợp mẫu mực, họ biến chất thải hữu cơ thành phân compost, giảm nhu cầu về phân bón hóa học đắt đỏ. Bằng cách tái chế 10.000 tấn chất thải mỗi năm, EarthCycle không chỉ cắt giảm 40% chi phí nguyên liệu cho bà con nông dân mà còn đóng góp vào việc bảo vệ môi trường bằng cách giảm lượng chất thải đưa vào bãi rác.

     * Tăng hiệu suất sản xuất

   Kinh tế tuần hoàn khuyến khích việc sử dụng công nghệ tiên tiến và phương pháp canh tác thông minh, giúp tăng hiệu suất sản xuất. Sử dụng dữ liệu lớn và công nghệ IoT trong quản lý nông trại giúp tối ưu hóa việc sử dụng nguồn lực như nước và phân bón, từ đó tăng năng suất mà không làm tăng chi phí đầu vào.

   AeroFarms là là một công ty nông nghiệp đô thị sử dụng công nghệ canh tác dạng khí mà không cần đất, gọi là canh tác dạng khí (aeroponics), để trồng rau mầm và cây trồng khác trong môi trường kiểm soát hoàn toàn. Công ty sử dụng hệ thống LED tiên tiến để tối ưu hóa quang hợp và kích thích sự phát triển của cây trồng, trong khi giảm tới 95% lượng nước sử dụng so với nông nghiệp truyền thống. Hệ thống canh tác thông minh của họ cho phép kiểm soát chính xác điều kiện môi trường như ánh sáng, nhiệt độ và độ ẩm, từ đó tăng cường hiệu suất sản xuất và đảm bảo chất lượng nông sản đồng đều quanh năm mà không phụ thuộc vào điều kiện thời tiết ngoại vi

    * Mở ra thị trường mới

    Mô hình kinh tế tuần hoàn tạo ra cơ hội cho việc phát triển thị trường mới thông qua việc tái chế và tái sử dụng sản phẩm. Trong nông nghiệp, việc chế biến chất thải sinh học thành sản phẩm có giá trị như năng lượng tái tạo hay phân bón hữu cơ mở ra cánh cửa cho các doanh nghiệp mới và tạo ra các nguồn thu mới. Thị trường cho sản phẩm tái chế và bền vững đang ngày càng mở rộng, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.  

     2. Tác động môi trường 

  Trong nông nghiệp tuần hoàn, việc sử dụng các phương pháp canh tác hữu cơ, việc giảm sử dụng hóa chất độc hại và việc tăng cường sử dụng phương pháp kiểm soát sinh học giúp giảm thiểu tác động tiêu cực lên các loài sinh vật phi nông nghiệp. Việc này tạo điều kiện cho sự phát triển của các hệ sinh thái tự nhiên, tăng cường đa dạng sinh học, và giảm tác động tiêu cực đến môi trường.

    Theo nghiên cứu từ Đại học Wageningen, Hà Lan, nông nghiệp tuần hoàn có thể giúp giảm đến 20% lượng khí thải CO2 so với nông nghiệp truyền thống. Việc tái sử dụng chất thải hữu cơ như phân xanh và compost giúp giảm sự phụ thuộc vào phân bón hóa học, qua đó giảm lượng khí nhà kính phát thải. Mô hình này thường liên kết với việc sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm nước như tưới nhỏ giọt. Nghiên cứu cho thấy, áp dụng mô hình tuần hoàn có thể giúp tiết kiệm đến 30-50% lượng nước tiêu thụ trong nông nghiệp.

     3. Tác động xã hội

    Theo báo cáo của Tổ chức Nông lương Liên Hợp Quốc (FAO), mô hình nông nghiệp tuần hoàn có khả năng tăng năng suất lên tới 20% trong khi giảm 30% lượng chất thải và phát thải khí nhà kính. Điều này không chỉ giúp đảm bảo an ninh lương thực mà còn góp phần vào việc giảm bất bình đẳng và nghèo đói trong cộng đồng nông thôn. Mô hình này cũng tạo ra cơ hội việc làm mới thông qua việc phát triển các ngành công nghiệp tái chế và xử lý chất thải hữu cơ, tăng cường kỹ năng cho người lao động trong lĩnh vực nông nghiệp bền vững và quản lý nguồn lực. Một nghiên cứu của Viện Nghiên cứu Kinh tế và Môi trường Anh (IEEP) chỉ ra rằng, chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp tuần hoàn có thể tạo ra hàng triệu việc làm mới trên toàn cầu, đặc biệt trong các lĩnh vực quản lý chất thải, tái chế, và sản xuất phân bón hữu cơ.

