Đột tử khi chơi thể thao là một rủi ro hiếm gặp, thường xảy ra đột ngột và không thể dự đoán trước, ngay cả đối với những vận động viên đươc đánh giá là có sức khỏe tốt  May mắn, đột tử thể thao có thể phòng ngừa nếu chúng ta hiểu và chủ động bảo vệ sức khỏe tim mạch.

    Việc duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, lựa chọn môi trường tập luyện an toàn, kiểm soát các yếu tố nguy cơ là những biện pháp quan trọng giúp giảm thiểu nguy cơ này.

       II. ĐỘT QUỴ THỂ THAO LÀ GÌ?

   Đột tử khi chơi thể thao là tình trạng tử vong đột ngột, xảy ra trong hoặc ngay sau khi tham gia hoạt động thể thao. Mặc dù người gặp phải tình trạng này thường được xem là khỏe mạnh, nhưng thực tế nhiều trường hợp có thể liên quan đến các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn.

   Theo thống kê, mỗi năm có khoảng 1/200.000 vận động viên trẻ dưới 35 tuổi gặp phải đột tử trong lúc thi đấu, trong khi tỷ lệ này tăng lên 1/18.000 ở những người trên 35 tuổi.

   Khi vận động cường độ cao, đặc biệt là trong môi trường thi đấu căng thẳng tim phải hoạt động với công suất lớn làm tăng nhu cầu oxy cơ tim và kích thích hệ thần kinh giao cảm. Những thay đổi này có thể gây ra rối loạn nhịp tim nguy hiểm hoặc làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu máu cục bộ cơ tim, dẫn đến đột tử.

         III. NGUYÊN NHÂN ĐỘT TỬ THỂ THAO

     1. Bệnh tim bẩm sinh

   Một số vận động viên mắc dị tật tim bẩm sinh nhưng không được phát hiện sớm, do bệnh không gây ra các triệu chứng rõ ràng.  Khi tham gia hoạt động thể chất cường độ cao, những bất thường này có thể khiến tim làm việc quá mức, dẫn đến rối loạn nhịp tim nguy hiểm hoặc suy tim cấp. Các dị tật bẩm sinh phổ biến có thể gây đột tử bao gồm: còn lỗ ovale, dị dạng động mạch vành, bệnh Ebstein, hội chứng Marfan,…

     2. Bệnh cơ tim phì đại

   Theo một thống kế tại Mỹ, bệnh cơ tim phì đại là nguyên nhân phổ biến, chiếm 36% số ca tử vong ở vận động viên dưới 35 tuổi. Cơ tim phì đại là tình trạng cơ tim dày lên bất thường, làm cản trở dòng máu bơm ra khỏi tim, gây rối loạn nhịp nguy hiểm và dẫn đến tử vong.

   3. Bệnh mạch vành

   Ở những vận động viên lớn tuổi, bệnh mạc vành hoặc xơ vữa động mạch là nguyên nhân phổ biến nhất gây đột tử. Tình trạng này xảy ra khi có các mảng xơ vữa tích tụ trong lòng động mạch vành, gây tắc nghẽn và làm giảm lưu lượng máu đến cơ tim.

   Mặc dù tập luyện thể thao có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh mạch vành, nhưng trong một số trường hợp, hoạt động gắng sức có thể làm kích thích cơn nhồi máu cơ tim cấp hoặc gây rối loạn nhịp nguy hiểm.

    4. Chấn động tim

   Chấn động tim là nguyên nhân đặc biệt của đột tử khi đang chơi thể thao, xảy ra khi có một lực tác động trực tiếp vào vùng trước tim vào đúng thời điểm nhạy cảm của chu kỳ tim. Tình trạng này thường gặp ở vận động viên trẻ tuổi và có thể xảy ra ngay cả khi tim không có bệnh lý nền.

   Những môn thể thao có nguy cơ cao gây chấn động tim bao gồm: Bóng chày, khúc côn cầu, bóng đá, võ thuật,…

    5. Rối loạn nhịp tim

   Các hội chứng rối loạn nhịp tim di truyền có thể khiến tim đột ngột ngừng đập khi vận động mạnh. Một số hội chứng phổ biến bao gồm: Hội chứng QT kéo dài, hội chứng Brugada, hội chứng Wolff-Parkinson-White,… Những bệnh nhân có tiền sử ngất xỉu không rõ nguyên nhân hoặc có người thân bị đột tử khi còn trẻ cần được tầm soát nguy cơ rối loạn nhịp trước khi tham gia thể thao.

    6. Bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ

   Bệnh cơ tim thiếu máu cục bộ xảy ra khi tim không nhận đủ oxy do tắc nghẽn động mạch vành hoặc co thắt mạch vành. Tình trạng này có thể dẫn đến nhồi máu cơ tim hoặc suy tim cấp, đặc biệt khi vận động gắng sức. Đối với vận động viên, nguyên nhân này thường xuất hiện ở những người có tiền sử mắc các bệnh lý nền như:  Huyết áp cao mãn tính, hút thuốc lá, đái tháo đường, mỡ máu cao,…

   7. Các yếu tố nguy cơ khác

   Ngoài các bệnh lý tim mạch, một số yếu tố bên ngoài cũng có thể làm tăng nguy cơ tử vong ở người chơi thể thao, bao gồm: Cường độ và môi trường luyện tập, lạm dụng chất kích thích khi tham gia tập luyện,…

        IV. DẤU HIỆU VÀ TRIỆU CHỨNG

      Đột tử khi chơi thể thao thường xảy ra một cách đột ngột, không có dấu hiệu báo trước. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp cơ thể vẫn phát ra những tín hiệu cảnh báo, như:

     1* Đau tức ngực, đặc biệt khi vận động: Cơn đau có thể xuất hiện đột ngột, âm ỉ, tăng lên khi tập luyện và giảm dần khi nghỉ ngơi. Đây có thể là dấu hiệu của bệnh mạch vành hoặc rối loạn nhịp tim nguy hiểm;

      2* Chóng mặt, hoa mắt: Cảm giác mất thăng bằng, lâng lâng hoặc quay cuồng khi vận động có thể báo hiệu tim không bơm đủ máu lên não; 

     3* Khó thở: Nếu trong quá trình tập luyện các động tác đơn giản bạn cảm thấy hụt hơi, khó thở nghiêm trọng không rõ nguyên nhân, hãy cẩn trọng vì đây có thể là dấu hiệu của bệnh tim tiềm ẩn;

     4* Đánh trống ngực: Cảm giác tim đập nhanh, loạn nhịp hoặc rung lên bất thường trong lồng ngực có thể liên quan đến rối loạn nhịp tim;

     5* Ngất xỉu: Đây là dấu hiệu cực kỳ nghiêm trọng, có thể liên quan đến rối loạn nhịp nguy hiểm hoặc suy giảm đột ngột lưu lượng máu lên não;

     6* Mệt mỏi, kiệt sức: Nếu bạn thấy cơ thể không còn sức lực dù chưa vận động quá sức, đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý tim mạch tiềm ẩn.

       V. XỬ TRÍ 

       1. Đánh giá tình trạng bệnh

   Kiểm tra xem nạn nhân còn thở không bằng cách quan sát chuyển động của lồng ngực. Bắt mạch ở động mạch cảnh (vùng cổ) để kiểm tra mạch còn đập không.

     2. Hồi sức tim phổi (CPR)

     * Đặt nạn nhân nằm ngửa trên mặt phẳng cứng;

     * Xoa bóp tim ngoài lồng ngực. tốc độ ép ngực từ 100 – 120 lần/phút liên tục và không gián đoạn.

     * Hà hơi, thổi ngạt kèm theo, tốc độ 5 lần ép tin/ 1 lần thổi ngạt;

     3. Sử dụng máy sốc tim tự động (AED) nếu có

       VI. TẦM SOÁT NGUY CƠ

    Đột tử khi chơi thể thao có thể xảy ra ở những người trẻ khỏe mạnh do các bệnh lý tim mạch tiềm ẩn. Việc tầm soát sớm giúp phát hiện nguy cơ và đưa ra biện pháp phòng ngừa kịp thời. Sau đây là các phương pháp quan trọng giúp tầm soát nguy cơ đột tử liên quan đến thể thao:

    1. Đánh giá bệnh sử

    Việc thu thập bệnh sử cá nhân và gia đình là bước đầu tiên để xác định nguy cơ mắc bệnh. Những yếu tố cần đặc biệt lưu ý bao gồm tiền sử ngất, đau ngực, khó thở khi gắng sức,… hoặc gia đình có người có tiền sử mắc bệnh khi còn trẻ. Ngoài ra, các bệnh lý nền như bệnh cơ tim phì đại, hội chứng QT dài, hội chứng Brugada cũng cần được xem xét kỹ lưỡng. 

    2. Điện tâm đồ (ECG)

    Nhằm phát hiện các bất thường về nhịp tim và cấu trúc tim. Một số dấu hiệu quan trọng có thể nhận diện qua ECG bao gồm rối loạn dẫn truyền (hội chứng QT dài, hội chứng Brugada), dày thất trái bất thường và các rối loạn nhịp nguy hiểm. 

    3. Siêu âm tim

    Là phương pháp được sử dụng để phát hiện các bệnh lý như bệnh cơ tim phì đại, bệnh van tim hoặc bất thường liên quan đến dòng máu qua tim. Phương pháp này đặc biệt hữu ích trong việc xác định những bất thường không biểu hiện rõ trên ECG. 

    4. Chụp cắt lớp xóa nền động mạch vành DSA

    Chụp cắt lớp vi tính động mạch vành giúp phát hiện dấu hiệu của tình trạng hẹp động mạch vành, nguyên nhân  gây thiếu máu cơ tim và đột tử khi gắng sức.

       VII. PHÒNG NGỪA

    1. Chế độ dinh dưỡng hợp lý

    Người thường xuyên vận động, đặc biệt là những vận động viên luyện tập với cường độ cao nên xây dựng chế độ dinh dưỡng đầy đủ dưỡng chất. Tăng cường thực phẩm giàu omega-3 (cá hồi, hạt chia), chất xơ (rau xanh, yến mạch) và chất chống oxy hóa (trái cây tươi) để hỗ trợ sức khỏe tim mạch.

    Đồng thời, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán, thực phẩm nhiều chất béo, nhiều đường, muối,… để tránh nguy cơ tăng huyết áp và mỡ máu cao. Ngoài ra, cần cung cấp đủ lượng nước trước, trong, sau khi tập luyện để duy trì tuần hoàn máu và tránh tình trạng mất nước. 

    2. Lựa chọn môi trường tập luyện an toàn

   Hạn chế tập luyện trong điều kiện khắc nghiệt, do nhiệt độ quá cao có thể gây mất nước, sốc nhiệt. Trong khi thời tiết quá lạnh có thể làm co mạch đột ngột, tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim. Do đó, nên đảm bảo không gian tập luyện rộng rãi, thoáng khí để cơ thể hấp thụ đủ oxy, giảm gánh nặng cho tim khi vận động cường độ cao. 

    3. Kiểm soát các yếu tố nguy cơ 

Những bệnh lý nền như cao huyết áp, rối loạn lipid máu hay tiểu đường có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe tim mạch, làm tăng nguy cơ đột tử khi vận động mạnh. Do đó, cần kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ này bằng cách thường xuyên theo dõi chỉ số sức khỏe 6 tháng 1 lần và tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ.

    4. Không hút thuốc

   Khói thuốc lá chứa hàng ngàn hóa chất độc hại, làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và gia tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim. Do đó, bạn cần bỏ thuốc lá để ngăn ngừa các biến cố tim mạch có thể xảy ra. 

   5. Quản lý căng thẳng, stress

   Căng thẳng kéo dài có thể làm tăng huyết áp, gây rối loạn nhịp tim và ảnh hưởng đến hiệu suất tập luyện. Một số phương pháp giúp kiểm soát căng thẳng hiệu quả bao gồm thiền định, yoga, nghe nhạc, đi bộ,…

   6. Không lạm dụng các chất kích thích

   Không sử dụng steroid hoặc thuốc tăng cường hiệu suất thể thao trái phép. Những chất này có thể gây tăng huyết áp, dày cơ tim, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim đột ngột.

   7. Thăm khám sức khỏe định kỳ

   Khám sức khỏe định kỳ là biện pháp quan trọng giúp phát hiện sớm các vấn đề tim mạch tiềm ẩn, từ đó giảm nguy cơ bị đột tử. Đặc biệt, những người có tiền sử bệnh tim, cao huyết áp hoặc tập luyện cường độ cao cần được theo dõi thường xuyên để điều chỉnh chế độ vận động phù hợp.

