VĂN HÓA - CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA

IGNAZ SEMMELWEIS: BÁC SĨ TIÊN PHONG “NGỪA NHIỄM TRÙNG BỆNH VIỆN”, BỊ CÁCH LY VÀ CHẾT TRONG TRẠI TÂM THẦN

tri quan — Sun, 21 Jun 2026 09:17:19 +0000

BI KỊCH

Ignaz Semmelweis là một bác sĩ sản khoa người Hungary, thường được gọi là “vị cứu tinh của các bà mẹ” vì những đóng góp tiên phong trong việc phòng ngừa nhiễm khuẩn tại bệnh viện.

Ignaz Semmelweis (tiếng Hungary: Ignác Fülöp Semmelweis) sinh ngày 1/7/1818 tại Budapest. Học y tại University of Vienna và làm việc tại Vienna General Hospital.

Vào những năm 1840, Semmelweis nhận thấy tỷ lệ tử vong do sốt hậu sản (childbed fever) ở các sản phụ tại khoa do bác sĩ phụ trách cao hơn nhiều so với khoa do nữ hộ sinh phụ trách. Ông phát hiện rằng các bác sĩ thường đi từ phòng giải phẫu tử thi sang đỡ đẻ mà không khử trùng tay.

Năm 1847, ông yêu cầu nhân viên y tế rửa tay bằng dung dịch chứa vôi clo (chlorinated lime) trước khi khám bệnh nhân. Kết quả rất ấn tượng: Tỷ lệ tử vong giảm từ khoảng 18% xuống dưới 2%. Tại một số thời điểm, tỷ lệ tử vong chỉ còn khoảng 1%.

Nhưng thời đó, thuyết vi trùng chưa được chấp nhận rộng rãi. Nhiều bác sĩ tin rằng bệnh tật do “khí độc” hoặc các nguyên nhân khác gây ra. Vì thế, ý tưởng rằng các bác sĩ có thể mang mầm bệnh đến bệnh nhân khiến nhiều người khó chấp nhận, và phát hiện của Semmelweis bị chế giễu và bác bỏ.

Sự thất vọng vì không được công nhận khiến Semmelweis ngày càng căng thẳng. Năm 1865, ông bị đưa vào một cơ sở điều trị tâm thần gần Vienna và qua đời chỉ hai tuần sau đó, ở tuổi 47. Nhiều nguồn cho rằng ông chết do nhiễm trùng huyết liên quan đến các vết thương bị nhiễm khuẩn.

Sau khi Louis Pasteur phát triển thuyết vi trùng và Joseph Lister áp dụng các phương pháp vô khuẩn trong phẫu thuật, giá trị công trình của Semmelweis mới được thừa nhận rộng rãi. Ngày nay, ông được xem là một trong những người đặt nền móng cho kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện và y học vô khuẩn hiện đại.

Một thuật ngữ nổi tiếng mang tên ông là Semmelweis effect, chỉ hiện tượng con người bác bỏ bằng chứng mới vì nó trái với niềm tin hoặc quan điểm đã có từ trước.

Hơn một thế kỉ sau, vào năm 1969, Đại học Y khoa Budapest lấy tên ông: Semmelweis University. Một người từng bị gạt ra bên lề y học nay trở thành biểu tượng của một trường y.

Khi Semmelweis còn sống, tên ông gắn với tranh cãi, cô lập, cay đắng và bi kịch. Ông từng bị xem là người quá khích chỉ vì nói rằng bàn tay bác sĩ cần được rửa sạch trước khi chạm vào sản phụ, nay được nhắc lên mỗi ngày bởi sinh viên y khoa, bác sĩ, nhà nghiên cứu và bệnh nhân !

https://chatgpt.com/

BÁC SĨ IGNAZ SEMMELWEIS: “VỊ CỨU TINH CỦA CÁC SẢN PHỤ”

Năm 1865, một bác sĩ sản khoa người Hungary bị chính các đồng nghiệp dụ đưa vào một trại tâm thần ở Vienna. Ông chống cự, bị khống chế, bị giam giữ, và qua đời chỉ khoảng hai tuần sau đó. Ông mới 47 tuổi. Ông tên là Ignaz Semmelweis.

Ngày nay, Semmelweis được vinh danh là “người cứu các bà mẹ”. Nhưng khi còn sống, ông là một con người bị cô lập, bị nghi ngờ, bị chế giễu, và cuối cùng bị gạt ra bên lề y học chánh thống.

■ Thủ phạm giết các bà mẹ: không rửa tay

Câu chuyện bắt đầu tại Bệnh viện Đa khoa Vienna vào giữa thế kỉ 19. Thời đó, sốt hậu sản là nỗi ám ảnh của các nhà hộ sinh. Nhiều phụ nữ sanh con xong thì sốt cao, nhiễm trùng, rồi tử vong.

Điều làm Semmelweis băn khoăn là tại cùng một bệnh viện, khoa sản do bác sĩ và sinh viên y khoa phụ trách có tỉ lệ tử vong cao hơn hẳn (cao gấp 4-5 lần) khoa do nữ hộ sinh phụ trách.

Số liệu cho thấy trong giai đoạn 1841 đến 1846, khoa do bác sĩ phụ trách có tỉ lệ tử vong trung bình khoảng 15%-18%, còn khoa do nữ hộ sinh phụ trách, tỉ lệ tử vong chỉ 4%.

Ông quan sát rất kĩ. Các bác sĩ và sinh viên y khoa thường bắt đầu ngày làm việc bằng việc khám nghiệm tử thi, rồi sau đó đi thẳng sang phòng sanh để thăm khám phụ nữ chuyển dạ. Thời đó, khái niệm vi khuẩn gây bệnh chưa được chấp nhận rộng rãi. Nhưng Semmelweis linh cảm rằng có một thứ gì đó từ tử thi đã được bàn tay của thầy thuốc mang sang cơ thể người mẹ.

Từ quan sát đó, ông đưa ra một yêu cầu rất đơn giản: trước khi khám sản phụ, bác sĩ và sinh viên phải rửa tay bằng dung dịch vôi clorua.

Kết quả thật đáng kinh ngạc. Tỉ lệ tử vong vì sốt hậu sản giảm mạnh.

■ Bị cô lập vào tâm thần

Nhưng vào thời đó, đề nghị của Semmelweis đụng chạm đến lòng tự ái nghề nghiệp của nhiều bác sĩ. Nó hàm ý rằng chính bàn tay của thầy thuốc có thể là phương tiện truyền bệnh !

Nhiều người thấy điều đó khó chấp nhận.

Semmelweis có bằng chứng, nhưng ông thiếu một lí thuyết sinh học được thời đại của mình công nhận. Lí thuyết vi khuẩn của Pasteur và thực hành sát trùng của Lister chỉ được chấp nhận rộng rãi về sau. Khi cơ chế sinh học chưa rõ, nhiều người chọn bảo vệ niềm tin cũ hơn là chấp nhận dữ liệu.

Hậu quả là ông không thuyết phục được các đồng nghiệp trong y giới. Sau khi công trình của ông bị nhiều bác sĩ bác bỏ, ông viết các thư ngỏ với giọng rất gay gắt, gọi những người phản đối ông là kẻ chịu trách nhiệm cho cái chết của các bà mẹ.

Sách y sử ghi rằng từ sau năm 1861, các lá thư của ông “ngày càng xúc phạm”, đầy giận dữ và cay đắng. Đến năm 1865, hành vi của ông được mô tả là ngày càng bất thường hoặc có vấn đề sức khoẻ tâm thần hoặc thần kinh.

Vì nghĩ ông bị bệnh tâm thần, nên các đồng nghiệp tìm cách đưa ông vào trại tâm thần.

Chuyện kể rằng vào ngày 30/7/1865, Giáo sư da liễu Ferdinand von Hebra, người bạn lâu năm của Ignaz Semmelweis, gõ cửa nhà ông tại Budapest. Hebra nói rằng ông đang đi thăm một viện nghiên cứu y khoa mới tại Vienna và muốn Semmelweis cùng đi xem.

Semmelweis đồng ý. Ông không nghi ngờ gì cả.

Khi họ đến Vienna và Hebra dẫn ông vào một tòa nhà, Semmelweis nhận ra đây không phải viện nghiên cứu. Đây là trại thần kinh Döbling, một trong những nơi mà người ta giam giữ người điên tại Áo. Ông quay bước, muốn rời đi. Các nhân viên trại chặn ông lại. Ông chống cự. Họ đánh ông và đưa ông vào áo bó thân.

Semmelweis bị nhốt trong một phòng tối, bị xối nước lạnh, và bị cho uống dầu thầu dầu theo qui trình điều trị tiêu chuẩn của trại thần kinh thời đó.