    V. ĐÔI ĐIỀU BÀN LUẬN

    Muốn tăng sản lượng thịt động vật bắt buộc phải tăng phá rừng làm rẫy và trang trại chăn nuôi. Khi lượng gia súc, gia cầm chăn nuôi tăng thì lượng khí thải, ô nhiễm môi trường tăng theo. Đây là một vòng luẩn quẩn, vicious cycle, rất khó giải quyết. Một mô hình cho vòng luẩn quẩn này là Brasil: Để có nhiều thịt bò bán cho Trung Quốc, từ năm 2015 đến 2018, người Brazil đã phá một diện tích khổng lồ của rừng Amazon lên đến 29.000 km2 và 80% của con số này dành cho việc nuôi gia súc.Trong chín tháng đầu năm 2019, nạn phá rừng đã tăng 93% so với năm ngoái.

     Ở các nước nghèo,  đang phá triển, đa số  các phương thức chăn nuôi đều nhỏ lẻ, tận dụng, vì vậy lượng chất thải hàng ngày trên đàn vật nuôi hầu hết không được tập trung xử lý mà thải thẳng ra môi trường và ô nhiễm xảy ra. Khâu giết mổ, chế biến cũng gây ô nhiễm môi trường tương tự.

  Tuy nhiên, hiện nay việc phát triển các mô hình nông nghiệp tuần hoàn bộc lộ nhiều hạn chế và khó khăn: (1) Các công trình khí sinh học không sử dụng hết sản phẩm khí sinh ra, hay một số hầm khí sinh học vẫn chưa đạt chuẩn để xử lý chất, nước thải từ chăn nuôi; (2) Công nghệ xử lý môi trường trong chăn nuôi thường lợi nhuận thấp hơn so với các ngành sản xuất khác, dẫn đến  khó mở rộng mô hình vườn – ao – chuồng – biogas; (3) Nông dân Việt Nam chúng ta chú trọng vào tăng sản lượng, năng suất, giảm chi phí và ít quan tâm đến bền vững và bảo vệ môi trường. 

  Hiện nay, nhiều nước, địa phương ngoài quản lý chặt chẽ quy hoạch vùng chăn nuôi, còn: (1) Khuyến khích phát triển chăn nuôi tập trung quy mô lớn để quản lý an toàn sinh học và bảo vệ môi trường; (2) Khuyến khích phát triển các công nghệ tái sử dụng, tái chế chất thải chăn nuôi; (3) Nghiên cứu và đẩy mạnh phát triển kinh tế tuần hoàn với các mô hình chăn nuôi – trồng trọt – nuôi trồng thủy sản, vườn-ao- chuồng, không phát thải theo hướng quay vòng, tận thu và tái sử dụng toàn bộ chất thải.

   Tóm lại. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường đe dọa toàn cầu, giá vật tư nông nghiệp, thức ăn chăn nuôi tăng cao, sản xuất nông nghiệp tuần hoàn đang là một giải pháp hợp lý nhằm giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả kinh tế cho người sản xuất; đồng thời, giúp giảm ô nhiễm môi trường, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ sinh thái và sức khỏe con người…

 VI, THAM KHẢO

[1] Phát triển kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp thời gian tới

https://www.tapchicongsan.org.vn/web/guest/kinh-te/-/2018/842302/phat-trien-kinh-te-tuan-hoan-trong-nong-nghiep-thoi-gian-toi.aspx

 [2] Circular agriculture for sustainable rural development

https://www.un.org/development/desa/dpad/publication/un-desa-policy-brief-105-circular-agriculture-for-sustainable-rural-development/

[3] Nông nghiệp tuần hoàn: Xu hướng tất yếu trong phát triển bền vững

https://moitruong.net.vn/nong-nghiep-tuan-hoan-bai-1-xu-huong-tat-yeu-trong-phat-trien-ben-vung-60886.html

[4] Kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp: tăng trưởng xanh, bền vững

https://dangcongsan.vn/cung-ban-luan/thuc-day-kinh-te-tuan-hoan-trong-nong-nghiep-giai-phap-huong-den-tang-truong-xanh-ben-vung-634240.html

[5] Sản xuất tuần hoàn: “Cuộc cách mạng xanh” trong nông nghiệp

https://vneconomy.vn/san-xuat-tuan-hoan-cuoc-cach-mang-xanh-trong-nong-nghiep.htm