VIII. THAM KHẢO

[Video 1] 5 nguy cơ dẫn đến đột quỵ khi chơi thể thao | Video Alobacsi

[Video 2] Đột quỵ khi đang tập thể thao, chuyên gia hướng dẫn xử trí nhanh | SKĐS

[Video 3] Từ vụ đột tử khi đá bóng, bác sĩ khuyến cáo 3 điều cần nhớ

[Video 4] Đột tử khi chạy bộ – Nguyên nhân và cách phòng ngừa 

[1] Farzam, K., Rajasurya, V., & Ahmad, T. (2023, July 2). Sudden death in athletes. StatPearls – NCBI Bookshelf. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK539708/

[2] Sudden Death in Athletes

https://www.keystonecardiology.com/blog/sudden-death-in-athletes

[3] Sudden Death in Female Athletes: Insights From a Large Regional Registry in the United Kingdom

https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/CIRCULATIONAHA.121.055535

[4] Incidence of Sudden Death in Athletes

https://www.jucm.com/tag/incidence-of-sudden-death-in-athletes/

[5] 5 Nguyên nhân gây đột quỵ khi chơi thể thao

https://benhvienthucuc.vn/song-khoe/benh-he-than-kinh/5-nguyen-nhan-gay-dot-quy-khi-choi-the-thao

[6] Đột tử khi chơi thể thao: Nguyên nhân, dấu hiệu và cách xử trí

https://tamanhhospital.vn/dot-tu-khi-choi-the-thao/

[7] Cảnh giác đột quỵ sau tập thể thao

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/canh-giac-dot-quy-sau-tap-thao-vi

        TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post ĐỘT TỬ KHI CHƠI THỂ THAO (sudden death in athletes) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Ăn là nguồn cung năng lượng cho cơ thể. Trong ngôn ngữ Việt Nam ta, ăn đứng trước các động từ kép như ăn uống, ăn làm, ăn học, ăn chơi, ăn nhậu…đầu Ăn cũng là mục đầu tiên của tứ khoái, ăn-ngủ… Trong y khoa, chế độ ăn uống lại là cái chân quan trọng nhất của cái kiềng điều trị 3 chân (tripod of treatment)..

     Nhưng hiện nay, thực khách, người tiêu dùng, bệnh nhân “quáng gà” vì quá nhiều thông tin về thực phẩm và dinh dưỡng. Đặc biệt, có nhiều món ăn được phong ngôi quá mức theo kiểu “rỉ tai truyền miệng”, chẳng có được một chứng cớ khoa học rõ ràng nào. Và cụm từ “ăn lành mạnh” trở thành một xu hướng phổ biến, đặc biệt trên mạng xã hội. Những bữa ăn được trình bày đẹp mắt, ít dầu mỡ, nhiều rau xanh, nước ép hay thực đơn “không tinh bột” thường được xem là chuẩn mực của sức khỏe.    

    Chuyên gia dinh dưỡng Hannah Elliott đã chỉ ra  11 lầm tưởng phổ biến nhất về thực phẩm và chế độ ăn uống.

        II. NHỮNG QUAN ĐIỂM SAI LỆCH 

     1  Mật ong tốt hơn đường trắng

     Thực tế, các loại đường tự nhiên như mật ong, và các loại siro như siro agave, siro gạo, siro mạch nha và mật mía, đường mía (bao gồm cả đường mía chưa tinh chế) vẫn là đường. Chúng đều cung cấp lượng năng lượng tương đương nhau.

    Chế độ ăn nhiều đường có liên quan đến lượng năng lượng nạp vào cao, theo thời gian có thể dẫn đến tăng cân và béo phì, và những hệ lụy liên quan.

   2. Ngũ cốc không chứa gluten tốt hơn ngũ cốc nguyên hạt

   Nhiều ý kiến rằng, các loại ngũ cốc không chứa gluten như kiều mạch hoặc quinoa và các loại ngũ cốc cổ xưa như amaranth được khuyến nghị là lựa chọn lành mạnh hơn so với các thực phẩm làm từ lúa mì như mì ống hoặc bánh mì. Những loại ngũ cốc này được khuyến cáo là có thể làm phong phú thêm chế độ ăn uống và là nguồn chất xơ hữu ích. Do đó, trừ khi không dung nạp gluten, thì không cần thiết phải tránh các thực phẩm có chứa gluten.

   Thay vì tập trung vào gluten, hãy xem xét hàm lượng chất xơ của các loại ngũ cốc đã chọn. Nên ăn các loại ngũ cốc lành mạnh như ngũ cốc nguyên hạt (bao gồm yến mạch và gạo lứt) và các sản phẩm làm từ chúng (chẳng hạn như bánh mì nguyên hạt, ngũ cốc ăn sáng nguyên hạt và mì ống nguyên cám) vì chúng chứa nhiều chất xơ hơn và ăn nhiều loại ngũ cốc khác nhau cũng tốt cho sức khỏe đường ruột của bạn.

     3. Dầu dừa (cọ) tốt cho sức khỏe

     Dầu dừa đã được dùng phổ biến và được cho là một loại chất béo tốt, và có những tuyên bố rằng nó có thể cải thiện một loạt các vấn đề sức khỏe, bao gồm cả bệnh tim mạch vành.

    Thực tế, dầu dừa chứa khoảng 85% chất béo bão hòa. Việc tiêu thụ nhiều chất béo bão hòa có thể làm tăng lượng cholesterol trong máu, làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch vành. Mặc dù đã có một số nghiên cứu xem xét tác động của dầu dừa đối với cholesterol trong máu, nhưng chất lượng của những nghiên cứu này không tốt – hoặc là do thời gian nghiên cứu ngắn, dựa trên số lượng người tham gia nhỏ hoặc dựa trên động vật.

  Lời khuyên chung cho dầu dừa (cọ) và các chất béo bão hòa khác như bơ, mỡ…là dùng hạn chế và nên tốt nhất là nên thay thế bằng các loại chất béo không bão hòa như dầu ô liu, dầu hạt cải hoặc dầu hướng dương và các loại bơ thực vật.

   4. Trứng không tốt cho tim mạch

   Trứng là nguồn cung cấp cholesterol, vì vậy nhiều người nghĩ rằng nên tránh ăn trứng để giảm nguy cơ mắc bệnh tim.

   Tuy nhiên, nhận định về trứng đã thay đổi theo thời gian, và hiện nay trứng được cho là “siêu thực phẩm” được đưa vào như một phần của chế độ ăn uống cân bằng.

   Điều cần lưu ý với mọi người, cách chế biến trứng hoặc các món ăn kèm quan trọng hơn chính bản thân trứng. Luộc hoặc chần tốt cho sức khỏe hơn là chiên trong mỡ bacon hoặc đánh với bơ.

   5. Granola là bữa sáng lành mạnh

   Mặc dù granola có chứa ngũ cốc nguyên hạt, nhưng nó có hàm lượng đường cao do được thêm mật ong, siro hoặc đường, trái ngược với các bữa sáng làm từ yến mạch, như cháo yến mạch và một số loại muesli. Granola cũng có thể cho thêm chất béo bổ sung, vì vậy nó thường có hàm lượng năng lượng cao hơn. Hơn nữa, chất béo được sử dụng có thể là dầu cọ, dầu dừa.

    Bên cạnh đó, granola rất dễ ăn nhiều hơn lượng hướng dẫn ghi trên bao bì. Nếu granola là lựa chọn duy nhất, hãy hạn chế khẩu phần ăn bằng cách cân hoặc sử dụng dụng cụ đo lường hoặc trộn với một số loại ngũ cốc nguyên hạt để vẫn có được hương vị nhưng ít đường hơn. 

     6.  Nước ép trái cây và rau củ là lành mạnh nhất

   Ép nước trái cây là một ngành kinh doanh lớn, và một số người coi đó là cách dễ nhất để có đủ năm phần trái cây và rau củ mỗi ngày. Nhưng trên thực tế, mặc dù nước ép sẽ bổ dưỡng hơn các loại nước ngọt khác, nhưng chúng chỉ là phần trái cây và rau củ mỗi ngày.

    Khi trái cây và rau củ được ép lấy nước, đường trong chúng sẽ được giải phóng dưới dạng đường tự do, nên chúng ta không cần thêm đường vào nước ép nữa.

   7. Tất cả thực phẩm lên men đều tốt cho sức khỏe

   Thực phẩm lên men như dưa cải bắp muối, kim chi và kefir đang được nhắc đến rất nhiều do liên quan đến lợi ích cho sức khỏe đường ruột. Quá trình lên men đã được sử dụng hàng nghìn năm để chế biến thực phẩm và người ta cho rằng vi khuẩn sống trong các loại thực phẩm này có thể giúp giữ cho đường ruột của chúng ta khỏe mạnh bằng cách tăng số lượng và phạm vi vi khuẩn có lợi. 

   Các loại thực phẩm như sữa chua tự nhiên có chứa vi khuẩn sống sẽ là một bổ sung dinh dưỡng cho chế độ ăn uống vì nhiều lý do, không chỉ vì quá trình lên men của chúng. Tuy nhiên, một số thực phẩm lên men sẽ có thêm muối và đường, vì vậy đối với sức khỏe tim mạch, chúng ta cần thận trọng hơn khi sử dụng chúng. Vì vậy, nhớ đọc nhãn thực phẩm và chỉ nên tiêu thụ một lượng nhỏ các loại có hàm lượng muối hoặc đường cao vì tiêu thụ quá nhiều muối có thể dẫn đến huyết áp cao, một yếu tố nguy cơ gây bệnh tim mạch và đột quỵ.

   8. Thịt đỏ luôn có hại 

  Nghiên cứu đã chỉ ra mối liên hệ giữa thịt đỏ và thịt chế biến sẵn với nguy cơ mắc một số bệnh, chẳng hạn như ung thư ruột kết, vì vậy một số người cho rằng họ phải loại bỏ chúng khỏi chế độ ăn uống để có sức khỏe.

   Thịt đỏ là nguồn cung cấp protein tốt và cung cấp vitamin và khoáng chất bao gồm sắt, vì vậy không phải tất cả đều có hại. Tuy nhiên, các nghiên cứu đã liên kết việc tiêu thụ nhiều thịt đỏ và thịt chế biến sẵn với nguy cơ mắc bệnh tim mạch cao hơn. Khuyến cáo những người ăn nhiều thịt đỏ (hơn 90g mỗi ngày) nên giảm xuống còn 70g mỗi ngày, vì có liên quan đến ung thư ruột kết. Vì vậy, chúng ta không nhất thiết phải từ bỏ hoàn toàn thịt đỏ, nhưng cần giảm lượng tiêu thụ.

    Khi nói đến sức khỏe tim mạch, điều quan trọng nhất cần lưu ý về thịt đỏ là lượng chất béo bão hòa chứa trong thịt. Hãy chọn các phần thịt đỏ nạc hoặc thịt băm siêu nạc và cắt bỏ phần thừa trước khi nấu. Khi chọn mua thịt chế biến sẵn, cần chú ý đến hàm lượng muối cũng như chất béo bão hòa, bằng cách đọc kỹ nhãn thực phẩm.

   9.  Chất béo có hại cho sức khỏe

   Khi nói đến chất béo, nhiều cảm nghĩ là có hại cho tim mạch. Trước đây việc giảm chất béo được khuyến cáo, nhưng hiện nay trung bình chúng ta đang đáp ứng các khuyến nghị về tổng lượng chất béo trong chế độ ăn uống của mình.

    Quan trọng hơn, nên chú ý hơn đến các loại chất béo mà chúng ta ăn, vì lượng chất béo bão hòa trung bình (như bơ, bơ ghee, dầu dừa và mỡ lợn) vẫn cao hơn mức khuyến nghị, tương đương khoảng 30g mỗi ngày cho nam giới và 20g cho phụ nữ.

    Tốt hơn hết là nên thay thế chất béo bão hòa bằng chất béo không bão hòa vì điều này đã được chứng minh là giúp giảm mức cholesterol LDL (xấu). Hãy sử dụng dầu và bơ thực vật không bão hòa, ăn một phần cá béo mỗi tuần và thay thế các món ăn vặt nhiều chất béo bão hòa bằng các lựa chọn lành mạnh hơn như các loại hạt không muối hoặc bơ trên bánh mì nướng nguyên cám.

    10. Chế độ ăn kiềm tốt hơn cho sức khỏe

   Mục đích của chế độ ăn kiềm là thiết lập lại sự cân bằng pH (kiềm/axit) của cơ thể bằng cách tránh các thực phẩm làm “cơ thể trở nên axit hơn” như caffeine, rượu, sữa, đường, gluten, lúa mì và thực phẩm chế biến sẵn, và ăn các thực phẩm làm “cơ thể trở nên kiềm hơn” như lúa mạch, hạnh nhân, dầu ăn, trà thảo dược, trái cây và rau củ. Nhiều loại thực phẩm được khuyến nghị là có tính kiềm cũng là những lựa chọn lành mạnh, và không có hại gì khi giảm lượng rượu và thực phẩm chế biến sẵn chứa nhiều chất béo bão hòa, muối và đường.