14 ngày sau, ngày 13/8/1865, Ignaz Semmelweis mất, khi mới 47 tuổi. Giảo nghiệm tử thi ghi nhận pyemia, tức nhiễm trùng huyết, phát xuất từ vết thương nhiễm trùng ở tay phải; vết thương này có thể liên quan đến cuộc chống cự và việc ông bị đánh khi bị đưa vào trại.

■ Bài học

Bi kịch của Semmelweis là bài học lớn cho y học.

1. Bài học thứ nhứt: bằng chứng quan sát, nếu được thu thập cẩn thận và có tính nhứt quán, xứng đáng được lắng nghe, ngay cả khi cơ chế chưa được giải thích đầy đủ.

2. Bài học thứ hai: uy tín nghề nghiệp không nên đứng cao hơn sự an toàn của bệnh nhân. Một can thiệp đơn giản, rẻ tiền, nếu cứu được mạng người, có giá trị hơn nhiều lí thuyết sang trọng nhưng xa rời thực tế.

3. Bài học thứ ba: y học tiến bộ không chỉ nhờ phát minh, mà còn nhờ khả năng thay đổi. Thuật ngữ tiếng Anh gọi là “Implementation Science”, không cần khám phá mà khai triển khám phá. Khi dữ liệu mới xuất hiện, thầy thuốc và nhà khoa học cần đủ khiêm tốn để hỏi lại chính mình: “Có thể nào chúng ta đang sai và làm gì để sửa sai?”

Semmelweis đã ra đi trong cô độc. Nhưng hơn 150 năm sau, mỗi lần bác sĩ rửa tay trước khi chạm vào bệnh nhân, y học vẫn đang âm thầm nhắc lại tên ông.

Một bàn tay sạch có thể cứu một mạng người.

Và đôi khi, một sự thật rất đơn giản cần rất nhiều năm mới được y học và nhân loại chấp nhận.

https://www.facebook.com/t.nguyen.2016?locale=vi_VN

The post IGNAZ SEMMELWEIS: BÁC SĨ TIÊN PHONG “NGỪA NHIỄM TRÙNG BỆNH VIỆN”, BỊ CÁCH LY VÀ CHẾT TRONG TRẠI TÂM THẦN appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

SỐNG VUI, SỐNG KHỎE VỚI 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

tri quan — Sun, 07 Jun 2026 04:28:01 +0000

“Sinh – lão- bệnh – tử” là quy luật cuộc đời, muốn hay không đều phải chấp nhận không chống lại được. Nhưng muốn sống vui, sống khỏe cần lưu ý những điều đã được đúc kết sau:.

1. SỨC KHỎE LÀ TRUNG TÂM

Sơ sinh cho đén khi già

Bảo vệ sức khỏe chính là trung tâmì.

2. CHỪNG MỰC LÀ PHƯƠNG CHÂM

Thái quá sinh ra bất cập,

Tránh cực đoan cuông tín là phương châm.

3 QUÊN TUỔI TÁC, BỆNH TẬT, HẬN THÙ

Một quên mình tuổi đã già

Sống vui, sống khỏe, lo xa làm gì.

Hai là bệnh tật quên đi

Cuộc đời nó thế, việc gì nhọc tâm

Ba quên thù hận cho xong

Ăn ngon ngủ kỹ để lòng thảnh thơi.

4 CÓ

Có nhà, có một gia đình

Có công việc để làm

Có bạn bè, người thân để giao lưu, chơi đùa

Có tài sản, trương mục để dành

5 KHÔNG

Không ở với con mà ở gần con

Không giữ cháu mà chơi với cháu

Không hợp tác kinh tế với con, thắng nó lấy hết, thua nó đùn hết

Không ý kiến việc làm của con

Không từ chối quà tặng của con, quá ít so với đã cho chúng.

6 VỊ BÁC SĨ TỐT

Ánh nắng

Nghỉ ngơi

Thể dục

Ăn uống

Tự tin

Giao tiếp

7 HỌC SUỐT ĐỜI

Học cách quý trọng, yêu mến

Học cách vui vẻ, mỉm cười

Học cách chịu đựng, vượt khó

Học cách buông bỏ, lãng quên

Học cách rạch ròi, dứt khoát

Học cách quyết tâm, kiên cưỡng

Học cách trưởng thành, chín chắn

The post SỐNG VUI, SỐNG KHỎE VỚI 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

GIẢI THÍCH BỆNH, DIỄN TIẾN VÀ TIÊN LƯỢNG: NỖI KHÓ NGÀNH Y !

tri quan — Sun, 19 Apr 2026 11:28:57 +0000

I. LỜI MỞ

Trong công tác khám chữa bệnh, thầy thuốc có trách nhiệm giải thích về bệnh và các vấn đề liên quan cho người bệnh và thân nhân liên quan của họ. Cũng vậy, khi đi khám bệnh, hoặc kiểm tra sức khỏe, người bệnh và thân thuộc ai cũng muốn được bác sĩ tư vấn, giải thích đầy đủ về bệnh tật và sức khỏe của mình.

Thực tế hiện nay cho thấy, không phải lúc nào người bệnh cũng được hài lòng, thậm chí có khi thấy ức chế, và bác sĩ cũng khá băn khoăn trước câu hỏi về bệnh trạng và tiên lượng. Tại sao ?

II. NHỮNG CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

1. Căn bệnh đang mắc phải ?

Thông thường, sau khi kể chi tiết triệu chứng và thăm khám bệnh. Đây là câu hỏi đầu tiên và quan trọng nhất. Nếu chưa có chẩn đoán xác định bệnh nhân sẽ hỏi thêm

2. Cần làm những xét nghiệm, thủ thuật gì?

Bác sĩ khám bệnh được yêu cầu giải thích về mục đích của từng xét nghiệm cần thiết và những xét nghiệm không cần làm.

3. Nguyên nhân gây bệnh?

Sau khi có chẩn đoán xác định, câu hỏi tối quan trọng nhưng đa số người bệnh đều bỏ qua, là chính xác nguyên nhân gây bệnh sẽ giúp điều trị và phòng ngừa bệnh tái phát một cách hiệu quả.

4. Tình trạng bệnh hiện tại, và tiên lượng ra sao?

Đây là câu hỏi quan trọng bệnh nhân rất muốn biết, nhưng bác sĩ rất đắn đo “chọn lựa” trả lời. Người bệnh nên nhờ bác sĩ chỉ rõ tình trạng bệnh, cơ quan mang bệnh, giải thích thêm về xu hướng phát triển của bệnh nếu không được điều trị đúng mứci.

5. Các phương pháp điều trị?

Chúng ta vẫn thường chỉ tuân theo một phương pháp điều trị mà bác sĩ đưa ra mà không quan tâm xem liệu có phương pháp nào thay thế không?

Thực tế, mỗi căn bệnh có thể có nhiều phương pháp điều trị với hiệu quả khác nhau, tác dụng phụ khác nhau và đương nhiên là kinh phí và thời gian khác nhau. Do đó, bệnh nhân nên hỏi để được tư vấn phương pháp điều trị hiệu quả và phù hợp nhất.

7. Tác dụng của thuốc và phương pháp điều trị?

Người bệnh nên hỏi rõ về từng loại thuốc điều trị về cách dùng, tác dụng, lợi ích cũng như tác dụng phụ của thuốc..

Nếu phải chữa trị bằng các biện pháp khác, người bệnh cũng nên biết phương pháp đó chữa như thế nào; lợi ích, độ rủi ro…

8. Chế độ ăn uống, vận động, sinh hoạt trong và sau điều trị?

Chế độ ăn uống, sinh hoạt là một trong những yếu tố quan trọng có tác động nhiều đến việc trị bệnh. Người bệnh cần biết chế độ ăn và nghỉ ngơi tốt, thích hợp cho chữa trị bệnh.

Đặc biệt, với những người trưởng thành cần biết quan hệ tình dục trong quá trình điều trị cần lưu ý những gì?

III. NHỮNG NÚT THẮT CẢN TRỞ

1. Bệnh nhân ngại, sợ thầy thuốc

Một số người bệnh ít khi hỏi cặn kẽ bệnh tình của mình với bác sĩ vì họ sợ đủ thứ, sợ bác sĩ khó chịu, sợ làm mất thời gian của bác sĩ, họ không dám hỏi bác sĩ, cứ để bác sĩ nói sao nghe vậy, nhiều khi nghe không hiểu cũng gật đầu cho qua, thậm chí khi bác sĩ hỏi người bệnh có ý kiến gì không, người bệnh cũng không biết nói gì !

