TẢN MẠN - CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA

SỐNG VUI, SỐNG KHỎE VỚI 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

tri quan — Sun, 07 Jun 2026 04:28:01 +0000

“Sinh – lão- bệnh – tử” là quy luật cuộc đời, muốn hay không đều phải chấp nhận không chống lại được. Nhưng muốn sống vui, sống khỏe cần lưu ý những điều đã được đúc kết sau:.

1. SỨC KHỎE LÀ TRUNG TÂM

Sơ sinh cho đén khi già

Bảo vệ sức khỏe chính là trung tâmì.

2. CHỪNG MỰC LÀ PHƯƠNG CHÂM

Thái quá sinh ra bất cập,

Tránh cực đoan cuông tín là phương châm.

3 QUÊN TUỔI TÁC, BỆNH TẬT, HẬN THÙ

Một quên mình tuổi đã già

Sống vui, sống khỏe, lo xa làm gì.

Hai là bệnh tật quên đi

Cuộc đời nó thế, việc gì nhọc tâm

Ba quên thù hận cho xong

Ăn ngon ngủ kỹ để lòng thảnh thơi.

4 CÓ

Có nhà, có một gia đình

Có công việc để làm

Có bạn bè, người thân để giao lưu, chơi đùa

Có tài sản, trương mục để dành

5 KHÔNG

Không ở với con mà ở gần con

Không giữ cháu mà chơi với cháu

Không hợp tác kinh tế với con, thắng nó lấy hết, thua nó đùn hết

Không ý kiến việc làm của con

Không từ chối quà tặng của con, quá ít so với đã cho chúng.

6 VỊ BÁC SĨ TỐT

Ánh nắng

Nghỉ ngơi

Thể dục

Ăn uống

Tự tin

Giao tiếp

7 HỌC SUỐT ĐỜI

Học cách quý trọng, yêu mến

Học cách vui vẻ, mỉm cười

Học cách chịu đựng, vượt khó

Học cách buông bỏ, lãng quên

Học cách rạch ròi, dứt khoát

Học cách quyết tâm, kiên cưỡng

Học cách trưởng thành, chín chắn

The post SỐNG VUI, SỐNG KHỎE VỚI 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

ĐỂ BỎ THUỐC LÁ: LU BU CÔNG VIỆC !

tri quan — Wed, 27 May 2026 07:24:07 +0000

LỜI MỞ

Chúng ta ai cũng rõ, thuốc lá rất có hại sức khỏe, kể cả những người hút thuốc lá thụ động. Vì thế, nhiều nơi công cộng, bệnh viện, cơ quan, công sở …đều có bảng cấm hút thuốc. Các cộng đồng xã hội văn minh đều không chấp nhận “khói thuốc lá”.

Tuy nhiên, việc cai bỏ thuốc lá rất khó đặc biệt là tình trạng tái nghiện. Nhà văn Mỹ Mark Twain nói đùa rằng: “Bỏ hút thuốc là điều dễ dàng nhất trên đời. Tôi biết vì chính tôi đã làm điều đó hàng nghìn lần rồi”.

Ở Việt Nam chúng, trong khi việc mua và hút thuốc quá dễ dàng thì việc bỏ thuốc, vốn rất có lợi ai cũng hiểu, lại vô cùng khó khăn, nhiều người năm lần bảy lượt cũng không dứt bỏ được.

TS. BS Trần Bá Thoại tư vấn sức khỏe cho một bệnh nhân – Ảnh: Đoàn Cường

BÔN “LÝ DO, LÝ TRẤU”

Người hút thuốc thường có bốn cớ để ngụy biện.

Một là thuốc lá không thể thiếu khi uống nước, uống cà phê, ăn nhậu… đặc biệt là những thực phẩm nặng mùi, tanh, béo… Thật ra đây là cái cớ hơn là lý do đúng nghĩa. Chưa thấy sách vở dinh dưỡng, ẩm thực nào… lý giải việc này.

Hai là hút thuốc để tiêu sầu. Buồn rầu có nhiều lý do, nếu buồn lo vì kinh tế kém lại hút thuốc nữa thì càng bế tắc hơn.

Ba là để giết thời gian, ví dụ thân nhân đang nhập viện, vợ đang chờ đẻ, chờ tàu xe…

Bốn là hút thuốc để lấy cảm hứng sáng tác.