    Những lợi ích được cho của chế độ ăn này là giúp giảm cân và có thể làm giảm viêm khớp, ngăn ngừa ung thư và sỏi thận, giảm nguy cơ mắc bệnh đái tháo đường loại 2 và cải thiện sức khỏe tim mạch.Tuy nhiên, không có cơ sở khoa học nào cho chế độ ăn này.

    Cần lư ý, cơ thể người được trang bị tốt để duy trì cân bằng kiềm-toan (độ pH ổn định) trong máu, và nhiều màng trong cơ thể chúng ta cần độ pH axit để bảo vệ và hỗ trợ tiêu hóa thức ăn. Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Vương quốc Anh mô tả ý tưởng rằng chế độ ăn kiềm sẽ làm giảm nguy cơ ung thư là “vô lý về mặt sinh học”. 

  11. Cần “thanh lọc cơ thể” thường xuyên

   Có một niềm tin phổ biến rằng việc “thanh lọc cơ thể” thường xuyên có thể giúp loại bỏ độc tố khỏi cơ thể và hỗ trợ giảm cân. Điều này có thể bao gồm việc mua các viên uống, trà và sinh tố thanh lọc đặc biệt, cắt giảm rượu hoặc nhịn ăn trong một thời gian ngắn.

    Sự thật là cơ thể chúng ta thích nghi tốt với việc loại bỏ độc tố thông qua chức năng bình thường của gan, thận, phổ và da. Nếu những cơ quan này không hoạt động đúng cách, chúng ta sẽ cảm thấy rất ốm yếu. Việc thanh lọc cơ thể bằng cách cắt giảm thức ăn và đồ uống không lành mạnh trong vài ngày và ăn nhiều trái cây và rau củ có thể khiến cảm thấy tốt hơn, nhưng nếu sau đó quay trở lại thói quen cũ thì nó sẽ không giúp cải thiện sức khỏe nhiều.

   Chỉ cần ăn uống cân bằng, bao gồm ít nhất năm phần trái cây và rau mỗi ngày, tập thể dục thường xuyên, không hút thuốc, ngủ đủ giấc và hạn chế uống rượu, sẽ mang lại những lợi ích sức khỏe lâu dài.

https://www.bhf.org.uk/informationsupport/heart-matters-magazine/nutrition/why-everything-you-know-about-healthy-eating-is-wrong

The post NHỮNG NHẬN ĐỊNH SAI LẦM VỀ THỰC PHẨM appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

     Trong công tác khám chữa bệnh, thầy thuốc có trách nhiệm giải thích về bệnh và các vấn đề liên quan cho người bệnh và thân nhân liên quan của họ.  Cũng vậy, khi đi khám bệnh, hoặc kiểm tra sức khỏe, người bệnh và thân thuộc ai cũng muốn được bác sĩ tư vấn, giải thích đầy đủ về bệnh tật và sức khỏe của mình.

    Thực tế hiện nay cho thấy, không phải lúc nào người bệnh cũng được hài lòng, thậm chí có khi thấy ức chế, và bác sĩ cũng khá băn khoăn trước câu hỏi về bệnh trạng và tiên lượng. Tại sao ?

        II. NHỮNG CÂU HỎI THIẾT YẾU

     1. Căn bệnh đang mắc phải ?

    Thông thường, sau khi kể chi tiết triệu chứng và thăm khám bệnh. Đây là câu hỏi đầu tiên và quan trọng nhất. Nếu chưa có chẩn đoán xác định bệnh nhân sẽ hỏi thêm

     2. Cần làm những xét nghiệm, thủ thuật gì?

     Bác sĩ khám bệnh được yêu cầu giải thích về mục đích của từng xét nghiệm cần thiết và những xét nghiệm không cần làm.

    3. Nguyên nhân gây bệnh?

    Sau khi có chẩn đoán xác định, câu hỏi tối quan trọng nhưng đa số người bệnh đều bỏ qua, là chính xác nguyên nhân gây bệnh sẽ giúp điều trị và phòng ngừa bệnh tái phát một cách hiệu quả. 

   4. Tình trạng bệnh hiện tại, và tiên lượng ra sao?

    Đây là câu hỏi quan trọng bệnh nhân rất muốn biết, nhưng bác sĩ rất đắn đo “chọn lựa” trả lời. Người bệnh nên nhờ bác sĩ chỉ rõ tình trạng bệnh, cơ quan mang bệnh, giải thích thêm về xu hướng phát triển của bệnh nếu không được điều trị đúng mứci.

   5. Các phương pháp điều trị?

    Chúng ta vẫn thường chỉ tuân theo một phương pháp điều trị mà bác sĩ đưa ra mà không quan tâm xem liệu có phương pháp nào thay thế không?

   Thực tế, mỗi căn bệnh có thể có nhiều phương pháp điều trị với hiệu quả khác nhau, tác dụng phụ khác nhau và đương nhiên là kinh phí và thời gian khác nhau. Do đó, bệnh nhân nên hỏi để được tư vấn phương pháp điều trị hiệu quả và phù hợp nhất.

   7. Tác dụng của thuốc và phương pháp điều trị?

    Người bệnh nên hỏi rõ về từng loại thuốc điều trị về cách dùng, tác dụng, lợi ích cũng như tác dụng phụ của thuốc..

    Nếu phải chữa trị bằng các biện pháp khác, người bệnh cũng nên biết phương pháp đó chữa như thế nào; lợi ích, độ rủi ro…

   8. Chế độ ăn uống, vận động, sinh hoạt trong và sau điều trị?

    Chế độ ăn uống, sinh hoạt là một trong những yếu tố quan trọng có tác động nhiều đến việc trị bệnh. Người bệnh cần biết chế độ ăn và nghỉ ngơi tốt, thích hợp cho  chữa trị bệnh.

   Đặc biệt, với những người trưởng thành cần biết quan hệ tình dục trong quá trình điều trị cần lưu ý những gì? 

      III. NHỮNG NÚT THẮT CẢN TRỞ

     1. Bệnh nhân ngại, sợ thầy thuốc

   Một số người bệnh ít khi hỏi cặn kẽ bệnh tình của mình với bác sĩ vì họ sợ đủ thứ, sợ bác sĩ khó chịu, sợ làm mất thời gian của bác sĩ, họ không dám hỏi bác sĩ, cứ để bác sĩ nói sao nghe vậy, nhiều khi nghe không hiểu cũng gật đầu cho qua, thậm chí khi bác sĩ hỏi người bệnh có ý kiến gì không, người bệnh cũng không biết nói gì ! 

     2. Bác sĩ không đủ thời gian tư vấn

    Một số phòng khám ở bệnh viện bệnh rất đông, nên bác sĩ dù muốn giải thích cho người bệnh cũng không đủ thời gian. Các thầy thuốc chúng tôi khắc phục bằng cách vừa ghi toa, vừa giải thích cho người bệnh.

    3. Bác sĩ cửa quyền, thiếu kỹ năng

    Ở nước ta, một số bác sĩ vẫn quan niệm khám chữa trị “cho” bệnh nhân, mà không ý thức rằng việc giải thích tình trạng sức khỏe cho người bệnh là trách nhiệm của thầy thuốc và còn là quyền lợi chính đáng của người bệnh.   

   Cũng có bác sĩ im lặng không giải thích thêm cho người bệnh vì lý do rất đơn giản là thiếu kiến thức thiếu kỷ năng chuyên môn. 

     IV. GIẢI THÍCH BỆNH TÌNH SAO CHO HỢP LÝ ?

   Trong y khoa, khó khăn lớn nhất của bác sĩ điều trị là giải thích tình trạng bênh, đặc biệt các ca nặng nguy hiểm đang nằm phòng chăm sóc đặc biệt ICU, cho gia đinh người bệnh.

   Đúng như William Osler nhận định “Y học là khoa học của sự bất đinh, nghệ thuật của sự may rủi”, đây thường là những cuộc hội thoại không hề dễ dàng: nói sát thực tế có thể mất lòng, rủi ro về sau; nói thêm hay bớt đều không cho phép.

   Sau gần nửa thế kỷ hành nghề (đứng giảng dạy và tư vấn), nhiều thập kỷ viết báo, tôi rút ra “bí quyết” an toàn, hợp lý để giải thích bệnh trạng cho người bệnh và thân nhân họ:

  * Một là: KHÔNG NÓI THEO CẢM TÍNH, NHẬN ĐỊNH CÁ NHÂN.

    Sụ hiểu biết, kinh nghiệm thực tế chắc chắn là có giới hạn, không bao giờ chắc chắn 100%. Cách hay nhất là đừng khẳng định.

   * Hai là: NÓI CÓ SÁCH, MÁCH CÓ CHỨNG.

    Trong trao đổi, hội thoại, chúng ta nên dẫn liệu những tỷ lệ, thống kê từ các nguồn y văn, nghiên cứu tin cậy, như của WHO, CDC, Bộ Y tế, FDA, JAMA, BJM, Sức khỏe &Đời sống…, để giải thích cho các trường hợp, bệnh lý liên quan.

   PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện ĐH Y Hà Nội lưu ý, các số liệu chung, mỗi bệnh viện, mỗi bác sĩ chắc chắn sẽ khác nhau. Ví dụ: Điều kiện bệnh viện quốc tế hiện đại tiêu chuẩn chắc chắn biến chứng nhiễm trùng sẽ thấp hơn các bệnh viện của Việt Nam. Ngược lại, bác sĩ mổ hàng ngàn ca tỷ lệ biến chứng phải thấp hơn bác sĩ mới vào nghề cho dù tốt nghiệp tại đại học tốt nhất thế giới …. Chính vì vậy chúng tôi đang thử nghiệm cách giải thích bằng chính tỷ lệ của bản thân mỗi êkip. Với bệnh án điện tử (EMR) triển khai gần 5 năm, tôi sẽ lấy kết quả của chính mình và giải thích cho người bệnh. Ví dụ như 5 năm vừa qua tôi can thiệp bít dù ống động mạch được 200 ca và có 1 ca biến chứng rơi dụng cụ, vậy tỷ lệ biến chứng của tôi là 0.5% !

       TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post GIẢI THÍCH TÌNH TRẠNG BỆNH, DIỄN TIẾN VÀ TIÊN LƯỢNG: TRỞ NGAI VÀ KINH NGHIỆM ? appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Đặt stent mạch vành là thủ thuật can thiệp tim mạch rất hiệu quả để tăng cường máu động mạch vành tới nuôi tim trong những ca nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực.  

    Đặt stent mạch vành qua da là thủ thuật can thiệp tim mạch không phải phẫu thuật, stent được chèn vào trong cơ thể nhờ ống thông có bóng ở đầu để mở rộng các động mạch nuôi tim đang bị tắc nghẽn. Nhờ đặt stent mạch vành, mỗi năm hàng triệu người bệnh đã cải thiện lưu lượng máu đến tim, giảm đau thắt ngực, giảm nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột tử.

   Bài viết nhằm đưa lại những thông tin quanh thủ thuật đặt stent mạch vành này.

       II. CÁC LOẠI STENT MẠCH VÀNH

   Stent mạch vành là một giá đỡ động mạch vành, có hình dáng như một ống lưới nhỏ, được cấu tạo bằng kim loại hoặc polymer có phủ thuốc hoặc không phủ thuốc. Hiện nay, có 4 loại stent sau:

   1– Stent kim loại trần (Bare metal stent – BMS): là stent mạch vành thế hệ đầu tiên, nó có khả năng làm giảm nguy cơ tái hẹp sau thủ thuật xuống khoảng 20% – 30% trong 12 tháng; khoảng 1/4 người bệnh gặp tình trạng tái tắc hẹp động mạch vành trong vòng 6 tháng.

   2– Stent có phủ thuốc chống tái hẹp (Drug eluting stent – DES): là stent thế hệ mới giúp làm giảm nguy cơ tái hẹp mạch sau thủ thuật hiệu quả hơn, chỉ còn dưới 10% trong 4 – 5 năm theo dõi. Đây là lựa chọn điều trị tốt cho những người bệnh có nguy cơ cao tái tắc nghẽn động mạch vành, nhất là bệnh nhân mắc kèm đái tháo đường.

   3– Stent tự tiêu sinh học (Bioengineered Stent BES): được cấu tạo bằng một khung polyme đặc biệt có thể hòa tan hoàn toàn trong động mạch sau khoảng 3 – 5 năm, sau đó trả lại lòng mạch với đặc tính tự nhiên, cho phép mạch máu khôi phục lại các chức năng và hoạt động như bình thường. Nguy cơ tái hẹp sau khi đặt stent mạch vành tự tiêu là rất nhỏ, chỉ từ 1-2%.

   4– Stent trị liệu kép (Dual Therapy Stent, DTS): Đây là dòng stent mang ưu điểm của stent tự tiêu và stent phủ thuốc. Khi đặt stent mạch vành, stent trị liệu kép được đưa vào mạch máu sẽ khắc phục nhược điểm hình thành cục máu đông và giảm nguy cơ tái tắc hẹp sau nong mạch đặt stent. Loại stent này cũng là dòng có chi phí cao nhất.