2. Bác sĩ không đủ thời gian tư vấn

Một số phòng khám ở bệnh viện bệnh rất đông, nên bác sĩ dù muốn giải thích cho người bệnh cũng không đủ thời gian. Các thầy thuốc chúng tôi khắc phục bằng cách vừa ghi toa, vừa giải thích cho người bệnh.

3. Bác sĩ cửa quyền, thiếu kỹ năng

Ở nước ta, một số bác sĩ vẫn quan niệm khám chữa trị “cho” bệnh nhân, mà không ý thức rằng việc giải thích tình trạng sức khỏe cho người bệnh là trách nhiệm của thầy thuốc và còn là quyền lợi chính đáng của người bệnh.

Cũng có bác sĩ im lặng không giải thích thêm cho người bệnh vì lý do rất đơn giản là thiếu kiến thức thiếu kỷ năng chuyên môn.

IV. GIẢI THÍCH SAO CHO HỢP LÝ ?

Trong y khoa, khó khăn lớn nhất của bác sĩ điều trị là giải thích tình trạng bênh, đặc biệt các ca nặng nguy hiểm đang nằm phòng chăm sóc đặc biệt ICU, cho gia đinh người bệnh.

Đúng như William Osler nhận định “Y học là khoa học của sự bất đinh, nghệ thuật của sự may rủi”, đây thường là những cuộc hội thoại không hề dễ dàng: nói sát thực tế có thể mất lòng, rủi ro về sau; nói thêm hay bớt đều không cho phép.

Sau gần nửa thế kỷ hành nghề (đứng giảng dạy và tư vấn), nhiều thập kỷ viết báo, tôi rút ra “bí quyết” an toàn, hợp lý để giải thích bệnh trạng cho người bệnh và thân nhân họ:

* Một là: KHÔNG NÓI THEO CẢM TÍNH, NHẬN ĐỊNH CÁ NHÂN.

Sụ hiểu biết, kinh nghiệm thực tế chắc chắn là có giới hạn, không bao giờ chắc chắn 100%. Cách hay nhất là đừng khẳng định.

* Hai là: NÓI CÓ SÁCH, MÁCH CÓ CHỨNG.

Trong trao đổi, hội thoại, chúng ta nên dẫn liệu những tỷ lệ, thống kê từ các nguồn y văn, nghiên cứu tin cậy, như của WHO, CDC, Bộ Y tế, FDA, JAMA, BJM, Sức khỏe &Đời sống…, để giải thích cho các trường hợp, bệnh lý liên quan.

PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện ĐH Y Hà Nội lưu ý, các số liệu chung, mỗi bệnh viện, mỗi bác sĩ chắc chắn sẽ khác nhau. Ví dụ: Điều kiện bệnh viện quốc tế hiện đại tiêu chuẩn chắc chắn biến chứng nhiễm trùng sẽ thấp hơn các bệnh viện của Việt Nam. Ngược lại, bác sĩ mổ hàng ngàn ca tỷ lệ biến chứng phải thấp hơn bác sĩ mới vào nghề cho dù tốt nghiệp tại đại học tốt nhất thế giới …. Chính vì vậy chúng tôi đang thử nghiệm cách giải thích bằng chính tỷ lệ của bản thân mỗi êkip. Với bệnh án điện tử (EMR) triển khai gần 5 năm, tôi sẽ lấy kết quả của chính mình và giải thích cho người bệnh. Ví dụ như 5 năm vừa qua tôi can thiệp bít dù ống động mạch được 200 ca và có 1 ca biến chứng rơi dụng cụ, vậy tỷ lệ biến chứng của tôi là 0.5% !

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post GIẢI THÍCH BỆNH, DIỄN TIẾN VÀ TIÊN LƯỢNG: NỖI KHÓ NGÀNH Y ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

TS.BS TRẦN BÁ THOẠI: “NGƯỢC GIÓ” MÀ ĐI, TẬN HIẾN CHO ĐỜI

tri quan — Mon, 06 Apr 2026 12:19:50 +0000

SKĐS Trong giới y khoa Việt Nam, có một cái tên đã trở thành biểu tượng của sự bền bỉ đến phi thường, đó là TS.BS Trần Bá Thoại…

Ít ai ngờ rằng, đằng sau những bài báo sắc sảo, những cuốn sách uyên bác và những giờ giảng, tư vấn sức khỏe say mê của ông là một cuộc trường chinh kéo dài hơn hai thập kỷ chống lại căn bệnh xơ cứng bên teo cơ (Amyotrophic Lateral Sclerosis ALS).

CUỘC “GIAO TRANH” HƠN HAI THẬP KỶ VỚI ĐỊNH MỆNH

Sinh năm 1954, tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội khóa 1972 – 1979 với tấm bằng đỏ, Bác sĩ Trần Bá Thoại nhận công tác tại Đại học Y khoa – Viện Đại học Huế năm 1979 (nay là trường Đại học Y Dược – Đại học Huế). Từ năm 1985, do yêu cầu của ngành nên ông đã được luân chuyển công tác ở nhiều vị trí, đơn vị, địa phương khác nhau. Đến nay, ông cũng đã có gần 50 năm cống hiến cho y khoa nước nhà.

Ngoài việc là bác sĩ sinh hóa đầu tiên của Đại học Y khoa – Viện Đại học Huế và được trao tặng nhiều bằng khen, giải thưởng của Bộ, ngành, địa phương, Tiến sĩ Trần Bá Thoại còn có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học được công bố trên các tạp chí chuyên ngành. Ông đã xuất bản gần 10 cuốn sách về y học như: Nuôi con bằng sữa mẹ (Nhà xuất bản Đà Nẵng, 1987); Cẩm nang bệnh nội tiết và chuyển hóa (Nhà xuất bản Thuận Hóa, 2008); Nuôi con khỏe, phụ huynh cần lưu ý (Nhà xuất bản Đà Nẵng, 2013)…

Đáng chú ý, năm 2004, khi đang ở độ chín của sự nghiệp và tài năng, Tiến sĩ Trần Bá Thoại nhận được một chẩn đoán làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời ông: Xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Với y học thế giới, ALS là một trong những căn bệnh tàn khốc nhất, nơi các tế bào thần kinh vận động dần chết đi, khiến cơ bắp héo mòn, cơ thể dần bị khóa chặt trong sự bất động trong khi trí tuệ vẫn hoàn toàn tỉnh táo.

Thông thường, quỹ thời gian của một bệnh nhân ALS chỉ tính bằng vài năm ngắn ngủi nhưng với bác sĩ Thoại, năm 2004 không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới đầy nghị lực.

NGƯỜI THẦY THUỐC KHÔNG CÓ KHÁI NIỆM “NGHỈ HƯU”

Như đã nói ở trên, kể từ năm 2004, khi “cơn gió độc” mang tên ALS ập đến, người thầy thuốc ấy chưa một ngày ngừng bước, vẫn miệt mài “ngược gió” để dâng hiến trọn vẹn tinh hoa cho đời.

25 năm sống chung với ALS, hình dáng Tiến sĩ Trần Bá Thoại có thể gầy guộc đi, bước chân có thể chậm lại, nhưng tầm vóc trí tuệ của ông thì ngày càng vươn cao. Hiện ông vẫn là Ủy viên Ban chấp hành Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam, Hội Nội tiết Miền Trung… Ông không chỉ đóng góp cho sự phát triển của chuyên ngành này tại Việt Nam mà còn là “linh hồn” của nhiều hoạt động y khoa tại Miền Trung.

Từ Bệnh viện Đà Nẵng đến vai trò Trưởng Khoa Quốc tế – Bệnh viện Hoàn Mỹ (Đà Nẵng) và sau này là chuyên gia cố vấn tại Bệnh viện 199 (Bộ Công an), dấu chân của ông in đậm trên những hành lang bệnh viện, nơi ông đã giành giật sự sống cho hàng vạn bệnh nhân đái tháo đường.

Tôi vẫn nhớ như in hình ảnh vị bác sĩ già, dù mệt mỏi sau ca làm việc, vẫn nhẫn nại ngồi livestream, tư vấn sức khỏe cho cộng đồng, người bệnh. Ông không quản ngại giải đáp từng thắc mắc nhỏ nhất về chế độ dinh dưỡng, cách dùng thuốc, cách sống khoa học… Với ông, truyền thông giáo dục sức khỏe là một nhiệm vụ thiêng liêng, bởi “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.