[6] Kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam

Kinh tế tuần hoàn trong phát triển nông nghiệp bền vững ở Việt Nam

[7] Lợi ích “kép” từ nông nghiệp tuần hoàn | VTC16

  [8] Nông nghiệp tuần hoàn – Hướng phát triển bền vững

[5] Giảm ô nhiễm nhờ mô hình “Nông nghiệp tuần hoàn”?| VTC14

[6] Phát triển nông nghiệp tuần hoàn, có trách nhiệm với môi trường | VTC16

    TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM 

The post NÔNG NGHIỆP TUẦN HOÀN: XANH, SẠCH, VÀ BỀN VỮNG ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Từ khởi điểm, ăn chay là một chế độ ăn gốc thực vật tránh sát sinh cho những người tu hành theo đạo Phật, đến nay ăn chay trở thành một xu hướng ẩm thực thời thượng, được nhiều người chọn lựa vì phát hiện nhiều  lợi ích sức khỏe.

   Trong bối cảnh trái đất nóng lên do biến đổi khí hậu, các nhà khoa học lại chỉ ra thêm một tác dụng hữu ích của ăn chay là bảo vệ môi trường.

    Bài viết sẽ phân tích những lợi ích và hạn chế của các chế độ ăn chay trong vấn đề môi trường này..

   II. TỔNG QUAN VỀ ĂN CHAY  

    1. ĐỊNH DANH

    Ban đầu thức ăn chay (ăn trai) là chế độ ăn dùng hoàn toàn thực phẩm gốc thực vật: rau, trái, củ, hạt…. người theo đạo Phật sử dụng để  tránh “sát sanh”. Ăn chay được dùng đối nghịch với ăn mặn (ăn mạng sống).

   Theo diễn biến tự nhiên của lối sống, dần dà ăn chay phổ cập trong cộng đồng và đã có những biến thể linh hoạt, thực tế hơn.

      2. CÁC KIỂU ĂN CHAY

    Hiện nay thức ăn chay được xếp vào trong 6 loại nhóm:

    * Ăn chay tuyệt đối (vegans): chỉ dùng thuần túy các món ăn gốc thực vật,  

    * Ăn chay có sữa (lacto-vegetarians): cho phép dùng các sản phẩm từ sữa như sữa tươi, sữa lạt nguyên chất, sữa tách bơ, sữa có đường, như sữa, sữa chua, bơ, phô mai….

    *.Ăn chay có trứng (ovo-vegetarians): cho phép dùng thêm trứng các sản phẩm chế biến từ trứng.  

   * Ăn chay có sữa, trứng (lacto-ovo vegetarians): phối hợp ăn chay có sữa và có trứng,

   * Ăn chay có cá (pescatarian): cho phép ăn thêm các loại cá, và

    * Chay linh hoạt hay chay tương đối (flexitarians, semivegetarians): là ăn chay nhưng thỉnh thoảng có thể ăn thêm một ít thịt, cá…tương tự kiểu ăn thực dưỡng (macrobiotic) Oshawa.

     III. ĂN CHAY BẢO VỆ MÔI TRƯƠNG THẾ NÀO ?

      1. GIẢM PHÁ RỪNG LẤY ĐẤT TRỒNG TRỌT, CHĂN NUÔI

   Theo Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc FAO, thế giới có hơn 20 % dân số dựa vào chăn nuôi động vật để mưu sinh, và họ phải chặt phá biến rừng thành đất đai trồng trọt nông sản để sử dụng và chăn nuôi động vật. Từ những thập niên 90 của thế kỷ trước đến nay, đất dùng để trồng nông sản nuôi động vật tăng hơn 18%.

  Ước tính, mỗi phút trên thế giới có tới 8.000 m2 đất rừng nhiệt đới bị triệt phá cho các hoạt động chăn nuôi gia cầm, gia súc. Chỉ riêng trong giai đoạn 2000 – 2005, diện tích rừng nhiệt đới Amazon bị chặt phá đã lên tới 65 – 70%. Trong những năm gần đây, khu vực này cũng liên tục bị báo động bởi các nạn cháy phá rừng, gây ảnh hưởng không nhỏ đến sinh quyển cũng như tình trạng ô nhiễm toàn cầu.

   Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ USDA thống kê cho thấy, mỗi năm có khoảng 200 triệu ha cây cối, rừng bị phá đi để trồng hoa màu cho súc vật ăn sau đó chế biến thực phẩm. Trong khi sản xuất một đĩa rau thành phẩm cần khoảng 20 lít nước, thì sản xuất một đĩa thịt tương ứng phải tốn cả ngàn lít nước trong thời gian nuôi dài và chăm sóc phức tạp hơn.