   Dù là với loại stent nào, thì yếu tố quan trọng nhất quyết định tuổi thọ của stent chính là việc tuân thủ điều trị và thay đổi lối sống lành mạnh sau đặt stent của người bệnh. Điều này có thể giúp chung sống khỏe mạnh với một stent mạch vành trong nhiều năm mà không cần phải can thiệp lại.

        III. SỰ CẦN THIẾT, CHỈ ĐỊNH, QUY TRÌNH

     1. Vì sao phải đặt stent

   Đặt stent là giải pháp điều trị tối ưu trong việc điều trị các bệnh lý mạch vành. Đặt stent mạch vành cũng giảm thiểu tối đa các triệu chứng và phòng ngừa biến chứng nhồi máu cơ tim, suy tim, rối loạn nhịp tim,..

    Tuy nhiên, vẫn có khả năng hình thành mô sẹo bên trong stent sau thủ thuật đặt stent mạch vành. Tình trạng này có thể xảy ra trong vòng 6 – 12 tháng kể từ khi đặt stent. Lúc này, bác sĩ sẽ tìm hiểu nguyên nhân tái hẹp, sau đó tiến hành nong bóng lại và đặt tiếp một stent khác vào trong lòng stent bị tái hẹp.

     Nếu động mạch được căng ra chỉ bằng một quả bóng (nong mạch mà không có ống đỡ động mạch), động mạch có thể “co lại” và thu hẹp lại sau đó với nguy cơ khoảng 30%. Tuy nhiện, tỷ lệ này có thể giảm xuống khoảng 10–15% nếu thực hiện đặt stent mạch vành. Nếu sử dụng loại stent mạch vành phủ thuốc thì nguy cơ sẽ giảm thêm khoảng 2–3%.

   Ngày nay, đặt stent mạch vành được sử dụng trong tất cả các thủ thuật nong mạch. Trừ khi mạch máu quá nhỏ/ quá lớn để đặt stent hoặc bệnh nhân bị dị ứng với vật liệu trong stent (trường hợp rất hiếm gặp). 

    2. Chỉ định đặt stent

   * Động mạch vành bị thu hẹp từ 70% trở lên 

   * Có các triệu chứng đau thắt ngực không thể khống chế được bằng các biện pháp nội khoa.

   * Nhồi máu cơ tim.

    * Đau thắt ngực xuất hiện sau phẫu thuật.

    * Tái hẹp mạch vành sau khi đã can thiệp.

    3. Quy trình đặt stent 

    Việc đặt stent mạch vành được thực hiện thông qua thủ thuật xâm lấn tối thiểu được gọi là can thiệp mạch vành qua da (PCI) hoặc nong mạch vành (PDF). Trước đó, người bệnh sẽ được gây mê tại chỗ, và theo dõi kĩ các chỉ số sinh tồn như nhịp tim, huyết áp, nhịp thở và nồng độ oxy liên tục bằng điện tâm đồ và hệ thống cảm biến dán trên da.

    Thủ thuật đặt stent mạch vành diễn ra như sau:

  * Đưa ống thông mảnh vào động mạch qua đường cổ tay hoặc bẹn, dưới sự hỗ trợ của màn hình X-quang để đi đến vị trí hẹp.

   * Một ống rỗng dài (ống thông) được đưa vào từ mạch máu cổ tay hoặc háng đến phần động mạch bị tắc. Thông qua tia X, bác sĩ có thể theo dõi kĩ phần mạch bị hẹp, tắc và thực hiện các thủ thuật thông qua sợi dây mảnh được đưa vào lòng mạch máu.

    * Sau khi xác định đúng vị trí đoạn mạch, bác sĩ đưa bóng vào, bơm căng bóng lên để nong rộng đoạn động mạch bị hẹp.

    * Tiến hành đo, chụp lại kết quả sau khi nong động mạch bằng bóng. Khi xác định rằng động mạch đã được mở đủ rộng. 

   * Đưa stent vào vị trí mạch cần can thiệp, bơm bóng để stent bung ra, cố định tại lòng mạch.

    * Chụp lại kết quả sau khi đặt stent mạch vành thành công và kết thúc thủ thuật 

        IV. NHỮNG LƯU Ý

    1. Đặt stent tó nguy hiểm không?

    Đặt stent mạch vành là phương pháp can thiệp tim mạch được sử dụng rất phổ biến hiện nay và không gây nguy hiểm nên bệnh nhân không cần quá lo lắng. Quá trình đặt stent mạch vành thường chỉ diễn ra trong vòng 60 phút. Bệnh nhân thường phục hồi rất nhanh sau khi thực hiện thủ thuật. Bệnh nhân sẽ nằm viện theo dõi sau 4 – 6 giờ nếu đặt stent qua háng để kiểm tra tình trạng chảy máu và đi lại, hoạt động bình thường nếu thực hiện qua cổ tay.

   Tình hình sức khỏe sẽ ổn định hơn sau 24h nhưng cần hạn chế các hoạt động nặng và nghỉ ngơi, thư giãn trong vài tuần đầu. Với một số trường hợp đặt stent mạch vành để điều trị đau tim, bệnh nhân cần mất nhiều thời gian hồi phục hơn.

     2. Người được đặt stent sống bao lâu?

    Tuổi thọ của bệnh nhân sau khi đặt stent mạch vành còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như: Biến chứng sau điều trị, giới tính, tuổi tác, tình trạng sức khỏe và lối sống

     Một nghiên cứu được tiến hành >226 bệnh nhân (trong đó có 209 nam và 17 nữ, độ tuổi trung bình 56 ± 9 tuổi) sau khi đặt stent mạch vành thành công, cho thấy:

   – Tỷ lệ sống sau 1 năm là 99,5% và sau 5 năm là 97,4%.

   – Tỷ lệ bệnh nhân sống không có biến chứng là 84,6% sau 1 năm và sau 5 năm còn 65,9%.

    – Tỷ lệ bệnh nhân sống đi kèm tình trạng thiếu máu cục bộ là 84,6% sau 1 năm và sau 5 năm là 44,8%. 

    3. Rủi ro sau điều trị và mức độ tổn thương tim

    Người đặt stent mạch vành sống được bao lâu còn phụ thuộc vào biến chứng sau điều trị và mức độ tổn thương tim. Bệnh nhân sống khỏe mạnh sau 1 năm không có biến chứng là 75,6% (có tổn thương phức tạp) và 81,1% với trường hợp có tổn thương nhẹ.

    Tỷ lệ bệnh nhân không thể kéo dài tuổi thọ sau khi đặt stent chủ yếu là do biến chứng tái hẹp. Một nghiên cứu khác trên 2944 bệnh nhân đặt stent mạch vành cho thấy, tỷ lệ tái hẹp là khoảng 33,2% (tổn thương nặng) và 24,9% (tổn thương nhẹ). Các trường hợp tổn thương phức tạp thì nguy cơ tái hẹp ngày càng cao.

    Đặt stent mạch vành có hiệu quả cao. Chỉ có 2–3% nguy cơ thu hẹp trở lại và thường xảy ra trong vòng 6–9 tháng đầu sau đặt stent mạch vành. Có thể bị thu hẹp ở các động mạch khác và thường điều trị bằng các stent tiếp theo. Một số biến chứng có thể xảy ra sau khi đặt stent mạch vành:

   – Tái hẹp: thường gặp nhất sau khi đặt stent. Đặc biệt, nguy cơ tái hẹp cao hơn ở những trường hợp thực hiện đặt stent mạch vành bằng kim loại trần, thay vì stent phủ thuốc.

   – Chảy máu tại vị trí da đưa ống vào: chảy máu ở chân hoặc cánh tay nơi đặt ống thông. Tình trạng chảy máu nghiêm trọng có thể xảy ra, thay vì chỉ xuất hiện các vết bầm tím như bình thường, khi đó bệnh nhân cần truyền máu hoặc phẫu thuật.

    – Nhịp tim không đều: nhịp tim có thể đập quá nhanh hoặc quá chậm trong quá trình đặt stent mạch vành. Tuy nhiên tình trạng này chỉ xảy ra trong một khoảng thời gian ngắn.

    – Bị cục máu đông trong vài tháng đầu sau thủ thuật: không hiếm gặp do các cục máu đông hình thành làm tắc nghẽn động mạch và gây ra nhồi máu cơ tim. Do đó, bệnh nhân cần phải sử dụng aspirin và một số loại thuốc khác theo chỉ định để hạn chế nguy cơ này.

   – Vỡ động mạch vành hoặc tắc hoàn toàn động mạch vành: có thể cần phải xử trí bằng cách phẫu thuật bắc cầu động mạch khẩn cấp.

   – Đột quỵ: ít gặp nhưng rất nguy hiểm trong quá trình đặt stent mạch vành. Vì vậy, bác sĩ sẽ chỉ định sử dụng thuốc đông máu để ngăn ngừa nguy cơ này.

   – Nhồi máu cơ tim: Biến chứng này cũng có thể xảy ra trong suốt quá trình đặt stent mạch vành.

    – Ngoài ra, bệnh nhân có thể gặp phải biến chứng tổn thương thận do dị ứng với thuốc cản quang và nhiễm trùng tại vị trí đặt ống thông.

  V. THAM KHẢO

[Video 1] Stent là gì? Đặt stent mạch vành được bao lâu?

[Video 2] Không phải cứ hẹp động mạch vành là phải đặt stent | Video AloBacsi

[Video 3] Giải mã 10 câu hỏi thường gặp về stent mạch vành | PGS.TS.BS Trần Hoà

[1] Stent mạch vành: Thủ thuật, quy trình và chỉ định

https://hongngochospital.vn/vi/stent-mach-vanh

[2] Khi nào cần đặt stent mạch vành, đặt rồi có khỏi bệnh không?

https://suckhoedoisong.vn/khi-nao-can-dat-stent-mach-vanh-dat-roi-co-khoi-benh-khong-169167278.htm

[3] Đặt stent mạch vành được bao lâu? – Cách bảo quản stent lâu dài

https://chuadautim.com/bai-viet/thong-tin-benh/dat-stent-dong-mach-vanh-hieu-qua-trong-bao-lau.html

[4] Đặt stent mạch vành và những điều bạn cần lưu ý

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/dat-stent-mach-vanh-va-nhung-dieu-ban-can-luu-y-vi

[5] Nong mạch vành và đặt stent: Chỉ định, quy trình thực hiện, biến chứng có thể xảy ra

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/nong-mach-vanh-va-dat-stent-chi-dinh-quy-trinh-thuc-hien-bien-chung-co-xay-ra-vi

[6] Stent mạch vành là gì và quy trình thực hiện

https://benhvienthucuc.vn/song-khoe/benh-tim-mach/stent-mach-vanh-la-gi-va-quy-trinh-thuc-hien

[7] Đặt stent mạch vành – 6 biến chứng người bệnh cần biết và Cách để ngăn ngừa

https://suckhoedoisong.vn/dat-stent-mach-vanh-6-bien-chung-nguoi-benh-can-biet-va-cach-de-ngan-ngua-169163887.htm

        TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post ĐẶT STENT MẠCH VÀNH: THỦ THUẬT, QUY TRÌNH, CHỈ ĐỊNH… appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Quả la hán đã khá quen thuộc với nhiều người Việt chúng ta, nhất là dưới dạng quả khô dùng để hãm trà. Trong những ngày nắng nóng, một cốc nước la hán có vị ngọt thanh, dễ uống thường được nhiều gia đình lựa chọn để giải khát.

    Không chỉ xuất hiện trong thói quen ăn uống thường ngày, quả la hán còn được nhắc đến trong một số bài thuốc dân gian liên quan đến đường hô hấp và tiêu hóa.

   Gần đây, loại quả này tiếp tục thu hút sự chú ý khi được xem là một chất tạo ngọt tự nhiên có độ ngọt rất cao nhưng không cung cấp năng lượng, không làm tăng glucose máu theo cách giống đường bột thông thường.

        II. TỔNG QUAN VỀ QUẢ LA HÁN

    Quả la hán hay còn được gọi là la hán quả hay giả khổ qua, quang quả mộc miết, có tên khoa học là Momordica grosvenori Swingle thuộc họ Bí. Cây la hán là loại cây đặc sản của vùng Quảng Tây, Quế Lâm, Trung Quốc. Đây là một cây mọc leo được trồng lấy quả và sử dụng chế biến thành các loại nước giải khát rất tốt. Quả la hán có vỏ cứng nhỏ với đường kính khoảng 4 – 6 cm, có hình cầu hoặc hình hơi trái xoan.