Còn trên bục giảng của các trường đại học lớn như Trường Đại học Y Dược Huế, Đại học Duy Tân, Đại học Đà Nẵng… người thầy ấy đã truyền lửa cho biết bao thế hệ bác sĩ trẻ. Sinh viên, học viên nhìn ông không phải để thương hại cho một người bệnh, mà để ngưỡng mộ một pho từ điển sống. Ông truyền dạy cho lớp lớp sinh viên rằng: “Bác sĩ có thể yếu đi về thể lực nhưng không bao giờ được phép yếu đi về ý chí và lòng trắc ẩn”. Chính sự hiện diện của ông suốt 25 năm qua là bài học y đức lớn nhất, không cần đến một lời giáo điều nào.

Vì thế, trong tâm thức của những người từng được ông cứu chữa và những học trò từng được ông chỉ dạy, Tiến sĩ Trần Bá Thoại không chỉ là một chuyên gia y tế mà còn là một “người thầy thuốc của tâm hồn”. Như lời bác sĩ trẻ Đỗ Văn Tá (Đơn vị Cấp cứu Bệnh viện 199) từng nói với người viết: “Sự tử tế không nằm ở những lời hoa mỹ, mà ở hành động”.

CHIẾN ĐẤU BẰNG NGÒI BÚT VÀ NHỮNG TRANG SÁCH

Khi đôi tay không còn đủ sức thực hiện những thao tác lâm sàng phức tạp, Tiến sĩ Trần Bá Thoại đã chọn “vũ khí” mới là ngòi bút! Ông trở thành một trong những bác sĩ viết báo, nghiên cứu khoa học bền bỉ và có sức ảnh hưởng nhất định trong giới y khoa. Những bài viết tư vấn sức khỏe của ông trên báo Thanh Niên, Dân Trí, Tuổi Trẻ, Người Lao Động… luôn mang một phong cách độc đáo: Khoa học nhưng đầy tính nhân văn, y học nhưng đậm đà bản sắc văn hóa.

Đầu năm 2025 ông cho ra đời cuốn sách “Ăn chay dưới góc nhìn: Tôn giáo, Sức khỏe, Môi trường”. Đây là kết tinh của một trí tuệ vẫn đang cuộn chảy mãnh liệt dù cơ thể đang dần bất động. Những công trình nghiên cứu của ông về dinh dưỡng, nội tiết, về món ăn Việt Nam đã vượt ra khỏi phạm vi y tế thuần túy, trở thành những tài liệu văn hóa – y học quý giá cho cộng đồng.

Có lần, khi được hỏi điều gì khiến Tiến sĩ vẫn làm việc miệt mài khi cơ thể đã mệt mỏi, ông mỉm cười đôn hậu, nói: “Tôi là bác sĩ, mà bác sĩ thì không có khái niệm nghỉ hưu với nỗi đau của con người. Chừng nào cái đầu tôi còn suy nghĩ được, đôi tay còn gõ được, tôi vẫn sẽ viết. Đó là cách tôi chữa bệnh cho chính mình và cho đời”.

“Tôi vẫn còn nợ cuộc đời nhiều lắm. Nợ một trang viết về dinh dưỡng cho người nghèo, nợ một bài giảng cho sinh viên cuối khóa, nợ một lời khuyên cho bệnh nhân vừa phát hiện bệnh” – vị bác sĩ già chia sẻ thêm. Có lẽ, chính những “món nợ” cao quý ấy đã giúp ông đứng vững, trở thành người chiến thắng cuối cùng trong cuộc đối đầu với ALS suốt hơn hai thập kỷ qua.

Chân dung Tiến sĩ Trần Bá Thoại hiện lên như một ngọn hải đăng giữa vùng biển đầy giông bão. Sự tận hiến của ông không chỉ là chữa bệnh cho người khác, mà là truyền đi niềm tin sắt đá vào sức mạnh của con người. 25 năm chiến đấu với ALS, ông đã chứng minh rằng: Một khi trái tim còn đập vì cộng đồng, một khi khối óc còn đau đáu với y đạo, thì không có căn bệnh nào có thể dập tắt được sự sống.

Tinh thần ấy của ông đã nhắc nhở chúng ta rằng: Giá trị của một người thầy thuốc không đo bằng số năm công tác, mà đo bằng những giá trị họ để lại cho xã hội. Dù căn bệnh ALS có thể làm héo mòn thể xác, nhưng nó hoàn toàn bất lực trước ý chí sắt đá và tâm hồn lộng gió của ông.

Có thể nói, viết về Tiến sĩ Trần Bá Thoại là viết về một huyền thoại của nghị lực và lòng yêu nghề. 47 năm dấn thân cho lĩnh vực y khoa, trong đó có 25 năm “ngược gió”, ông đã viết nên một bài ca hy vọng cho tất cả những ai đang gặp nghịch cảnh. Ông không chỉ là niềm tự hào của ngành y, mà còn là một sự hy sinh thầm lặng – một ngọn nến biểu tượng của sự tử tế và tinh thần tận hiến cho đến giọt sáp cuối cùng. Cầu chúc cho “ngọn nến” ấy mãi cháy sáng, để soi đường cho những thế hệ y bác sĩ trẻ bước tiếp trên con đường y đạo gian khó nhưng đầy vinh quang.

Tác giả: Sông Hàn

Bệnh viện 199 Bộ Công an Đà Nẵng

https://suckhoedoisong.vn/tien-si-bac-si-tran-ba-thoai-nguoc-gio-ma-di-tan-hien-cho-doi-169260401192440501.htm

The post TS.BS TRẦN BÁ THOẠI: “NGƯỢC GIÓ” MÀ ĐI, TẬN HIẾN CHO ĐỜI appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

NHỮNG MÓN ĂN PHỔ THÔNG, TIÊU BIỂU Ở CỐ ĐÔ HUẾ

tri quan — Thu, 28 Aug 2025 10:33:08 +0000

Huế không chỉ được biết đến là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, di sản, mà còn là “kinh đô ẩm thực” của Việt Nam. Đến Huế, du khách không chỉ đắm mình trong vẻ đẹp cổ kính mà còn được thưởng thức những món ăn dân dã, tinh tế, mang đậm hương vị riêng của cố đô.

Dưới đây là 5 món ăn tiêu biểu mà bạn nhất định phải thưởng thức khi đặt chân đến Huế.

BÚN BÒ HUẾ

Đây được xem là món ăn đặc trưng, mang “thương hiệu” của Huế trên bản đồ ẩm thực. Tô bún nóng hổi với nước lèo ngọt xương, thoảng vị sả, đậm đà cùng chút cay nồng của ớt, kết hợp với giò heo, chả cua, thịt bò… tạo nên hương vị khó quên.

BÁNH BÈO CHÉN

Những chiếc bánh nhỏ nhắn, mềm mịn được bày trong chén, rắc thêm tôm chấy, hành phi rồi chan chút nước mắm ớt cay. Vị béo ngậy xen lẫn vị mặn mà, cay cay khiến thực khách ăn mãi không ngán.

BÁNH BỘT LỌC

Bánh bột lọc Huế nổi tiếng với lớp vỏ trong suốt, dẻo dai, ôm trọn nhân tôm thịt rim đậm đà. Có loại gói lá chuối, có loại để trần, khi ăn chấm cùng nước mắm pha cay, tạo nên sự hài hòa hấp dẫn.

CƠM HẾN

Một món ăn dân dã nhưng đậm hồn Huế. Cơm nguội trộn cùng hến xào, tóp mỡ giòn tan, rau thơm và chút mắm ruốc đặc trưng. Tất cả hòa quyện thành một hương vị độc đáo, đơn giản mà khó quên.

CHÈ HUẾ

Nếu Hà Nội nổi tiếng với phở, Sài Gòn có hủ tiếu thì Huế lại được mệnh danh là “xứ sở chè”. Nơi đây có hàng chục loại chè khác nhau, từ chè sen thanh nhã, chè bắp ngọt dịu, đến chè bột lọc bọc thịt quay độc đáo, mang đến trải nghiệm ẩm thực đầy bất ngờ.

Có thể nói, ẩm thực Huế là sự hòa quyện tinh tế giữa cung đình và dân gian, giữa cầu kỳ và mộc mạc. Mỗi món ăn không chỉ ngon miệng mà còn phản ánh nét văn hóa, tính cách của con người xứ Huế: chân tình, sâu lắng và khó quên.