Nhiều văn nghệ sĩ hay viện lý do thứ tư nhất… nhưng không hẳn đúng. Khá nhiều văn nghệ sĩ quen tôi đâu có hút thuốc mà vẫn sáng tác nhiều tác phẩm nổi danh, hai vị đại diện là nhà văn Nguyên Ngọc và điêu khắc gia Phạm Văn Hạng.

Theo anh Phạm Văn Hạng, người tạo dựng tượng Mẹ dũng sĩ (mẹ Nhu) và gần đây là cái đầu của cây cầu Rồng Đà Nẵng, cho rằng: “Trên cây văn có ba thứ: văn hóa là cái gốc, văn chương là cái thân và văn nghệ là hoa lá”, và “nghệ sĩ thường hay hút thuốc chứ không phải hút thuốc mới thành nghệ sĩ”.

BỐN TÌNH HUỐNG BỎ THUỐC LÁ

Nhiều người nghiện nặng đến độ nằm hút thuốc trong màn, thiếu thuốc lá đi lượm tàn để tận thu hút lại, hay dám tuyên bố (vui) là “bỏ vợ còn hơn bỏ thuốc lá” nhưng sau đó lại cai được thuốc lá. Tổng hợp lại có những tình huống lý thú như sau.

Một là đi thăm một người thân bệnh hô hấp về, đặc biệt là bệnh viêm phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD) hoặc ung thư phổi…

Hai là chính bản thân bị mắc bệnh, không nhất thiết là bệnh phổi, phải nằm viện điều trị và mục sở thị những trường hợp mắc bệnh điển hình do thuốc lá.

Ba là bị vợ, đặc biệt là bạn gái, chê hôi miệng và hơi thở nặng mùi khó ưa. Nhiều cô gái ra yêu sách chọn một trong hai “bồ hoặc thuốc”, thế là cánh đàn ông phải đành bỏ hút.

Bốn là có công việc làm say mê, phải lao vào giải quyết. Làm ngành y, tôi thấy rất nhiều bác sĩ, trong đó có tôi, lãnh đạo tôi, em ruột tôi… đã bỏ thuốc lá vì lý do “bận việc” này, đúng câu cách ngôn xa xưa: “Nhàn cư vi bất thiện”.

KINH NGHIỆM BẢN THÂN

Tôi vào trường y trước năm 1975, thời đó sinh viên, đặc biệt học y khoa, chẳng ai hút thuốc. Sau năm 1975, với chế độ tem phiếu “công nghệ phẩm” bậc E, mỗi tháng được cấp 4-6 gói thuốc lá Điện Biên hay Tam Đảo. Không hút cũng chẳng được bán vì sẽ mắc tội “phe phẩy”, quá nặng thời bấy giờ, và cũng để chứng tỏ mình “đã lớn”, tôi đã tập tò hút thuốc. Ngày qua tháng lại nghiện lúc nào chẳng hay.

Năm 1977 ra Hà Nội tu nghiệp, trời lạnh và cảm giác hút thuốc sẽ ấm người, chúng tôi thi nhau hút thuốc lá. Thuốc tiêu chuẩn tem phiếu không đủ chúng tôi mua thêm thuốc Lạng Sơn, dạng thuốc lá sợi tẩm lưu huỳnh vàng rơm thấy rất bắt mắt. Không chỉ phì phèo trong quán cà phê mà ngay cả ở khuôn viên bệnh viện, nhiều đêm thiếu thuốc chúng tôi không ngần ngại lượm “dế” (tàn thuốc) để tái sử dụng. Tôi hút nhiều đến nỗi được tặng biệt danh là “ống khói” YKH khóa 13. Cai thuốc nhiều lần không thành, may mắn cho tôi khi được điều chuyển về khoa hồi sức nhi Bệnh viện Đà Nẵng, đơn vị anh hùng của ngành y tế thời đó, tôi bỏ hẳn thuốc lá.

Suy nghiệm lại, bỏ thuốc lá cũng không quá khó, không thể không thực hiện được, thậm chí có thể là đơn giản. Có quyết tâm cao, có ý chí vững, đặc biệt có công việc để “lu bu” và môi trường làm việc không cho thời gian thư thả để phì phèo.