      1⚖️Thành phần hóa học

       *. Mogroside (chất tạo ngọt tự nhiên)

     Là hoạt chất chính tạo vị ngọt (mogroside V có độ ngọt rất cao gấp 300 lần saccharose và mogroside VI cao gấp 126 lần saccharose đường mía). Không làm tăng đường huyết → phù hợp cho người tiểu đường. Có đặc tính chống oxy hóa mạnh.

       *. Vitamin

  Chứa một lượng nhỏ vitamin như: Vitamin C ; Một số vitamin nhóm B

      *. Khoáng chất

   Kali; Canxi; Magie; Một lượng vi khoáng khác

The post LA HÁN: QUẢ RẤT NGỌT, KHÔNG CALO, CẦN CHO NGƯỜI ĐÁI THÁO ĐƯỜNG ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Chăm sóc sức khỏe, bình thường hay khi có bệnh, đều dựa vào “kiềng ba chân”: dinh dưỡng, vận động và thuốc men. Trong đó, chế độ dinh dưỡng là hàng đầu, quan trọng nhất.

  Trong thời đại công nghệ 4.0, thực khách “hoa mắt” vì quá nhiều chế độ, kiểu cách, trào lưu ăn uống tràn lan trên mạng internet. Trong đó, phương pháp “Đĩa ăn lành mạnh” được đánh giá là một công cụ dễ hiểu và dễ áp dụng cho mọi người.

       III. DĨA ĂN LÀNH MẠNH LÀ GÌ ?

    Phương phá Dĩa ăn lành mạnh (Healthy Eating Plate) do các chuyên gia dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard phát triển và được các tổ chức y tế uy tín trên thế giới (WHO) cũng như Bộ Y tế Việt Nam ủng hộ.

    Cơ sở của Dĩa ăn lành mạnh nằm ở việc tối ưu hóa sự đa dạng các thành phần thực phẩm trong bữa ăn ưu tiên các loại ngũ cốc nguyên hạt, các loại rau củ quả đa sắc màu, các loại protein lành mạnh như cá, gia cầm, đậu hoặc các loại hạt, dùng dầu thực vật., uống nước sach, trà, cà phê, giảm bia rượu và các thức uống có đường..

         III. CÁCH CHUẨN BỊ DĨA ĂN LÀNH MẠNH

   Dĩa ăn thông thường có đường kính khoảng 20 – 25cm, gồm các phần sau:

     A:   1/2 đĩa – Rau củ và trái cây (ưu tiên rau nhiều hơn)

    Đây là phần quan trọng nhất nhưng thường bị chúng ta bỏ quên trong một bữa ăn. Hãy chọn rau củ quả theo nguyên tắc càng đa dạng màu sắc càng tốt: màu xanh của rau cải, màu đỏ của cà chua, màu cam của cà rốt…

    Càng đa dạng thực phẩm với nhiều màu sắc khác nhau, bạn càng nhận được nhiều nhóm vitamin, khoáng chất và các chất chống oxy hóa.

     Rau củ và trái cây này là nguồn chất xơ khổng lồ, mang lại rất nhiều lợi ích sức khỏe cho cơ thể.

    Lưu ý: Các loại khoai củ, ngô, bí đỏ không được xếp vào phần rau củ mà thuộc nhóm tinh bột.

     B:  1/4 đĩa – Ngũ cốc nguyên cám (tinh bột hấp thu chậm)

     Ưu tiên lựa chọn các loại thực phẩm là nguồn tinh bột hấp thu chậm như gạo lứt, yến mạch, bánh mì nguyên cám, hạt quinoa, ngô, khoai lang luộc…

     Những thực phẩm này giữ lại được lớp vỏ cám giàu vitamin nhóm B và chất xơ, giúp bạn no lâu hơn, kiểm soát đường huyết và hạn chế tích tụ chất béo.

    C:  1/4 đĩa – Chất đạm lành mạnh

    Đạm là nguồn cung cấp nguyên liệu có vai trò vô cùng quan trọng trong cấu tạo nên các tế bào, tham gia vào các loại hormone, giúp xây dựng cơ thể. Khi lựa chọn nguồn đạm, nên cân bằng hai nhóm đạm động vật – đạm thực vật và đa dạng nguồn thực phẩm.

    Nên ưu tiên các loại đạm từ cá, thịt gia cầm (bỏ da), trứng, sữa, các loại hạt (đậu đỗ, hạt vừng, lạc, óc chó, hạt điều, hạnh nhân…), các loại nấm…

    Thịt đỏ (thịt bò, thịt heo) nên ăn ở mức vừa phải. Hạn chế tối đa các loại thịt chế biến sẵn như xúc xích, thịt xông khói, lạp xưởng vì chúng chứa nhiều muối và chất bảo quản.

   D: Chất béo lành mạnh và đồ uống

   Chất béo: Ưu tiên sử dụng dầu thực vật (dầu ô liu, dầu đậu nành, dầu hướng dương) để chế biến. Hạn chế các loại chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa (có trong đồ chiên rán nhiều lần, các loại đồ ăn nhanh).

    Đồ uống: Nước lọc là ưu tiên số một. Bạn có thể dùng thêm trà hoặc cà phê (ít đường hoặc không đường). Hạn chế tối đa nước ngọt có gas và các loại nước trái cây đóng chai. Lượng nước uống mỗi ngày trung bình khoảng 35 – 40ml/kg với người trưởng thành.

    Lượng nước có thể thay đổi tùy theo mùa, mức độ vận động, tình trạng sinh lý (ví dụ người có sốt, tiêu chảy… có thể cần bù lượng nước lớn hơn).

        IV. NHỮNG LƯU Ý

    Để phương pháp Dĩa ăn lành mạn này phát huy hiệu quả tối đa, cần lưu ý 

     1- Lắng nghe cơ thể: Hãy dừng ăn khi cảm thấy vừa đủ (khoảng 80% sức chứa của dạ dày), không ăn quá no, ăn chậm nhai kỹ, tránh vừa ăn vừa xem điện thoại, máy tính. Điều này giúp kiểm soát lượng ăn vào, tránh ăn quá nhiều.

    2- Cắt giảm muối, mỡ và đường: Thói quen ăn mặn và ăn nhiều đường, đồ ngọt dẫn đến nhiều mối nguy cho sức khỏe. Do đó hãy kiểm soát lượng gia vị cho vào đồ ăn, cũng như hạn chế tối đa ăn các loại thực phẩm tinh chế, đồ ăn nhanh.

   3- Cách chế biến ưu tiên: Hãy ưu tiên các phương pháp nấu nướng đơn giản giúp giữ tối đa chất dinh dưỡng và vị ngon ngọt tự nhiên của thực phẩm như luộc, hấp, xào nhỏ lửa, áp chảo… Hạn chế các món chiên ngập dầu hoặc nướng ở nhiệt độ cao.

   4- Kết hợp vận động: Trong mô hình đĩa ăn lành mạnh cũng nhấn mạnh vai trò của lối sống năng động, vận động thường xuyên. Kết hợp với dinh dưỡng cân bằng sẽ giúp bạn duy trì được sức khỏe tốt, vóc dáng cân đối.

   5- Càn linh hoạt: Đừng quá khắt khe với bản thân. Nếu có ngày bạn lỡ ăn hơi quá đà ở một bữa tiệc, hãy cân bằng lại vào bữa ăn tiếp theo theo phương pháp này.

         V. PHÂN BIỆT HEALHY EATING PLATE VỚI MY PLATE

    Mặc dù cả Healthy Eating Plate của ĐH Harvard và My Plate của USDA đều ủng hộ những ý tưởng tương tự, điểm khác biệt chính là Chế độ ăn Harvard phân biệt giữa các loại thực phẩm lành mạnh hơn những loại khác.

   Ví dụ, Trong khi cả hai biểu đồ đều khuyến khích ăn rau, chế độ ăn Harvard lại không khuyến khích ăn khoai tây. Phần protein của USDA có thể được lấy từ xúc xích hoặc bánh mì kẹp thịt, nhưng chế độ ăn Harvard lại khuyến khích các loại protein lành mạnh hơn như cá, gia cầm, đậu hoặc các loại hạt. Healthy Eating Plate cũng khuyến khích nấu ăn bằng các loại dầu lành mạnh hơn và hạn chế lượng sữa – trong khi MyPlate của USDA lại khuyến khích ăn sữa trong mỗi bữa ăn.

VI. THAM KHẢO

[1] Healthy Eating Plate

Healthy Eating Plate

[2] What Is the Harvard Diet?

https://www.thehealthy.com/nutrition/harvard-diet/

[3] Healthy meals: 3 easy steps to success

https://www.health.harvard.edu/blog/healthy-meals-3-easy-steps-to-success-2019060616753

[4] A More Detailed Plate: Harvard’s Healthy Eating Plate

A More Detailed Plate: Harvard’s Healthy Eating Plate

[5] A Guide to Healthy Eating

https://www.health.harvard.edu/diet-and-nutrition/a-guide-to-healthy-eating-strategies-tips-and-recipes-to-help-you-make-better-food-choices

 TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post DĨA ĂN LÀNH MẠNH: ĐƠN GIẢN, TIỆN LƠI, DINH DƯỠNG CAO ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Tiếp xúc ánh mặt trời, đặc biệt vào những ngày hè, kem chống nắng là mỹ phẩm không thể thiếu để bảo vệ làn da khỏi những tác dụng có hại của các tia tử ngoại UV trong ánh nắng mặt trời.

    Tuy nhiên, không phải ai cũng nắm rõ cách sử dụng loại mỹ phẩm này sao cho thật hiệu quả. Bài viết nhằm chia một số thông tin, hướng dẫn chi tiết về cách dùng kem chống nắng sao cho hiệu quả tối ưu nhất.

       II. TỔNG QUAN VỀ KEM CHỐNG NẮNG

       1, THÀNH PHẦN 

       a. Thành phần chống tia UV (quan trọng nhất)

        * Chống nắng vật lý (khoáng chất)

          – Zinc Oxide

          – Titanium Dioxide

         Hoạt động bằng cách phản xạ/tán xạ tia UV.

        * Chống nắng hóa học

          – Avobenzone

          – Octinoxate

           – Oxybenzone

         Hoạt động bằng cách hấp thụ và chuyển hóa tia UV thành nhiệt.

      b. Thành phần dưỡng da (hỗ trợ)

        – Hyaluronic Acid: cấp ẩm

        – Glycerin: giữ ẩm

        – Niacinamide: làm sáng, phục hồi

        – Vitamin E: chống oxy hóa

        c. Thành phần khác

      – Chất làm mềm (emollients)

      – Chất bảo quản

      – Hương liệu   

        2. PHÂN LOẠI 

      a. Theo cơ chế hoạt động 

        * Vật lý (Sunblock)

        * Hóa học (Sunscreen) 

        * Lai (Hybrid) 

      b. Theo chỉ số chống nắng

         * SPF (Sun Protection Factor) chống tia UVB

         – SPF 30: chặn ~97% UVB

         – SPF 50: chặn ~98% UVB 

        * PA (Protection Grade of UVA) chống tia UVA

         – PA+ → PA++++ (càng nhiều “+” càng tốt)

      c. Theo dạng sản phẩm

        – Kem (cream)

       – Sữa (lotion/milk)

       – Gel 

        – Xịt (spray)

        – Thỏi (stick)

       3. TÁC DỤNG   

      a. Bảo vệ da khỏi tia UV 

     * Ngăn cháy nắng (UVB)

     * Giảm lão hóa da (UVA)

        b. Ngăn ngừa lão hóa sớm

       * Hạn chế nếp nhăn 

       * Giữ da săn chắc

      c. Giảm nguy cơ sạm nám

       * Ngăn hình thành melanin quá mức

       * Hỗ trợ điều trị nám, tàn nhang   

      d. Giảm nguy cơ ung thư da

        Bảo vệ DNA tế bào khỏi tổn thương do UV

      e. Chăm sóc da hiệu quả (skincare)

     * Giữ tác dụng của serum, kem dưỡng

     * Đặc biệt cần khi dùng AHA, retinol

         III. CÁCH SỬ DỤNG KEM CHỐNG NẮNG

     Tất cả các sản phẩm nuôi dưỡng da dùng sau khi bôi kem chống nắng đều bị giảm hiệu quả vì gần như không thể thẩm thấu qua các tầng biểu bì, thậm chí chúng còn ảnh hưởng đến việc bảo vệ da khỏi tia UV trong ánh nắng mặt trời.Do đó, kem chống nắng luôn sử dụng vào bước cuối cùng của quy trình chăm sóc da ban ngày, theo các thứ tự sau. 

     1. Dưỡng ẩm trước khi bôi kem 

    Điều này là rất cần thiết khi sử dụng kem chống nắng không có chứa thành phần dưỡng ẩm. Tuy nhiên, hiện nay trên thị trường xuất hiện rất nhiều sản phẩm hội tụ đủ hai yếu tố: Chống tia UV và dưỡng ẩm da để tiết kiệm thời gian chăm sóc da hàng ngày.