Bài Yến Nguyễn

https://www.saostar.vn/du-lich-kham-pha/kham-pha-loat-mon-an-ngon-binh-dan-gia-re-khi-du-lich-hue-202508281105076252.html

The post NHỮNG MÓN ĂN PHỔ THÔNG, TIÊU BIỂU Ở CỐ ĐÔ HUẾ appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

MÂM CÚNG ĐOAN NGỌ 3 MIỀN: BẮC, TRUNG, NAM

tri quan — Sat, 31 May 2025 10:25:10 +0000

Tết Đoan Ngọ, mùng 5 tháng 5 Âm lịch, người Việt Nam chúng ta còn gọi là Tết Giết sâu bọ, vì thời gian này tiết trời nóng nhất trong năm, các loại côn trùng và mầm bệnh sinh sôi nảy nở, gây hại cho mùa màng nên sau cúng sẽ “cấp” cho cơ thể thức ăn món uống tốt, bảo vệ sức khỏe.

Không chỉ Việt Nam, người dân các nước Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản cũng ăn mừng Tết Đoan ngọ, tuy nhiên câu chuyện về nguồn gốc, ý nghĩa cũng như cách thức tổ chức ở mỗi nơi mỗi khác.

Ngay ở Việt Nam, cách cúng, ăn Tết Đoan ngọ cũng có điểm khác nhau giữa 3 miền Bắc Trung Nam.

Mâm cúng Tết Đoan ngọ ở 3 miền

Hai món thường có trong mâm cỗ cúng Tết Đoan Ngọ ở khắp 3 miền là rượu nếp (cơm rượu) và trái cây (ngũ quả).

Theo quan niệm dân gian, vị nồng của cơm nếp hòa với men cay của rượu sẽ có tác dụng loại bỏ những loài ký sinh trong cơ thể.

Gạo nếp được chọn để nấu cơm rượu nếp là loại nếp cẩm hoặc nếp cái hoa vàng, ngon nhất là gạo nếp lứt, hạt nâu vàng, óng ả. Gạo được nấu, để nguội và ủ lên men để cho ra những hạt cơm chắc mà dẻo, quyện với men rượu đượm hương thảo dược, cay nhẹ nhưng vẫn để lại dư vị ngọt trên đầu lưỡi.

Tết Đoan Ngọ không thể thiếu trái cây, chủ yếu là các loại quả mùa hè có tính nóng, tươi ngon và có vị chua, ngọt như mận, đào, vải, chôm chôm, xoài, dưa hấu… Đặc biệt, ở miền Bắc 2 loại quả phổ biết nhất là mận, vải.

Mâm Tết Đoan ngọ ở miền Bắc

Bánh tro

Dù xuất hiện ở cả ba miền, bánh gio (tro) ở miền Bắc đặc biệt hơn khi được chấm cùng mật mía ngọt ngào. Bánh được làm bằng cách ngâm nếp trong nước tro đốt từ rơm, sau đó gói, luộc.

Những chiếc bánh có màu nâu vàng trong suốt, vị bánh có chút ngai ngái và vương mùi tro đặc trưng. Bánh chấm cùng mật mía, khi cho vào miệng sẽ cảm nhận sự ngọt ngào thanh mát, rất phù hợp cho ngày nắng nóng.

Rượu nếp trái cây

Theo quan niệm dân gian, vị nồng của cơm nếp hòa với men cay của rượu sẽ có tác dụng loại bỏ những loài ký sinh trong cơ thể.

Mâm Tết Đoan ngọ ở miền Trung

Thịt vịt

Là món ăn quan trọng trong Tết Đoan ngọ ở miền Trung

Theo người địa phương, dịp tiết trời dần oi bức và nóng nực, thịt vịt có tính hàn sẽ giúp cơ thể cân bằng lại. Hơ nữa, vào đầu tháng 5 âm lịch cũng là lúc những chú vịt béo ú, thịt ngon mềm và không bị hôi. Cách chế biến đa dạng như cháo vịt, vịt quay, vịt nướng…

Chè kê

Chè kê với phần nước đường có gừng rất ấm và mang vị ngọt thanh, được ăn cùng bánh tráng vừng. Bạn có thể dùng hẳn bánh tráng để múc chè, bánh tráng sẽ nhanh chóng mềm tan ra trong miệng, hoà quyện cùng vị chè ngọt dịu vô cùng hấp dẫn.

Mâm Tết Đoan Ngọ ở miền Nam

Bánh xèo

Tết Đoan ngọ ở miền Tây, bánh xèo vẫn là món đinh xuất hiện trong mâm cơm của nhiều gia đình. Có nhà chỉ làm duy nhất món bánh xèo này cúng gia tiên xong lại quây quần ăn cùng với nhau.

Ngoài bánh xèo còn có các món thường ngày như: vịt kho gừng, vịt hầm măng, xôi, bánh cúng, bánh ít, trái cây, cà ri, canh hầm giò heo…

Bánh ú nước tro

Là phiên bản Nam bộ của bánh tro (gio) miền Bắc, bánh ú nước tro nhỏ nhắn, xinh xắn với hình chóp ngộ nghĩnh. Bánh được gói trong một lớp lá, thường là lá tre hoặc lá chuối, phần nếp có màu nâu vàng rất đẹp, nhân là đậu xanh giã nhuyễn bùi, béo, ngọt nhẹ.

Chè trôi nước

Không chỉ xuất hiện vào dịp tiễn Ông Táo về trời (23 tháng Chạp), chè trôi nước còn được người miền Nam làm và thưởng thức trong ngày Tết Đoan ngọ.

Những viên chè được vo thật tròn trong lòng bàn tay, bên ngoài là bột nếp, bên trong là đậu xanh đơn giản, được ăn cùng với nước đường và gừng giã nhuyễn, nước cốt dừa sánh và béo, đậu phộng rang đập dập bùi bùi hoặc một ít mè rang thơm lừng.

Trần Bá Thoại tổng hợp

The post MÂM CÚNG ĐOAN NGỌ 3 MIỀN: BẮC, TRUNG, NAM appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

CÁC MÓN ĂN TỪ HOA BAN ĐIỆN BIÊN-TÂY BẮC

tri quan — Fri, 14 Mar 2025 03:01:48 +0000

Không chỉ mang vẻ đẹp thuần khiết, hoang sơ, hoa ban còn là “linh hồn” trong nhiều món ăn của người dân tộc Thái, tạo nên sự đa dạng trong văn hóa ẩm thực của các dân tộc ở vùng cao Tây Bắc.

Từ những bông hoa ban ngọt ngào, nhờ đôi bàn tay khéo léo, chế biến công phu của người phụ nữ Thái ở Điện Biên,thành nhiều món ăn độc lạ, hấp dẫn như nộm hoa ban, hoa ban xào, lá ban non đồ… Ngoài ra, có thể vò nát hoa ban để trộn thịt băm, nhồi cá suối nướng, hầm móng giò hoặc nấu canh măng đắng. Đặc biệt khi kết hợp hoa ban với chẩm chéo sẽ tạo nên món nước chấm “thần thánh” được đồng bào Thái cực kì ưa chuộng và lưu truyền từ đời này sang đời khác.

Để có những bông hoa ban tươi ngon làm các món ăn, người dân phải thức dậy từ khi mặt trời chưa ló rạng, lên rừng hái những bông hoa còn đang ngậm sương. Hoa ban được lựa chọn kĩ càng, đem về rửa sạch, có thể chế biến từ 3-5 món ăn chính và một vài món phụ trong mâm cơm của người Thái.

Hoa ban hợp với các vị đắng, chát của món ăn. Vì thế, bất cứ món nào có hoa ban thì hương vị đều trở nên hài hòa, lạ miệng và rất thơm ngon.

Nộm hoa ban măng đắng

Món ăn từ hoa ban phổ biến và truyền thống được người Thái ưa thích là nộm hoa ban cùng với măng đắng. Từ lâu, người dân tộc Thái được coi là sành ăn măng nhất bởi họ sinh sống chủ yếu ở vùng chân núi. Nơi đó có nhiều loại tre khác nhau nên các loại măng non cũng đa dạng hơn.

Món ăn này đòi hỏi sự công phu từ đôi bàn tay khéo léo của người phụ nữ. Măng đắng rửa sạch, luộc cả vỏ để giữ cho măng không bị thâm. Măng chín được bóc sạch vỏ rồi thái mỏng theo chiều dọc.

Để làm món nộm hoa ban măng đắng, những nguyên liệu chính như măng, hoa ban, rau rừng (rau bò khai, rau tầm bóp, rau gai thối…) sẽ được luộc chín. Còn những loại gia vị như mùi tàu, húng, lá tỏi tươi, riềng, tỏi khô, ớt, gừng thì giữ nguyên để mùi thơm đặc trưng được trọn vẹn nhất. Đương nhiên, gia vị không thể thiếu trong các món ăn của người Thái ở Tây Bắc là hạt mắc khén. Ngoài ra, món nộm đạt “chuẩn” cần loại tương ủ lên men và riềng giã nhỏ.