NHỮNG TẤM GƯƠNG BỎ THUỐC LÁ

1. Vì vợ con, Tổng thống Obama bỏ thuốc lá

Theo Telegraph, Tổng thống Mỹ Barack Obama cuối cùng đã bỏ hút thuốc lá sau hơn 30 năm có thói quen này và sau nhiều nỗ lực nhưng thất bại. Đệ nhất phu nhân tổng thống Mỹ Michelle Obama khẳng định ông Obama bỏ thuốc là vì bà và những đứa con. Theo bà Obama, tổng thống Mỹ muốn nhìn thẳng vào mắt các con và nói rằng ông không còn hút thuốc lá nữa.

Ngoài ra, một trong những điều kiện để bà Obama đồng ý cho ông tranh cử tổng thống là cai thuốc lá. Ông Obama đã hứa và thực hiện lời hứa này sau nhiều nỗ lực. Tuy nhiên Tổng thống Obama cũng thừa nhận việc cai thuốc rất khó khăn. “Tôi luôn phải vật lộn với nó” – ông Obama nói. Theo Huffington Post, Tổng thống Obama thường xuyên nhai kẹo có chứa nicotin thay cho việc hút thuốc.

Thư ký báo chí Nhà Trắng Robert Gibbs tiết lộ một số nhân viên Nhà Trắng bao gồm giám đốc phụ trách công du Nhà Trắng Marvin Nicholson đã bỏ hút thuốc. Ông Gibbs cho rằng Tổng thống Obama cũng đã được tiếp thêm động lực từ các nhân viên này.

2. Công nương Camilla Parker Bowles bỏ thuốc lá làm quà sinh nhật

Theo Daily Mail, Công nương xứ Cornwall Camilla Parker Bowles – vợ của thái tử Anh Charles – đã từ bỏ thuốc lá như món quà tặng thái tử nhân dịp sinh nhật lần thứ 50 của ông bởi thái tử Charles là người phản đối mạnh mẽ thuốc lá. Thái tử Charles từng tiết lộ trong một chuyến thăm các học sinh tiểu học tại Slovenia rằng ông đã bỏ hút thuốc ở tuổi 11.

3. Diễn viên Hollywood Brad Pitt bỏ thuốc lá để làm gương cho con

Theo London Evening Standard, Nam diễn viên Hollywood nổi tiếng Brad Pitt đã quyết định từ bỏ hút thuốc sau khi bị hai con nhỏ là Zahara và Shiloh bắt gặp ông hút thuốc phía sau vườn nhà. Brad Pitt muốn làm gương cho con bởi ông luôn nói với bọn trẻ rằng thuốc lá không tốt cho sức khỏe của chúng. Thay vào đó, ông thường xuyên dùng kẹo bạc hà và kẹo có chứa nicotin để chống lại cơn thèm. Brad Pitt thừa nhận đối với ông gia đình là trên hết và điều này trở thành động lực cho việc cai thuốc của ông.

TS.BS Trần Bá Thoại

https://tuoitre.vn/muon-bo-thuoc-la-phai-lu-bu-546598.htm

The post ĐỂ BỎ THUỐC LÁ: LU BU CÔNG VIỆC ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

TS.BS TRẦN BÁ THOẠI: “NGƯỢC GIÓ” MÀ ĐI, TẬN HIẾN CHO ĐỜI

tri quan — Mon, 06 Apr 2026 12:19:50 +0000

SKĐS Trong giới y khoa Việt Nam, có một cái tên đã trở thành biểu tượng của sự bền bỉ đến phi thường, đó là TS.BS Trần Bá Thoại…

Ít ai ngờ rằng, đằng sau những bài báo sắc sảo, những cuốn sách uyên bác và những giờ giảng, tư vấn sức khỏe say mê của ông là một cuộc trường chinh kéo dài hơn hai thập kỷ chống lại căn bệnh xơ cứng bên teo cơ (Amyotrophic Lateral Sclerosis ALS).

CUỘC “GIAO TRANH” HƠN HAI THẬP KỶ VỚI ĐỊNH MỆNH

Sinh năm 1954, tốt nghiệp Đại học Y Hà Nội khóa 1972 – 1979 với tấm bằng đỏ, Bác sĩ Trần Bá Thoại nhận công tác tại Đại học Y khoa – Viện Đại học Huế năm 1979 (nay là trường Đại học Y Dược – Đại học Huế). Từ năm 1985, do yêu cầu của ngành nên ông đã được luân chuyển công tác ở nhiều vị trí, đơn vị, địa phương khác nhau. Đến nay, ông cũng đã có gần 50 năm cống hiến cho y khoa nước nhà.