    2. Sử dụng lượng kem phù hợp

   Trên các sản phẩm chống nắng thường không hướng dẫn chi tiết về liều lượng sử dụng. Bởi vậy, rất nhiều người thiếu kiến thức trong vấn đề này. Theo các chuyên gia, lượng kem chống nắng được dùng cần phụ thuộc vào diện tích da mà bạn muốn bảo vệ. Cụ thể như: Thoa kem chống nắng lên da mặt cần lượng kem khoảng 1 đồng xu. Với cơ thể: Bạn có thể dùng lượng kem chống nắng khoảng 3 – 4 đồng xu.

     3. Thoa kem 20 phút trước khi ra ngoài

Nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng làn da sẽ bị tổn thương ngay từ những phút đầu tiên khi tiếp xúc với ánh nắng. Bởi vậy, để kem chống nắng hoạt động hiệu quả nhất bạn nên sử dụng trước khi ra ngoài từ 15 – 30 phút.

    4. Thoa kem lại sau mỗi 2 giờ

    Theo các chuyên gia, kem chống nắng thông thường hoặc những sản phẩm dưỡng ẩm chứa thành phần chống nắng không được thiết kế dành riêng để đi bơi hoặc dùng cho các hoạt động ra mồ hôi nhiều. Vậy nên, hiệu quả bảo vệ da sẽ biến mất hoặc giảm nếu bạn không thoa nhắc lại.

     Đối với kem chống nắng lâu trôi, có thể tham khảo thời gian nhắc lại trên bao bì. Tùy vào từng loại sẽ có cách sử dụng tối ưu nhất.

      5. Dùng kem chống nắng ngay cả ở nhà

    Theo nghiên cứu, tia UVA trong ánh nắng có thể chiếu qua các lớp cửa, bê tông. Bởi vậy, ngay cả bạn ở trong nhà hay lái xe, cũng nhớ thoa kem chống nắng để bảo vệ thường xuyên.

      6. Trang điểm sau lớp chống nắng

    Những người có thói quen trang điểm, nên đợi từ 3 đến 5 phút cho lớp chống nắng ổn định rồi bắt đầu các bước trang điểm. Không chà sát quá mạnh khi thoa kem nền hay tán phấn. Nếu muốn nhanh, có thể lựa chọn kem nền hoặc dưỡng ẩm có chứa SPF 30 để vừa trang điểm vừa bảo vệ làn da một cách tốt nhất.

        IV. CÁC TIÊU CHÍ CHỌN KEM CHỐNG NẮNG

     1. Chỉ số chống nắng phù hợp: SPF ≥ 30 và PA+++ trở lên

    Với da mặt, nên chọn SPF từ 30 đến 50 để đủ hiệu quả bảo vệ trong môi trường thường xuyên tiếp xúc ánh sáng.

    Lưu ý, kem chống nắng có SPF quá cao (trên 50) không phải lúc nào cũng tốt hơn, đôi khi gây nặng mặt hoặc dễ kích ứng nếu da nhạy cảm.

       2. Chọn công thức kem chống nắng phù hợp với loại da

   * Da dầu, mụn: kem gel, lotion, fluid, “oil-free”, “non-comedogenic” kết cấu nhẹ, thấm nhanh.

   * Da khô: cream, có thành phần dưỡng ẩm như hyaluronic acid, glycerin, ceramide.

   * Da nhạy cảm: kem vật lý (sunblock) có thành phần dịu nhẹ như zinc oxide, titanium dioxide, không cồn, không hương liệu.

   – Da hỗn hợp: Có thể kết hợp dùng kem dạng lỏng.

      3. Thành phần an toàn, phù hợp với làn da

   Một số thành phần chống nắng có thể gây kích ứng, nổi mụn hoặc phản ứng dị ứng nếu không phù hợp với làn da cần tránh nếu bạn có da nhạy cảm hoặc dễ dị ứng: Oxybenzone, octinoxate (gây kích ứng, rối loạn nội tiết nếu dùng lâu dài); Cồn khô (alcohol denat) nếu da quá khô hoặc đang kích ứng;  Hương liệu tổng hợp, chất tạo màu…

   Thành phần nên có:  Zinc oxide, titanium dioxide; Niacinamide, vitamin E; chất chống gốc tự do.

    4. Dễ sử dụng, phù hợp cá nhân

  – Kem chống nắng không nâng tone: Phù hợp cho người không trang điểm, muốn lớp nền tự nhiên.

  – Kem chống nắng nâng tone nhẹ hoặc có màu (tinted sunscreen): Vừa bảo vệ da, vừa thay thế lớp nền trang điểm nhẹ nhàng.

  – Dạng xịt: Tiện lợi để thoa lại trong ngày, phù hợp với người làm việc văn phòng, hay di chuyển.

     5. Có độ bền cao, chống nước, chống mồ hôi khi hoạt động ngoài trời

    Nếu thường xuyên tập thể dục, di chuyển ngoài trời hoặc đi biển, hãy chọn kem chống nắng có khả năng chống nước trong ít nhất 40–80 phút. Điều này giúp sản phẩm không bị trôi mất và đảm bảo lớp bảo vệ luôn ổn định. Tuy nhiên, với người làm việc trong nhà hoặc môi trường ít đổ mồ hôi, có thể không cần để tránh gây bí da không cần thiết.

V. THAM KHẢO

[Video 1] Hướng dẫn cách dùng kem chống nắng (Sunscreen or Sunblock)

[Video 2] Cách Thoa Kem Chống Nắng Đơn Giản Hiệu Quả | Dr Thùy Dung

[1] Cách dùng kem chống nắng hiệu quả

https://suckhoedoisong.vn/cach-dung-kem-chong-nang-hieu-qua-169175725.htm

[2] 5 tiêu chí quan trọng nhất khi chọn kem chống nắng cho da mặt

https://suckhoedoisong.vn/5-tieu-chi-quan-trong-nhat-khi-chon-kem-chong-nang-cho-da-mat-16925062518081185.htm

[3] Hướng dẫn cách bôi kem chống nắng

https://www.vinmec.com/vie/bai-viet/huong-dan-cach-boi-kem-chong-nang-vi

[4] Dùng kem chống nắng sai cách biến ‘cứu tinh’ thành ‘tội đồ’ của da

https://suckhoedoisong.vn/dung-kem-chong-nang-sai-cach-bien-cuu-tinh-thanh-toi-do-cua-da-169220420142859449.htm

[5] 5 cách sử dụng kem chống nắng bảo vệ da tối ưu

https://hellobacsi.com/da-lieu/cham-soc-da/cach-su-dung-kem-chong-nang/

[6] 5 sai lầm khi sử dụng kem chống nắng của chị em

https://suckhoedoisong.vn/5-sai-lam-khi-su-dung-kem-chong-nang-cua-chi-em-16921091412012076.htm

       TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post KEM CHỐNG NẮNG-DÙNG SAO CHO HIỆU QUẢ ? appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Parkinson là bệnh thoái hóa thần kinh trung ương mạn tính, tiến triển chậm, thường gặp pở người trên 60 tuổi do suy giảm nồng độ chất dẫn truyền thần kinh dopamine. Triệu chứng chính bao gồm run khi nghỉ ngơi, cứng cơ, cử động chậm chạp và mất thăng bằng.

   Mặc dù không thể chữa khỏi, thuốc và vật lý trị liệu giúp kiểm soát triệu chứng và làm chậm diễn tiến của bệnh cũng như cải thiện chất lượng sông cho bệnh nhân.

              Parkinson là bệnh lý thoái hóa thần kinh gây ảnh hưởng đến khả năng vận động của người bệnh

       II. ĐỊNH DANH PARKINSON

   Parkinson là bệnh lý thoái hóa hệ thần kinh trung ương, xảy ra khi các tế bào não sản xuất dopamine bị tổn thương hoặc chết đi. Dopamine là chất dẫn truyền thần kinh giúp điều khiển vận động, nên khi thiếu hụt, người bệnh sẽ gặp khó khăn trong kiểm soát cử động.

    Căn bệnh được bác sĩ James Parkinson mô tả lần đầu tiên vào năm 1817,  vì vậy bệnh mang tên ông. Bệnh thường khởi phát ở độ tuổi sau 60, nhưng cũng có những trường hợp khởi phát sớm (dưới 40 tuổi). Đây là bệnh mạn tính, tiến triển chậm theo thời gian và hiện chưa có phương pháp chữa khỏi hoàn toàn.

    Theo dự đoán đến năm 2040, trên thế giới sẽ có khoảng 12 triệu người mắc bệnh Parkinson. Tại Việt Nam, có khoảng 65.000 người đang chịu ảnh hưởng trực tiếp từ căn bệnh này.

        III. NGUYÊN NHÂN & NGUY CƠ

   Cho đến nay, các nhà khoa học vẫn chưa tìm ra nguyên nhân cụ thể khiến các tế bào thần kinh chết đi và dẫn đến bệnh Parkinson. Tuy nhiên, có nhiều yếu tố nguy cơ đã được xác định như:

    ● Tuổi tác: Nguy cơ mắc Parkinson tăng dần theo tuổi, đặc biệt là những người trên 60 tuổi.

    ●  Giới tính: Theo thống kê, tỷ lệ nam giới mắc bệnh Parkinson cao hơn nữ giới.  

    ●  Môi trường: Tiếp xúc thường xuyên với các hóa chất độc hại như thuốc diệt cỏ, thuốc trừ sâu…    

    ●  Chấn thương sọ não: Người có tiền sử chấn thương sọ não dễ bị bệnh Parkinson hơn so với người bình thường.  

    ●  Di truyền: Khoảng 10-15% bệnh nhân mắc Parkinson có người thân cũng mắc phải căn bệnh này.

          IV. TRIỆU CHỨNG

     1. Triệu chứng vận động

   Là những dấu hiệu điển hình nhất giúp nhận biết bệnh Parkinson.

     ● Run khi nghỉ (tremor at rest): Đây là triệu chứng phổ biến nhất và thường là dấu hiệu đầu tiên của bệnh. Run xảy ra khi cơ thể ở trạng thái nghỉ ngơi, đặc biệt là ở ngón tay, bàn tay, cằm và chân. Cơn run thường giảm hoặc biến mất khi người bệnh thực hiện một hành động có chủ ý.

     ● Cứng cơ (rigidity): Cơ bắp trở nên cứng và khó uốn cong. Người bệnh có thể cảm thấy đau hoặc khó chịu ở các khớp. Khi bác sĩ di chuyển cánh tay hoặc chân của người bệnh, họ có thể cảm thấy một lực cản giống như bánh xe cóc.

     ● Chậm vận động (bradykinesia): Các cử động trở nên chậm chạp và khó khăn. Người bệnh có thể gặp khó khăn khi thực hiện các hoạt động đơn giản hàng ngày như cài cúc áo, đánh răng hay đi lại. Dáng đi của họ thường chậm chạp, bước ngắn, và có thể bị “đông cứng” đột ngột.

    ●  Rối loạn thăng bằng và tư thế (postural instability): Người bệnh có xu hướng khom lưng về phía trước, bước đi loạng choạng và dễ bị ngã.

                     Run là triệu chứng điển hình của bệnh Parkinson

     2. Triệu chứng không vận động

    Những triệu chứng này có thể xuất hiện từ rất sớm, thậm chí trước các triệu chứng vận động.

    ●  Rối loạn khứu giác: Giảm hoặc mất khả năng ngửi.

    ●  Rối loạn giấc ngủ: Mất ngủ, nói mớ, cử động mạnh trong khi ngủ.

    ● Táo bón: Một triệu chứng rất phổ biến, thường xuất hiện sớm và kéo dài.

    ● Thay đổi giọng nói và chữ viết: Giọng nói có thể trở nên nhỏ, đơn điệu (giọng nói robot), và chữ viết trở nên nhỏ dần (micrographia).

    ●  Rối loạn cảm xúc: Trầm cảm, lo âu, rối loạn nhận thức.

      Rối loạn giấc ngủ có thể là một triệu chứng nhận biết bệnh Parkinson ở người lớn tuổi

     V. CÁC GIAI ĐOẠN PARKINSON 

   Giai đoạn 1: Các triệu chứng một bên cơ thể

 Ở giai đoạn khởi phát, các triệu chứng như run, cứng cơ hoặc cảm giác tê thường chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể. Do mức độ nhẹ và chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hàng ngày, nhiều người bệnh dễ chủ quan và bỏ qua việc thăm khám.

  Giai đoạn 2: Các triệu chứng ở cả hai bên cơ thể

   Các triệu chứng trở nên rõ ràng và xuất hiện ở cả hai bên cơ thể. Người bệnh cảm nhận tay chân run nhiều hơn, cơ cứng xảy ra thường xuyên, khiến cho việc đi lại trở nên khó khăn. Gương mặt người bệnh cũng trở nên “đơ”, ít biểu cảm hơn, dễ bị nhận nhầm là trầm cảm hoặc căng thẳng.