Ngoài măng đắng được luộc kĩ thì công đoạn quan trọng nhất chính là luộc hoa ban. Dẫu ai cũng biết “cứ luộc thôi, chín thì vớt ra” nhưng người luộc phải canh lửa cho thật khéo để hoa ban vừa chín tới, bớt vị chát từ nhựa hoa mà không làm mất độ giòn của nộm cũng như vị thơm ngọt đặc trưng.

Tất cả nguyên liệu được trộn đều với nhau tạo thành món nộm măng hấp dẫn với đủ vị mặn, đắng, bùi, ngọt, cay… Không như nộm chua ngọt ở miền xuôi, vị mặn là chủ đạo của món nộm ở Tây Bắc. Đây cũng là nét riêng, độc đáo của văn hóa ẩm thực vùng cao: người Thái thường giữ nguyên hương vị các nguyên liệu trong quá trình chế biến và thưởng thức món ăn.

Mùi thơm của hạt mắc khén, cay của tỏi, ớt quyện với mùi tàu, tía tô cùng vị mặn của muối lẫn vị đắng nhẹ của măng, bùi ngậy của hoa ban và rau rừng tạo nên món nộm làm hài lòng bất kì thực khách khó tính nào.

Thanh mát vị hoa ban luộc

Hoa ban mang về sẽ được bày ra để nhặt bỏ những phần không cần thiết. Với những bông hoa đã nở to, người Thái chỉ lấy phần cánh để ăn, phần đài hoa và nhị hoa sẽ được ngắt bỏ. Còn với những chiếc nụ, có thể ăn cả phần đài hoa và cánh hoa.

Hoa ban nhặt xong được rửa thật nhẹ nhàng trong nước sạch. Công đoạn này phải thật cẩn thận để không làm nát cánh hoa thì món ăn mới có màu sắc đẹp mắt.

Nếu muốn cảm nhận rõ nhất hương vị đặc trưng của hoa ban thì du khách nên thưởng thức món hoa ban luộc. Tuy đơn giản nhưng công việc này đòi hỏi người nấu phải có kinh nghiệm trong việc điều chỉnh lửa và thời gian luộc.

Người ta thường luộc hoa ban trên bếp củi và điều chỉnh để ngọn lửa không quá to. Nước sôi thì thả hoa vào, khi luộc phải mở vung và không được luộc quá kĩ sẽ làm mất vị ngọt đặc trưng của hoa ban. Trong khi luộc, có thể dùng đũa đảo nhẹ cho hoa chín đều và không bị thâm.

Có một loại nước chấm dành riêng cho món hoa ban luộc, ấy là quả nhót chín được dầm cùng muối ớt.

Ngọt mềm canh hoa ban nấu xương

Để mâm cơm thêm phong phú, người Thái có nhiều cách chế biến hoa ban khác nhau. Cũng vẫn là hoa ban và măng nhưng khi nấu thành canh sẽ mang hương vị rất khác biệt.

Hoa ban hái về được rửa sạch, nhặt từng nhành hoa thả vào nồi nước hầm xương đã ninh nhừ, có sẵn ít măng thái mỏng, rau rừng và chút gạo nếp ngâm mềm giã nhỏ.

Người Thái ít ăn canh suông và đồ luộc như người miền xuôi, chủ yếu họ làm các món nướng, vùi tro, gác bếp, đồ (hấp)… nên canh cũng phải nấu sền sệt chứ không lõng bõng nước như nhiều nơi khác.

Nồi canh hoa ban sánh quyện giữa gạo, hoa ban và măng đắng, sôi lúc búc, nghi ngút khói trông cực hấp dẫn. Thưởng thức món canh hoa ban nấu xương để cảm nhận vị ngọt thanh của bột gạo, béo ngậy của xương, vị nhần nhận đắng của măng xen lẫn ngọt đặc trưng của hoa ban tạo nên hương vị vô cùng đặc biệt.

Những món ăn dân dã từ hoa ban không chỉ đại diện cho ẩm thực truyền thống của Điện Biên mà còn thể hiện sự khéo léo trong chế biến món ăn của người dân nơi đây.

Mọi người quây quần bên mâm cơm, cùng nâng chén rượu ấm nồng và thưởng thức trọn vẹn hương vị dịu ngọt, mùi thơm đặc trưng của hoa ban trong từng món ăn.

https://afamily.vn/hoa-ban-dien-bien-mot-the-gioi-am-thuc-phong-phu-den-ngo-ngang-cua-nguoi-dan-toc-thai-o-vung-cao-tay-bac-20220731055555869.chn

The post CÁC MÓN ĂN TỪ HOA BAN ĐIỆN BIÊN-TÂY BẮC appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

KHẠC NHỔ NGOÀI ĐƯỜNG: MẤT VỆ SINH, XẤU XÍ, CẦN LOẠI BỎ !

tri quan — Mon, 28 Oct 2024 14:22:14 +0000

Gần đây, trên nhiều phương tiện truyền thông xuất hiện nhiều bài viết, video lên án và hiến kế để loại bỏ tệ nạn khạc nhổ bừa bãi nơi công cộng, đặc biệt là khi đang chạy xe hai bánh trên đường. Xin trích đăng bài viết của tôi về vấn đề này hồi năm 2015.

https://tuoitre.vn/dung-phun-nuoc-mieng-khi-chay-xe-741284.htm

https://soha.vn/song-khoe/dung-phun-nuoc-mieng-khi-chay-xe-20150506092839587.htm

Trong chúng ta không ít người bị “lãnh đạn” nguyên cả bãi khạc nhổ nước miếng của người đi xe máy cùng chạy trên đường. Thường họ khạc nhổ nước miếng quá nhanh và đúng lúc chúng ta đang tập trung để vượt lên bên trái nên khó tránh khỏi. Bản thân tôi đã có lần phải về thay áo quần để đi làm trở lại.

Bãi nước bọt phun ra có khi lẫn thêm đàm dãi. Đây là hỗn hợp gồm những chất nhầy do các tế bào biểu mô hô hấp chế tiết ra trộn lẫn với mủ nhầy, xác chết vi khuẩn và bụi bẩn đường hô hấp. Do đó về phương diện y học, bãi nước bọt vô cùng bẩn về cả ba phương diện: hóa, lý và vi sinh vật. Bãi nước bọt đầy rẫy vi trùng, siêu vi, chất độc… nên là một vectơ lan truyền như bệnh lao, cúm, ho gà, sởi, rubella… rất nhanh chóng trong cộng đồng.

Một là lây lan bệnh nhiễm, trong nước miếng có nhiều loại vi trùng, virút bệnh truyền nhiễm, người mắc bệnh khạc nhổ nước miếng ra môi trường là cách lan bệnh đường hô hấp và tiêu hóa nhanh nhất ra cộng đồng.

Hai là có thể xảy ra tai nạn giao thông, đang chạy xe đột ngột phải ngoặt, né tránh bãi nước miếng bất ngờ, người cầm lái xe hai bánh loạng choạng tay lái té ngã hoặc va chạm giao thông.

Ba là có thể xảy ra xung đột, ẩu đả nếu những cá nhân liên quan không kịp kiềm chế.

Bốn là tạo ra hình ảnh xấu xí về văn hóa, văn minh của cộng đồng xã hội và cả quốc gia.

NHỮNG HẬU QUẢ VÌ KHẠC NHỔ

* Treo giò, đi tù từ bãi nước miếng

Trong V-League, trung vệ Trần Chí Công, đội ĐTLA, bị treo giò ba trận vì tội phun nước miếng vào mặt cầu thủ đối phương. Tại vòng 28 Giải ngoại hạng Anh, trung vệ Jonny Evans (M.U) và tiền đạo Papis Cisse (Newcastle) đã có màn “phun mưa” vào nhau, hậu quả là hai cầu thủ này bị cấm thi đấu sáu trận!

* Đã có những vụ gây gổ, ẩu đả, thậm chí đâm chém chỉ vì một bãi nước miếng phun ra không đúng lúc

Vụ V.V.P. đã đâm chết anh V.V.Q. vốn là anh con bác ruột vì bị nhổ một bãi nước miếng vào mặt. Hậu quả tòa phúc thẩm TAND tối cao tại TP.HCM tuyên án P. “gỡ lịch” 17 năm.