   Việc phá rừng lấy đất để trồng trọt và chăn thả gia súc, gia cầm là nguyên nhân gây ra lũ lụt, hạn hán ở nhiều nơi trên thế giới. Vì thế, ăn chay đồng nghĩa với việc bảo vệ tài nguyên rừng, bảo vệ môi trường, ngăn chặn thiên tai, thảm họa.

       2. GIẢM TẬN DỤNG NGUỒN NƯỚC

   Nhiều nghiên cứu khoa học cho thấy, hiện trên thế giới trong mỗi 9 người thì lại có 1 người không có đủ nguồn nước cần thiết để sinh tồn. Thế mà, đến 70% lượng nước ngọt trên toàn cầu lại được  dành để phục vụ cho việc tưới tiêu và chăn nuôi.

   Các nhà khoa học tính ra rằng, phải cần hơn 15 tấn nước để cho 1 tấn thịt bò, gần 9 tấn nước cho 1 tấn thịt cừu và dê. gần 6 tấn nước cho 1 tấn thịt heo, hơn 4 tấn nước cho một tấn thịt gà, trong khi chỉ cần gần 1 tấn nước để sản xuất ra 1 kg ngũ cốc !!!

   Không chỉ phá rừng, việc sử dụng quá nhiều đất và nước để chăn nuôi còn ảnh hưởng đến sự đa dạng sinh vật, khiến một số loài sinh vật trong đất và nước không còn khả năng sinh tồn. 

     3. GIẢM TIÊU THỤ NĂNG LƯỢNG, LƯƠNG THỰC

   Việc nuôi gia súc lấy thịt thường đòi hỏi nhiều năng lượng, lương thực và nước so với việc sản xuất thực phẩm ăn chay. Vì thế trồng rau lấy thực phẩm đỡ tốn kém và hiệu quả hơn nhiều so với thịt động vật.

     4. GIẢM KHÍ THẢI GÂY HIỆU ỨNG NHÀ KÍNH

    Ăn chay sẽ giúp bảo vệ môi trường sống và giảm khí thải gây hiệu ứng nhà kính, đây chính xác là một lợi ích cũng như là một mục đích của việc ăn chay.

   Nghiên cứu năm 2014 tại đại học Oxford với 2.041 người ăn chay thuần, 15.751 người ăn chay, 29.589 người ăn thịt và 8123 người ăn cá đã rút ra kết luận rằng chỉ số khí thải gây hiệu ứng nhà kính ở người ăn thịt cao gấp 2,5 lần người ăn chay thuần, người ăn cá cũng có lượng khí thải vượt trội so với người ăn chay thuần và người ăn chay. 

    Thống kê của Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc FAO, hiện tượng hiệu ứng nhà kính diễn ra trên toàn cầu do ảnh hưởng của ngành chăn nuôi là 20%.Trong đó các thành phần chính từ chất thải chăn nuôi gây hiện tượng này gồm: khí metan (CH4) 41%, khí methane (NH4) với 25%, carbon dioxide (CO2) với 32% và oxide nitơ (N2O) với 31%. 

    Liên Hiệp Quốc cho biết, dù khí metan CH4 tồn đọng trong bầu khí quyển trung bình khoảng một thập kỷ, ít hơn nhiều so với khí CO2, nhưng, metan lại độc gấp 28-36 lần so với khí CO2. Đồng thời, metan cũng hấp thụ nhiều nhiệt lượng hơn và gây hiệu ứng nhà kính gấp 86 lần khí CO2.

   Theo Science Daily, một con bò có thể sản xuất ra 70 – 120kg khí metan trong một năm. Và theo số liệu của tổ chức FAO/UN chỉ với gần 2 tỷ con bò được chăn nuôi trên thế giới lượng khí thải metan là vô cùng lớn !

    Khí nitơ-oxit N20, khí cười, cũng là một trong những khí thải độc hại hàng đầu gây nên hiệu ứng nhà kính. Chúng độc gấp 265 đến 298 lần khí CO2 và có thể tồn đọng trong bầu khí quyển ít nhất là một thế kỷ. Khí N2O chủ yếu là khí thải của ngành nông nghiệp trồng trọt, cụ thể là do lượng phân bón được cho vào đất. Cứ mỗi lượng phân bón có nitơ được sử dụng thì 1% khối lượng N2O tương ứng sẽ được thải ra không khí, một phần khác sẽ được pha lẫn vào nguồn nước ngầm.

   Tóm lại, các nghiên cứu sinh học cho thấy các chất thải như phân chuồng, chất cặn bã vật nuôi thải ra là nguồn gây ô nhiễm môi trường nước, không khí nhiều nhất, lớn gấp nhiều lần so với các nguồn khí thải từ các hoạt động công nghiệp khác. Vì thế, ăn chay không chỉ tránh sát sinh, bảo vệ động vật mà còn giúp bảo vệ môi trường sống.