   Giai đoạn 3: Ảnh hưởng đến thăng bằng cơ thể

 Ở giai đoạn này, người bệnh bắt đầu gặp khó khăn trong việc giữ thăng bằng, di chuyển khó khăn và dễ té ngã. Điều này ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng thực hiện các công việc và sinh hoạt hàng ngày. Mặc dù vậy, ở giai đoạn này, người bệnh vẫn có thể tự chăm sóc bản thân.

   Giai đoạn 4: Hạn chế vận động

    Người bệnh chỉ có thể đứng được trong một khoảng thời gian ngắn và gần như không thể đi lại. Lúc này, người bệnh không còn thực hiện được các vận động sinh hoạt hằng ngày và cần người chăm sóc, hỗ trợ thường xuyên. 

   Giai đoạn 5: Phụ thuộc hoàn toàn

    Ở giai đoạn cuối cùng này, người bệnh không thể tự đi lại, phải ngồi xe lăn hoặc nằm trên giường và phụ thuộc hoàn toàn vào sự chăm sóc của người thân. Ngoài ra, nhiều trường hợp còn xuất hiện biến chứng về trí tuệ như suy giảm nhận thức, lú lẫn nên cần được giám sát thường xuyên.

      VI. CHẨN ĐOÁN

    Không có xét nghiệm đặc hiệu để chẩn đoán chính xác bệnh Parkinson. Bác sĩ chủ yếu xem xét các triệu chứng lâm sàng như run cơ một bên, vận động chậm hoặc tăng trương lực cơ.

    Thầy thuốc có thể chỉ định thực hiện bài kiểm tra ngón tay chỉ mũi nhằm đánh giá triệu chứng run có thuyên giảm hoặc biến mất tại chi được khám hay không. Ngoài ra, khi khám thần kinh, người bệnh có khả năng không thể thực hiện trơn tru các động tác luân phiên hoặc nhanh dần do run hoặc tăng trương lực cơ.

         Chẩn đoán bệnh Parkinson chủ yếu dựa trên các triệu chứng lâm sàng và một số bài kiểm tra

   Tuy nhiên, có nhiều bệnh lý cũng có triệu chứng lâm sàng tương tự như tình trạng tổn thương dải vỏ tủy làm giảm khả năng vận động. Ở người cao tuổi bị trầm cảm nặng, suy giảm hoặc sử dụng thuốc chống loạn thần cũng có thể gây giảm cử động tự phát hoặc dáng đi bước ngắn. Do đó, bác sĩ cần loại trừ các nguyên nhân này trước khi chẩn đoán bệnh Parkinson.

   Để phân biệt bệnh Parkinson với hội chứng liệt rung Parkinson thứ phát hoặc không điển hình, bác sĩ có thể cho bệnh nhân sử dụng một liều thuốc Levodopa (một loại thuốc điều trị Parkinson) và theo dõi phản ứng của họ. Nếu các triệu chứng cải thiện rõ rệt, khả năng mắc bệnh Parkinson rất cao.

   Một số kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh như chụp MRI, CT Scan cũng có thể được sử dụng để loại trừ các bệnh lý khác có triệu chứng tương tự.

      VII. ĐIỀU TRỊ PARKINSON

    Hiện nay chưa có phương pháp nào chữa khỏi hoàn toàn bệnh Parkinson. Nhưng các phương pháp điều trị hiện nay có thể giúp kiểm soát triệu chứng hiệu quả và cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của người bệnh.

      1. Điều trị bằng thuốc

    Là phương pháp chính giúp kiểm soát và giảm nhẹ các triệu chứng. Tùy vào tình trạng bệnh, bác sĩ có thể chỉ định các loại thuốc như:

    ● Levodopa (L-Dopa): Đây là tiền chất dopamine, có thể vượt qua hàng rào máu não vào các hạch nền, sau đó được decarboxylated hóa thành dopamine. Nhờ đó, levodopa giúp cải thiện rõ rệt triệu chứng run, cứng cơ và vận động.

    ● Amantadine: Giúp cải thiện hiệu quả các triệu chứng liệt rung Parkinson giai đoạn sớm. Tuy nhiên Amantadine thường giảm tác dụng sau vài tháng khi dùng đơn điều trị, nên sau đó có thể sử dụng kết hợp với Levodopa để làm tăng tác dụng.

    ● Thuốc chủ vận dopamine: Hoạt động tương tự như dopamine, kích thích các thụ thể dopamine trong não. Các loại thuốc chủ yếu bao gồm Pramipexole, Ropinirol, Rotigotine, Apomorphine, được khuyến cáo sử dụng ở giai đoạn sớm hoặc phối hợp với Levodopa.

    ● Các chất ức chế MAO-B chọn lọc: Bao gồm selegiline và rasagilinem, giúp làm chậm quá trình phân hủy dopamine trong não, kéo dài tác dụng của dopamine tự nhiên hoặc thuốc.

    ● Thuốc kháng cholinergic: Benztropine, Trihexyphenidyl là các loại thuốc kháng cholinergic được sử dụng nhiều nhất, có thể sử dụng đơn trị liệu bệnh Parkinson giai đoạn đầu, về sau thường kết hợp với levodopa. Thuốc thường được chỉ định ở những bệnh nhân trẻ tuổi, hỗ trợ cải thiện hiệu quả triệu chứng run.

    ● Chất ức chế Catechol O-metyltransferase (COMT): Các loại thuốc phổ biến như Entacapone, Tolcapone, Opicapone… có công dụng ngăn chặn sự phân hủy của levodopa và dopamine. Do đó, chúng thường được chỉ định ở những bệnh nhân sử dụng levodopa trong thời gian dài nhằm kéo dài hiệu quả điều trị.

    Việc điều trị bằng thuốc phải do bác sĩ chỉ định và sử dụng đúng liều lượng được kê đơn để hạn chế tác dụng phụ và hỗ trợ kiểm soát các triệu chứng hiệu quả nhất.

            Điều trị bằng thuốc là phương pháp chính nhằm kiểm soát và giảm nhẹ triệu chứng Parkinson 

     2. Điều trị phẫu thuật

    Trường hợp sử dụng thuốc không thể cải thiện các dấu hiệu bệnh Parkinson, bác sĩ có thể cân nhắc các phương pháp phẫu thuật như phẫu thuật kích thích não sâu và phẫu thuật cắt tổn thương.

    ● Kích thích não sâu được thực hiện bằng cách cấy ghép các điện cực vào một vùng não cụ thể để kiểm soát các triệu chứng vận động. Phẫu thuật thường được khuyến cáo ở những bệnh nhân có rối loạn vận động hoặc dao động vận động đáng kể do levodopa.

    ● Phẫu thuật cắt tổn thương nhằm ngăn chặn hoạt động quá mức của các đường dẫn truyền, giúp kiểm soát triệu chứng run ở bệnh nhân Parkinson. Tuy nhiên, phẫu thuật có thể gây ra các phản ứng nghiêm trọng như phương pháp này tiềm ẩn nhiều rủi ro như khó nuốt, rối loạn lời nói nên ít được khuyến cáo.

   3. Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

    Song song với việc dùng thuốc, người bệnh nên kết hợp các biện pháp phục hồi chức năng để duy trì khả năng vận động:

    ● Vật lý trị liệu: Các bài tập giúp cải thiện khả năng vận động, tăng cường sức mạnh cơ bắp và duy trì thăng bằng.

    ● Liệu pháp ngôn ngữ: Giúp cải thiện tình trạng rối loạn về nói và nuốt.

    ● Các bộ môn như yoga, thái cực quyền: Có thể giúp hạn chế tình trạng rối loạn vận động, co cứng cơ và run.

       Các bài tập vật lý trị liệu giúp cải thiện khả năng vận động, tăng cường độ dẻo dai, linh hoạt

   4. Tâm lý trị liệu và chế độ dinh dưỡng phù hợp

   Người bệnh Parkinson thường dễ bị trầm cảm hoặc lo âu, do đó hỗ trợ tâm lý là rất quan trọng. Đồng thời, một chế độ dinh dưỡng cân đối, giàu chất xơ, vitamin và omega-3 cũng giúp cải thiện sức khỏe tổng thể và hỗ trợ quá trình điều trị.

       VIII. PHÒNG NGỪA PARKINSON ?

    Hiện chưa có cách để phòng ngừa hoàn toàn bệnh Parkinson. Tuy nhiên, các chuyên gia đã chỉ ra rằng, các biện pháp tăng cường sức khỏe não bộ và tầm soát định kỳ các vấn đề về thần kinh có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh:

    ● Duy trì lối sống lành mạnh, ăn nhiều rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu chất chống oxy hóa.

    ● Tập thể dục thường xuyên để cải thiện tuần hoàn máu và bảo vệ tế bào thần kinh.

    ● Tránh tiếp xúc hóa chất độc hại như thuốc trừ sâu, dung môi công nghiệp.

    ● Bảo vệ vùng đầu trong quá trình lao động và khi tham gia giao thông để hạn chế chấn thương sọ não do tai nạn không mong muốn.

    ● Giữ tinh thần lạc quan, tham gia các hoạt động xã hội để giảm nguy cơ trầm cảm và suy giảm trí nhớ.

    ● Kiểm tra sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và được điều trị sớm, giúp kiểm soát bệnh tốt hơn.

      Kiểm tra sức khỏe định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh, rèn luyện thể chất  làhữu hiệu nhất để phòng ngừa và kiểm soát Parkinson

  Tóm lại Bệnh Parkinson là một bệnh lý thần kinh mạn tính gây ảnh hưởng đến khả năng vận động của người bệnh, làm giảm chất lượng cuộc sống của họ và người thân. Hiện nay, bệnh Parkinson không thể chữa khỏi hoàn toàn, nhưng có thể điều trị và quản lý tốt. Việc điều trị sớm giúp kiểm soát các triệu chứng, làm chậm tiến triển của bệnh, từ đó giúp người bệnh duy trì chất lượng cuộc sống tốt, độc lập trong sinh hoạt hàng ngày.

     IX. THAM KHẢO

[Video 1] Bệnh Parkinson là gì? Dấu hiệu, cách điều trị và phòng ngừa | BVĐK Tâm Anh

[Video 2] Parkinson diễn tiến thế nào, chữa khỏi được không? | Bệnh viện Nhân dân 115

[1] Parkinson: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

https://www.vinmec.com/vie/benh/parkinson-3113

[2] Parkinson: Nguyên nhân, triệu chứng, chẩn đoán và điều trị

https://umcclinic.com.vn/benh-parkinson

[3] Những điều có thể bạn chưa biết về bệnh Parkinson

https://suckhoedoisong.vn/5-dieu-co-the-ban-chua-biet-ve-benh-parkinson-169115103.htm

[4] Parkinson: Nhận diện sớm, điều trị đúng để sống chủ động

https://thanhnien.vn/parkinson-nhan-dien-som-dieu-tri-dung-de-song-chu-dong-185260410120602413.htm

[5] Parkinson ‘s díease

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/parkinsons-disease/symptoms-causes/syc-20376055

[6] Parkinson ‘s díease

https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/parkinsons-disease

[7] What is Parkinson ‘s díease

https://www.parkinson.org/understanding-parkinsons/what-is-parkinsons

        TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM 

The post BỆNH PARKINSON-NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

  Tại Việt Nam, ung thư phổi là căn bệnh nguy hiểm thứ hai sau ung thư gan ở cả nam và nữ. Tiếc rằng, chỉ khoảng 20% bệnh nhân được phát hiện muộn, khi ung thư phổi đã có triệu chứng rõ ràng, giai đoạn muộn, khiến việc điều trị trở nên khó khăn, ảnh hưởng không nhỏ đến thời gian và chất lượng sống của người bệnh.

 Tầm soát ung thư phổi là quá trình kiểm tra y tế giúp phát hiện đến 80% ung thư ở giai đoạn sớm, khi chưa có triệu chứng, từ đó hỗ trợ nâng cao hiệu quả điều trị đáng kể va kéo dài sự sống cho bệnh nhân.

     II. PHÂN LOẠI UNG THƯ PHỔI

• Ung thư phổi không tế bào nhỏ: chiếm phần lớn các trường hợp mắc bệnh ung thư phổi và bao gồm 3 thể như sau:

• Ung thư biểu mô tuyến (chiếm 40%);

• Ung thư biểu mô tế bào vảy (chiếm từ 25 – 30%);

• Ung thư biểu mô tế bào lớn (chiếm từ 10 – 15%).

• Ung thư phổi tế bào nhỏ: ít gặp hơn;

• Các loại ung thư phổi hiếm gặp khác: 

• Ung thư biểu mô nang tuyến (Adenoid cystic carcinomas)

• Khối u phổi ác tính (Lung carcinoid tumors);

• U liên kết (sarcomas);

• Các u hạch (lymphomas).