THAM KHẢO

[1] Hiến kế dẹp tật phun nước miếng ngoài đường

https://tuoitre.vn/hien-ke-dep-tat-phun-nuoc-mieng-ngoai-duong-744245.htm

[2] Đánh nhau vỡ đầu chỉ vì… bãi nước bọt

https://giaoducthoidai.vn/thoi-su/danh-nhau-vo-dau-chi-vi-bai-nuoc-bot-1395623-l.html

[3] Rần rần bức xúc chuyện khạc nhổ bừa bãi

https://thanhnien.vn/thoi-su/ran-ran-buc-xuc-chuyen-khac-nho-bua-bai-1154489.html

[4] Kinh hãi người vừa chạy xe vừa khạc nhổ

https://thanhnien.vn/doi-song/1001-kieu-di-duong-khac-nguoi-kinh-hai-nguoi-vua-chay-xe-vua-khac-nho-1091006.html

[5] ‘Ra đường nhớ né … nước bọt’

https://vnexpress.net/y-kien/ra-duong-nho-ne-nuoc-bot-2864579.html

[6] Nam thanh niên đối mặt mức án 18 năm tù vì nhổ nước bọt vào pizza của khách

https://baomoi.com/nam-thanh-nien-doi-mat-muc-an-18-nam-tu-vi-nho-nuoc-bot-vao-pizza-cua-khach/c/28082256.epi

[7] Khạc nhổ bừa bãi: cần loại bỏ trong xã hội văn minh

http://vovgiaothong.vn/Khac-nho-bua-bai-Hanh-vi-can-loai-bo-trong-xa-hoi-van-minh

Trần Bá Thoại MD.PhD

The post KHẠC NHỔ NGOÀI ĐƯỜNG: MẤT VỆ SINH, XẤU XÍ, CẦN LOẠI BỎ ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

ĂN CHAY VÀ TÔN GIÁO

tri quan — Wed, 02 Oct 2024 00:45:52 +0000

i. LỜI MỞ

Trong các tôn giáo, thức ăn và thói quen ăn uống rất quan trọng, thể hiện lòng mộ đạo cũng như bản sắc riêng của mỗi nhóm. Hầu hết các tôn giáo, đều có ăn chay vào một số ngày cụ thể trong tuần, tháng và các dịp trong năm với những ý nghĩa đặc biệt.

Bài viết tập trung về ăn chay trong đạo Phật, tôn giáo lớn của người Việt chúng ta.

II. TỔNG QUAN VỀ ĂN CHAY PHẬT GIÁO

1. ĐỊNH DANH

Ban đầu thức ăn chay (ăn trai) là chế độ ăn dùng hoàn toàn thực phẩm gốc thực vật: rau, trái, củ, hạt…. người theo đạo Phật sử dụng để tránh “sát sanh”. Ăn chay được dùng đối nghịch với ăn mặn (ăn mạng sống).

Theo diễn biến tự nhiên của lối sống, dần dà ăn chay phổ cập trong cộng đồng và đã có những biến thể linh hoạt, thực tế hơn.

2. CÁC KIỂU LOẠI ĂN CHAY

Hiện nay thức ăn chay được xếp vào trong 6 loại nhóm:

* Ăn chay tuyệt đối (vegans): chỉ dùng thuần túy các món ăn gốc thực vật,

* Ăn chay có sữa (lacto-vegetarians): cho phép dùng các sản phẩm từ sữa như sữa tươi, sữa lạt nguyên chất, sữa tách bơ, sữa có đường, như sữa, sữa chua, bơ, phô mai….

*.Ăn chay có trứng (ovo-vegetarians): cho phép dùng thêm trứng các sản phẩm chế biến từ trứng.

* Ăn chay có sữa, trứng (lacto-ovo vegetarians): phối hợp ăn chay có sữa và có trứng,

* Ăn chay có cá (pescatarian): cho phép ăn thêm các loại cá, và

* Chay linh hoạt hay chay tương đối (flexitarians, semivegetarians): là ăn chay nhưng thỉnh thoảng có thể ăn thêm một ít thịt, cá…tương tự kiểu ăn thực dưỡng (macrobiotic) Oshawa.

3. ÂN CHAY BẮC TÔNG VÀ NAM TÔNG

2.1 * Phật giáo nguyên thủy, Nam tông,

Quan niệm rằng ăn cách nào cũng được, tùy duyên mà ăn cho có đủ sức khỏe để hành trì giáo pháp, ăn chay mà thân thể yếu đuối xanh xao, tinh thần bạc nhược thì rất tai hại, đường tu đạo đã không được tiến hóa mà còn trở ngại cho sự tu hành.

Mặc dầu giới luật của Phật giáo nguyên thủy cấm sát sanh, nhưng cho phép ăn thịt cá với bốn điều kiện: không tự mình sát sinh, không khích lệ người khác sát sanh, không thấy nghe cảnh sát sinh và ăn thịt con vật đã chết.

2.2 * Ăn chay Bắc tông

Ăn chay là một nét đặc thù của Phật giáo Đại Thừa Trung Hoa, bắt đầu từ triều đại nhà Minh, tức thời Hòa thượng Vân Thê Châu Hoằng (1565-1615) và truyền bá qua Phật giáo Bắc Tông Việt Nam.

Theo đó, Phật giáo Bắc tông quy định, khi ăn chay phải tuyệt đối không được ăn những đồ có máu, có sinh mạng và nếu đã ăn chay thì phải duy trì trường kỳ trong suốt quãng đời tu hành.

III. Ý NGHĨA ĂN CHAY TRONG ĐẠO PHẬT

Nhiều Sư thầy cho biết, ăn chay có 3 ý nghĩa chính sau:

1. Nuôi dưỡng lòng từ bi

Ai trong chúng ta cũng có tâm từ bi, tâm thương người, thương vật, thương đồng loại, thương môi trường, thương hoàn cảnh sống.

Ăn chay, với thức ăn gốc thực vật như ngũ cốc, rau, củ, quả sẽ giúp con người nuôi dưỡng và hoàn chỉnh hơn tâm thiện lành.

2. Bảo vệ môi trường sống

Các nhà khoa học đã nghiên cứu và nhìn thấy tác hại của việc nuôi những loài súc vật để đáp ứng cho sinh hoạt của con người, tác động rất lớn đến môi trường. Ví dụ, Mỹ đã thống kê 1 năm có khoảng 200 triệu ha cây cối, rừng bị phá đi để trồng hoa màu cho súc vật ăn sau đó chế biến thực phẩm hay 1 đĩa rau thành phẩm chỉ khoảng 20 lít nước nhưng 1 đĩa thịt thì phải tốn cả ngàn lít nước trong thời gian nuôi dài, chế biến,…

3. Bảo vệ sức khỏe

Khoa học đã chỉ rõ, thức ăn chay gốc thực vật có nhiều chất xơ, chất chống oxy-hóa, các sin chất thực vật (phyto-bioactive substances) rất có lợi cho sức khỏe con người.

IV. ĐÔI ĐIỀU BÀN LUẬN

Phật giáo nguyên thủy, Nam tông, quan niệm rằng ăn cách nào cũng được, tùy duyên mà ăn cho có đủ sức khỏe để hành trì giáo pháp, ăn chay mà thân thể yếu đuối xanh xao, tinh thần bạc nhược thì rất tai hại, đường tu đạo đã không được tiến hóa mà còn trở ngại cho sự tu hành.

Theo Thượng tọa Thích Trí Chơn, Tu viện Khánh An, ăn chay là tốt nhưng không nên ăn chay quá cực đoan đến mức có bộ chén đũa, nồi niêu, xoong, chảo cho người ăn chay riêng. “Trong 1 gia đình mà mỗi ngày ăn mặn, 1 tháng có vài ngày ăn chay thì đến ngày ăn chay chúng ta có thể rửa chén cho thật kỹ để không còn mùi là được”. Thượng tọa Trí Chơn cũng cho rằng, những trường hợp ăn chay cực đoan, chỉ có tương, dưa, rau, muối là không phù hợp. “Không bao giờ có một trí tuệ trong thân thể bệnh tật, không bao giờ sống lành mạnh được trong thân thể ốm yếu, gầy gò, cho nên ăn như thế nào không làm tổn hại sinh mạng mà đảm bảo sức khỏe, trí tuệ, hạnh phúc gia đình, tình thương yêu cuộc sống mới là điều nên làm”.