   5. GIẢM Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG

  Theo các tổ chức Bảo vệ môi trường (Environmental protection organization), chất thải từ các cơ xưởng và nông trại động vật là nguyên nhân lớn nhất gây ô nhiễm nguồn nước, cả nước ngọt lẫn nước mặn, nước biển, sông, suối và hồ, các hóa chất và chất bẩn cũng sẽ thấm vào lòng đất và làm ô nhiễm đến nguồn nước ngầm. Các hóa chất đó đến từ xà phòng, chất tẩy rửa, thuốc tăng trưởng, phân bón cho nông sản dành cho động vật.

   Tiếc rằng, đây là vấn đề thường bị bỏ ngỏ, không được lưu tâm đúng mức, thậm chí còn được xem nó là “chuyện thường ở huyện”. Trong khi, các trang trại chăn nuôi sản sinh ra hàng loạt phân, nước thải… Việc xử lý nước thải hiện chưa hoàn chỉnh, đặc biệt ở các nước nghèo đang phát triển như nước ta.  để xử lý phân động vật. Vậy nên lượng phân động vật để làm phân bón trên các cánh đồng, hoặc bị mắc kẹt trong các đầm phá và bay lơ lửng trong không khí khi gặp gió (chưa kể mầm bệnh và chất độc từ phân có thể lây lan cho bất kì ai hít phải chúng).

    Việc giết mổ, chế biến thịt động vật cũng gây ô nhiễm môi trường không ít. Hiện tại, vẫn có quá nhiều cơ sở sản xuất còn gây ô nhiễm môi trường sống cộng đồng. 

   Đánh bắt hải sản cũng có tác động tàn phá chuỗi sinh tồn và phá vỡ đa dạng sinh học biển, làm hư hại, sói mòn các rạn san hô, giảm số lượng cá, sinh vật biển dẫn đến triệt tiêu giống loài.

    IV. THAY LỜI KẾT

  Qua nhiều nghiên cứu môi trường các nhà khoa học chỉ rõ rằng, ăn chay cũng là một phương cách rất khả thi để bảo vệ môi trường: từ giảm phá rừng, đến tiết kieemjj tài nguyên nước và năng lượng, giảm khí thải nhà kính và ô nhiễm môi trường.

   Do đó, từ khởi điểm là chế độ ăn gốc thực vật tránh sát sinh cho những người tu hành theo đạo Phật, đến nay ăn chay trở thành một xu hướng ẩm thực thời thượng, được nhiều người chọn lựa vì phát hiện thêm nhiều  lợi ích sức khỏe và môi trường sông của chúng ta..

 V. THAM KHẢO  

[1] Environmental vegetarianism

https://en.wikipedia.org/wiki/Environmental_vegetarianism

[2] How does a vegetarian diet help the environment?

https://www.fairplanet.org/story/how-does-a-vegetarian-diet-help-the-environment/

[3] Vegan diet massively cuts environmental damage, study shows

https://www.theguardian.com/environment/2023/jul/20/vegan-diet-cuts-environmental-damage-climate-heating-emissions-study

[4] Vegetarian Diets: Planetary Health and Its Alignment with Human Health

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6855976/

[5] Top 10 Reasons Why It’s Green to Go Veggie

https://www.downtoearth.org/go-veggie/environment/top-10-reasons

[6] Why Eat Veggie?

https://vegsoc.org/eating-veggie/why-eat-veggie/

[7] Mối liên hệ giữa chăn nuôi nông nghiệp và nạn phá rừng

https://cruelty.farm/vi/moi-lien-h%E1%BB%87-gi%E1%BB%AFa-nong-nghi%E1%BB%87p-chan-nuoi-va-n%E1%BA%A1n-pha-rung/

[8] Trả giá quá đắt vì phá rừng để nuôi bò bán cho Trung Quốc

https://vietnamnet.vn/tra-gia-qua-dat-vi-pha-rung-de-nuoi-bo-ban-cho-trung-quoc-589540.html

[9] Phá rừng và những nền tài chính rực lửa

https://cand.com.vn/Ho-so-Interpol/Pha-rung-va-nhung-nen-tai-chinh-ruc-lua-i589392/

[10] Ăn chay có lợi cho sức khỏe và môi trường

[11] Các Vĩ Nhân Nói Về Ăn Chay

  TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM 

The post ĂN CHAY: TÍCH CỰC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.