      III. CÁC PHƯƠNG PHÁP TẦM SOAT

   1. Chụp X-quang phổi

   Chụp X-quang phổi sẽ giúp kiểm tra sự tồn tại của các khối u phổi. Hình ảnh của chúng trên phim chụp X-quang là khối màu xám trắng nhưng điều này không đủ căn cứ để kết luận liệu đó có phải là khối u ác tính hay không. Bởi vì có thể nhầm khối u phổi với dạng áp xe phổi.

    2. Chụp cắt lớp vi tính (CT) lồng ngực phóng xạ thấp 

    Một biện pháp chẩn đoán khác trong tầm soát ung thư phổi cũng được áp dụng khá phổ biến hiện nay đó là chụp CT lồng ngực. Tuy nhiên loại thiết bị này sẽ vận dụng năng lượng tia X liều thấp để chụp lại cấu trúc phổi một cách chi tiết hơn. Quá trình chụp sẽ không gây đau đớn và chỉ cần thực hiện trong vòng vài phút.

    Nếu phát hiện trên phim chụp CT có dấu hiệu bất thường, nghi ngờ ung thư thì bác sĩ có thể sẽ chỉ định thực hiện chụp PET/CT bổ sung và làm sinh thiết (nếu cần) để khẳng định chắc chắn hơn xem đó có phải là tín hiệu của ung thư phổi hay không. 

    3. Nội soi phế quản

    Đây là một kỹ thuật có tác dụng thu lại hình ảnh trực quan cấu trúc bên trong của phổi. Một thiết bị được thiết kế theo dạng ống nội soi có gắn đèn cùng một máy quay hay thấu kính siêu nhỏ ở đầu. Bác sĩ sẽ tiến hành luồn chiếc ống này qua mũi bệnh nhân, ống sau đó đi xuống miệng, họng rồi vào khí quản, phế quản, các tiểu phế quản trong phổi. 

   Thông qua phương pháp này sẽ xác định được vị trí của khối u ung thư. Nếu có vấn đề bất thường nào, bác sĩ sẽ lấy một mẫu mô để sinh thiết nhằm chẩn đoán liệu đó có phải là dấu vết của ung thư hay không. Phương pháp này là một phương pháp xâm lấn nên việc thực hiện chỉ đặt ra khi bác sĩ phát hiện ra bất thường trên phim phổi của bệnh nhân có nghi ngờ khối u. Nội soi phế quản không phải là một phương pháp có thể tiến hành thực hiện thường quy trong kiểm tra sức khỏe.

   4. Sinh thiết phổi

   Bác sĩ sẽ sử dụng một loại kim sinh thiết thường dùng trong phẫu thuật để lấy ra các mẫu mô phổi. Kỹ thuật này có thể được tiến hành theo phương pháp mổ kín hoặc mở. Đối với phương pháp kín thì sẽ thực hiện qua khí quản hoặc qua da. Còn sinh thiết mở thì bệnh nhân trước khi sinh thiết cần được gây mê toàn thân và thao tác này phải thực hiện trong phòng phẫu thuật.

   Cũng giống như nội soi phế quản, sinh thiết phổi chỉ được đặt ra khi bác sĩ phát hiện được tổn thương bất thường mà không thể xác định được bản chất thông qua các phương pháp cận lâm sàng khác.

   5. Xét nghiệm các chất chỉ điểm khối u (Tumor markers)

   Phương pháp xét nghiệm chất chỉ điểm khối u cũng được ứng dụng trong tầm soát ung thư phổi, bao gồm định lượng SCC, Cyfra 21-1, CEA, NSE, Pro-GRP.

     IV. NHỮNG ĐIỀU LƯU Ý

   1. Những ai nên tầm soát ung thư phổi (nhóm đối tượng có nguy cơ cao)

• Người trung niên hoặc lớn tuổi đã từng hoặc đang hút thuốc lá nhiều năm. Tần suất hút thuốc diễn ra thường xuyên, liên tục trong thời gian dài;

• Thường xuyên tiếp xúc với các hóa chất độc hại như thạch tín, amiang, crom, niken, uranium, không khí ô nhiễm,… Ngay cả những người không hút thuốc lá nhưng hay hít phải khói thuốc tại nơi ở và nơi làm việc cũng nên thực hiện tầm soát ung thư phổi định kỳ;

• Đang mắc bệnh COPD (bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính), đã từng bị ung thư phổi cũng cần đi tầm soát lại hoặc trong gia đình có người thân bị ung thư phổi;

• Người có triệu chứng bất thường ở hệ hô hấp như: ho liên tục, kéo dài, ho có đờm hoặc lẫn máu, khó thở, tức ngực, ăn kém, mệt mỏi toàn thân, gầy gò,…

   2. Khi nào nên tầm soát ung thư phổi?

   * Những người có sức khỏe bình thường nên tầm soát 1 lần/năm.

   * Nên tầm soát ngay nếu hút thuốc lá lâu năm, tiếp xúc khói thuốc thụ động, làm việc trong môi trường độc hại, có tiền sử gia đình mắc ung thư phổi hoặc từ 50 tuổi trở lên có yếu tố nguy cơ.

   * Những người có bệnh phổi mạn tính (COPD, viêm phế quản mãn tính) cũng nên tầm soát định kỳ.

   * Ngoài ra, nếu có triệu chứng ho kéo dài, ho ra máu, khó thở, đau ngực, khàn giọng, hoặc sụt cân không rõ nguyên nhân, bạn nên đến bệnh viện ngay để được kiểm tra. Tầm soát sớm giúp phát hiện ung thư ở giai đoạn sớm, tăng cơ hội điều trị thành công và cải thiện chất lượng sống.

   V. THAM KHẢO

[Video 1] Ung thư phổi là gì? Phương pháp nào tầm soát sớm & điều trị hiệu quả? | TS.BS Nguyễn Anh Dũng

[Video 2] Tầm soát ung thư phổi: Ai nên thực hiện và khi nào? | PGS.TS.BS Trần Văn Ngọc

[1] Tầm soát ung thư phổi: Các phương pháp và quy trình chẩn đoán

https://tamanhhospital.vn/tam-soat-ung-thu-phoi/

[2] Tầm soát ung thư phổi bao gồm những phương pháp nào?

https://medlatec.vn/tin-tuc/tam-soat-ung-thu-phoi-bao-gom-nhung-phuong-phap-nao-s91-n33419

       TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post TẦM SOÁT UNG THƯ PHỔI appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Ngày hè, thời tiết nắng nóng dễ gây mất nước, điện giải có thể dẫn đến mệt mỏi, sốc nhiêt. Cách tốt nhất để giữ cho cơ thể được mát mẻ trong mùa hè này là duy trì chế độ ăn uống hợp lý với những loại thực phẩm tươi mát, nhiều nước, có năng lượng, chất khoáng, vitamin.

    Các nhà dinh dưỡng chỉ ra rằng, trái cây và rau quả chứa nhiều chất dinh dưỡng như vitamin, chất chống oxy hóa, khoáng chất… là loại thực phẩm cần bổ sung các loại trái cây để cung cấp thêm năng lượng cho cơ thể mà lại chứa ít calo.

     Dưới đây là danh sách các loại thực phẩm giúp hạ nhiệt và giữ cho bạn khỏe mạnh trong những ngày nắng nóng.

    II. MÓN ĂN, THỨC UỐNG NGÀY HÈ

    1. Dưa leo (chuột)

  Dưa chuột có khoảng 96% là nước, vì vậy chúng là “chìa khóa” để giữ nước trong những ngày hè nóng nực hoặc sau khi tập luyện. Dưa chuột không chỉ chứa nhiều nước mà còn chứa nhiều vitamin và rất giàu dinh dưỡng.

    Ăn dưa chuột ngay lập tức hydrat hóa cơ thể và hạ nhiệt trong những ngày oi bức. Dưa chuột có thể ăn trực tiếp hay làm salad hoặc chế biến chúng thành nước ép với gừng và một ít chanh. Các cách chế biến đều mang lại lợi ích bổ sung nước tuyệt vời.

  2. Dưa hấu

    Dưa hấu có tới trên 90% thành phần là nước. Cùng với màu sắc bắt mắt, vị ngon ngọt, dưa hấu chứa đầy đủ chất dinh dưỡng mà cơ thể cần trong mùa hè. Chúng không chỉ cung cấp nước mà còn tăng cường các chất dinh dưỡng giàu năng lượng như vitamin B, vitamin A, magie, kali và chất xơ giúp tăng cường hệ miễn dịch, điều hòa huyết áp, chống viêm…

   3. Dưa lưới

    Có thể ăn tươi hay làm sinh tố. Đây có lẽ là món ăn, thức uống mang đậm chất mùa hè nhất, hoàn hảo hương vị của trái cây, ở công thức này sử dụng dưa lưới nhưng dưa mật cũng là một lựa chọn tuyệt vời khác.

   4. Các loại rau lá xanh

   Các loại rau lá xanh có giá trị dinh dưỡng, canxi cao và có tác dụng giải nhiệt tốt cho cơ thể. Rau bina, rau diếp, rau dền, rau mồng tơi, rau ngót và cải xoăn là những loại rau mùa hè giúp hạ nhiệt hiệu quả. Các loại rau này có thể được dùng trong các món canh, sinh tố, salad hoặc như một món phụ trong bữa ăn.

   5. Sữa chua

    Chứa nhiều canxi, sữa chua là lựa chọn phù hợp và lành mạnh để bạn thay thế đồ uống có gas lạnh trong những ngày trời nóng nực. Giàu vitamin B và vi khuẩn có lợi cho đường ruột, sữa chua giúp làm dịu cơ thể từ bên trong. Tốt nhất là chọn loại sữa chua không đường, thêm hương vị bằng cách trộn với xoài, dâu tây và các loại trái cây khác.

   6. Quả bơ

  Bơ là một siêu thực phẩm theo đúng nghĩa. Quả bơ chứa nhiều acid béo bão hòa đơn giúp loại bỏ nhiệt và độc tố trong máu. Bơ cũng dễ tiêu hóa nên cơ thể không cần tạo thêm nhiệt để tiêu hóa chúng. Đặc biệt, bơ đã cho thấy tiềm năng to lớn trong việc cải thiện sức khỏe làn da. Hàm lượng lutein và zeaxanthin phong phú, dễ dàng được cơ thể hấp thụ, giúp bảo vệ làn da khỏi tác hại của tia UV hoạt động mạnh mẽ trong mùa hè.

     7. Nước dừa

   Nước dừa chứa nhiều chất điện giải giúp cơ thể giữ nước và mát mẻ. Giàu chất điện giải cần thiết, thức uống tăng lực này giúp “đánh tan” cái nóng trong mùa hè đồng thời giữ cho cơ thể đủ nước, tràn đầy năng lượng suốt cả ngày. 

  Xét trong nhiều loại thức uống, nước dừa được xếp vào loại thức uống lành mạnh hàng đầu, so với nước mía, nước ngọt, nước ép một số loại trái cây… nước dừa có nhiều ưu điểm vượt trội hơn rất nhiều. Nước dừa lại có thành phần có thể cung cấp chất điện giải rất phù hợp cho nhiều đối tượng vào mùa hè nóng nực.

   8. Nước chanh

    Nước chanh là một thức uống quen thuộc được nhiều người ưa thích vì tính đơn giản, tiện lợi và chứa nhiều chất dinh dưỡng như protein, glucid, canxi, kali…

   Uống nước chanh giúp tăng cường hệ thống miễn dịch, giúp cho làn da sáng và bổ sung một lượng vitamin C lành mạnh vào chế độ ăn uống.

    9. Bạc hà

    Bạc hà là một loại thảo mộc làm mát được sử dụng từ rất lâu. Sự kết hợp của bạc hà và chanh có thể tạo nên một thức uống hạ nhiệt, sảng khoái khi trời nóng. Bạc hà giúp tiêu hóa mà không làm tăng nhiệt độ cơ thể. Bạc hà cũng làm giảm buồn nôn, đau đầu cũng như giảm bớt trầm cảm và mệt mỏi. Pha trà với lá bạc hà có thể giúp tạo mồ hôi để giảm nhiệt độ cơ thể. Bạn có thể lấy một bình nước rồi cho thêm lá bạc hà giã nát vào để uống trong ngày. 

    10. Trà hoa cúc

   Loại thảo mộc này có tác dụng làm mát cơ thể, giảm chứng mất ngủ, làm dịu sự lo lắng và làm dịu hệ tiêu hóa. Tuyệt vời cho da và da đầu, trà hoa cúc cũng làm dịu chứng viêm, phát ban, vết côn trùng cắn, thậm chí cả vết cắt, vết trầy xước. Trà hoa cúc được biết đến với đặc tính chống oxy hóa, làm dịu và chống viêm và giúp điều trị những vấn đề khác nhau cho làn da do tác hại của tia cực tím.

        TS.BS Trần Bá Thoại

  Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post MÓN ĂN, THỨC UỐNG NGÀY HÈ (summer menu) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.