X. THAM KHẢO

[1] Ăn chay đúng pháp và đúng cách

https://thaihabooks.com/blogs/song-khoe/an-chay-dung-phap-va-dung-cach

[2] Ẩm thực chay trong Phật giáo bắc tông

https://phatgiao.org.vn/am-thuc-chay-trong-phat-giao-bac-tong-d37363.html

[3] Ăn chay đúng cách đạo Phật

https://therice.vn/an-chay-dung-theo-dao-phat/

[4] Ý nghĩa của ăn chay trong Phật giáo

https://thuvienhoasen.org/a5147/y-nghia-cua-viec-an-chay-trong-phat-giao-hoang-phong

[5] Ăn chay trong Phật giáo có ý nghĩa gì, tích đức nhiều hơn?

https://thanhnien.vn/an-chay-trong-phat-giao-co-y-nghia-gi-co-phai-tich-duc-nhieu-hon-185230629123517591.htm

[6] Ăn chay của các tôn giáo khác nhau như thế nào?

https://songlanhmanh.vn/blogs/dinh-duong/an-chay-cua-cac-ton-giao-khac-nhau-nhu-the-nao

[7] Quan điểm về Ăn chay của Phật giáo nguyên thủy

https://tgpsaigon.net/bai-viet/quan-diem-ve-an-chay-cua-phat-giao-nguyen-thuy-60534

[8] VẤN ĐỀ ĂN CHAY

https://nigioikhatsi.net/viet/AnChay/vandeanchay.html

[x] ĐIỀU CẦN BIẾT KHI ĂN CHAY – Pháp thoại Thầy Thích Pháp Hòa

The post ĂN CHAY VÀ TÔN GIÁO appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

ĐẾN CỐ ĐÔ HUẾ, NHỚ 36 MÓN CHÈ CUNG ĐÌNH !

tri quan — Fri, 14 Jun 2024 07:14:05 +0000

LỜI MỞ

Huế có rất nhiều món ăn ngon mang hương vị và đặc trưng riêng. Trong số những món ngon đó, không thể bỏ qua món chè. Du lịch đến đất thần kinh mà không thử qua 36 món chè cung đình Huế sẽ là một thiếu sót lớn.

Theo nhiều sử sách ghi lại, chè cung đình Huế ra đời từ khá lâu, vào thời vua Minh Mạng. Món ăn này sẽ được dùng để tráng miệng sau các bữa tiệc, để vua chúa vừa thưởng thức món ăn, vừa nghe nhã nhạc cung đình.

Chè cung đình Huế nổi tiếng bốn phương nhờ cách chế biến lẫn bày biện tỉ mỉ, đẹp mắt. Nguyên liệu được chọn để nấu chè phải là loại đặc biệt, cao cấp và hảo hạng nhất. Những ngự thiện cung đình ngày xưa đã chế biến được 36 món chè, mỗi món dường như đều mang màu sắc, hương vị khác nhau, thử một lần là nhớ mãi. .

ĐIỂM DANH VÀI LOẠI CHÈ NGON XỨ HUẾ

https://nethue.com.vn/blog-am-thuc/cac-loai-che-hue-ngon-ban-nen-thu-qua.html

Chè hạt sen

Chế biến từ hạt sen hồ Tịnh Tâm. Hạt sen hấp chín, sau đó nấu chung với nước đường cát trắng hay đường phèn trong vắt cho đến khi sôi nhẹ. Để được nồi chè ngon, người nấu phải túc trực canh chừng để lửa cháy vừa phải, tay khuấy, trộn thật nhẹ nhàng, thời gian cũng chỉ vừa đủ để hạt sen “không già, không non”: nấu già, hạt sen sẽ mất hương thơm tự nhiên, nấu non, hương sen sẽ không tỏa ngát.

Chè hạt sen long nhãn

Cùng với cách chế biến tương tự như chè sen. Hạt sen trong chè được lấy từ hồ Tịnh Tâm kết hợp với long nhãn tạo nên món chè rất là bổ dưỡng. Chè hạt sen nhãn nấu rất kỳ công, vì vậy đây là món thường để đãi khách quý.

Chè khoai tía

Món chè này được ưa thích vì màu sắc và hương vị. Chè được nấu từ khoai tía có màu tím tự nhiên, rồi nấu chung với nước dừa và để nhỏ lửa đến khi vừa sánh là được. Thêm đường sao cho vừa nhưng không để mất đi mùi thơm của nước dừa. Chè có vị thơm và ngọt thanh.

Chè bột lọc

Chè bột lọc có hình thức viên tròn nhỏ, làm bằng bột năng với nhân nho bên trong. Các viên bột lọc có sự đan xen giữa màu trắng của màu bột tự nhiên với màu của lá nếp tạo nên màu sắc hài hòa bắt mắt người dùng. Món chè bột lọc được ăn với nước đường, gừng nên đây là món chè luôn được nóng ấm chứ không bao giờ ăn lạnh.

Chè bắp

Chè bắp là món chè đặc trưng của người Huế. Bắp nấu chè bắp là bắp còn non,gọi là bắp sữa mới ngon, khi nấu đem nạo bắp cho tơi nhỏ kết hợp với bột lọc và đường trắng cho đến khi đặc lại. Chè sẽ có mùi thơm dân dã và vị béo của bắp non..

Chè sương sa hạt lựu

Chè sương sa hạt lựu được chế biến rất tỉ mỉ và công phu nhân hạt lựu cùng những viên sương sa giòn giòn mang đến dư vị thanh mát. Sự kết hợp giữa những viên sương sa màu xanh, màu đặc trưng của lá nếp với những viên màu đỏ, màu đặc trưng của củ dền làm cho bát chè trông bắt mắt hơn. Cùng với đó, sự hoà quyện trong nước cốt dừa sánh mịn được vắt ra từ cơm dừa thêm chút đậu xanh nghiền nhuyễn làm món chè sương sa hạt lựu trở thành món ăn tráng miệng được rất nhiều người ưa thích.

Chè chuối

Chè chuối với sự kết hợp của chuối sứ chín vàng tẩm thêm mật ong tạo cho món chè có màu rất đẹp mắt. Món chè được làm rất tỉ mỉ khi chuối được tẩm mật ong đem ra bóc vỏ nướng thơm trên nền than hoa, sau đó cắt từng miếng nhỏ dải trên cốt dừa thơm ngậy cùng với những hạt trân châu trong vắt. Món chè rất thích hợp ăn vào ngày hè nóng bức bởi sự thanh mát vốn có thực khách nhất định phải thử qua.

CHÈ HUẾ

Lê Phi Tân

https://www.facebook.com/KetNoiHueThuong

Ảnh: Trương Vững

Chè Huế trước hết là vẻ đẹp của sự bày biện sắc màu. Trắng xanh vàng tím nâu đỏ đều có cả. Nhìn vô thôi là đã muốn ăn rồi. Bởi rứa, tôi vốn là người không thích ngọt nhưng thỉnh thoảng tạt ngang một quán chè quen để ăn một ly chè chống nóng nhưng chủ yếu là để nhìn bức tranh nhiều màu sắc của các loại chè.

Người Huế vốn tinh tế và cầu kỳ về ẩm thực nên chè Huế cũng được chế biến theo kiểu Huế. Các loại hạt củ quả quen từ đậu, khoai, hột sen, bột lọc, trái cây rồi cả thịt heo quay nữa đều được thăng hoa thành chè.

Tất nhiên chè nó gắn liền với tuổi thơ bởi thế nhiều người Huế xa quê đều nói thèm chè, nhìn mấy cái ảnh chè là nhớ Huế.Chè cũng là thú ẩm thực mang tính nữ.Đi ăn chè tất nhiên phải có phái nữ, hiếm lắm mới có cảnh mấy người đàn ông rủ nhau tới quán chè.

Nhắc đến chè Huế là nhiều người nhớ ngay đến chè Hẻm đường Hùng Vương. Quán chè này có từ lâu, khách luôn đến đều đặn và nó nổi tiếng đến mức là có một quán bún bò bán ở đây vào buổi sáng được gọi luôn là quán bún bò chè Hẻm.

Tất nhiên ở Huế có nhiều quán chè ngon đây đó chè Cầm, chè Tý, chè Thượng Tứ,chè đường Trần Hưng Đạo và chè ở các chợ lớn trong Huế.

Hồi trước ngoài chè Hẻm, sinh viên Huế còn rủ nhau đi ăn chè bì ở đường Trần Quang Khải. Những bì chè đông lạnh được bày trên cái rá nhựa và khách cứ thế cầm từng bì để vừa ăn vừa nói chuyện…

Quán chè bì đó bây chừ không còn nữa bởi sinh viên không còn khó khăn như hồi của chúng tôi. Còn bạn tôi thì cứ về Huế là ăn chè Hẻm cái đã sau đó mới tính đến chuyện nhậu. Bạn nói rằng ăn chè để nhớ thời thanh xuân ở Huế.

Hôm nay tôi ghé quán chè quen bên tê Đập Đá. Mắt sáng lên khi nhìn cái xoong chè khoai tía. Màu tím của chè là cả một miền nhung nhớ của tôi….

The post ĐẾN CỐ ĐÔ HUẾ, NHỚ 36 MÓN CHÈ CUNG ĐÌNH ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.