Ngoài việc là bác sĩ sinh hóa đầu tiên của Đại học Y khoa – Viện Đại học Huế và được trao tặng nhiều bằng khen, giải thưởng của Bộ, ngành, địa phương, Tiến sĩ Trần Bá Thoại còn có nhiều đề tài nghiên cứu khoa học được công bố trên các tạp chí chuyên ngành. Ông đã xuất bản gần 10 cuốn sách về y học như: Nuôi con bằng sữa mẹ (Nhà xuất bản Đà Nẵng, 1987); Cẩm nang bệnh nội tiết và chuyển hóa (Nhà xuất bản Thuận Hóa, 2008); Nuôi con khỏe, phụ huynh cần lưu ý (Nhà xuất bản Đà Nẵng, 2013)…

Đáng chú ý, năm 2004, khi đang ở độ chín của sự nghiệp và tài năng, Tiến sĩ Trần Bá Thoại nhận được một chẩn đoán làm thay đổi hoàn toàn cuộc đời ông: Xơ cứng teo cơ một bên (ALS). Với y học thế giới, ALS là một trong những căn bệnh tàn khốc nhất, nơi các tế bào thần kinh vận động dần chết đi, khiến cơ bắp héo mòn, cơ thể dần bị khóa chặt trong sự bất động trong khi trí tuệ vẫn hoàn toàn tỉnh táo.

Thông thường, quỹ thời gian của một bệnh nhân ALS chỉ tính bằng vài năm ngắn ngủi nhưng với bác sĩ Thoại, năm 2004 không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn mới đầy nghị lực.

NGƯỜI THẦY THUỐC KHÔNG CÓ KHÁI NIỆM “NGHỈ HƯU”

Như đã nói ở trên, kể từ năm 2004, khi “cơn gió độc” mang tên ALS ập đến, người thầy thuốc ấy chưa một ngày ngừng bước, vẫn miệt mài “ngược gió” để dâng hiến trọn vẹn tinh hoa cho đời.

25 năm sống chung với ALS, hình dáng Tiến sĩ Trần Bá Thoại có thể gầy guộc đi, bước chân có thể chậm lại, nhưng tầm vóc trí tuệ của ông thì ngày càng vươn cao. Hiện ông vẫn là Ủy viên Ban chấp hành Hội Nội tiết – Đái tháo đường Việt Nam, Hội Nội tiết Miền Trung… Ông không chỉ đóng góp cho sự phát triển của chuyên ngành này tại Việt Nam mà còn là “linh hồn” của nhiều hoạt động y khoa tại Miền Trung.

Từ Bệnh viện Đà Nẵng đến vai trò Trưởng Khoa Quốc tế – Bệnh viện Hoàn Mỹ (Đà Nẵng) và sau này là chuyên gia cố vấn tại Bệnh viện 199 (Bộ Công an), dấu chân của ông in đậm trên những hành lang bệnh viện, nơi ông đã giành giật sự sống cho hàng vạn bệnh nhân đái tháo đường.

Tôi vẫn nhớ như in hình ảnh vị bác sĩ già, dù mệt mỏi sau ca làm việc, vẫn nhẫn nại ngồi livestream, tư vấn sức khỏe cho cộng đồng, người bệnh. Ông không quản ngại giải đáp từng thắc mắc nhỏ nhất về chế độ dinh dưỡng, cách dùng thuốc, cách sống khoa học… Với ông, truyền thông giáo dục sức khỏe là một nhiệm vụ thiêng liêng, bởi “phòng bệnh hơn chữa bệnh”.

Còn trên bục giảng của các trường đại học lớn như Trường Đại học Y Dược Huế, Đại học Duy Tân, Đại học Đà Nẵng… người thầy ấy đã truyền lửa cho biết bao thế hệ bác sĩ trẻ. Sinh viên, học viên nhìn ông không phải để thương hại cho một người bệnh, mà để ngưỡng mộ một pho từ điển sống. Ông truyền dạy cho lớp lớp sinh viên rằng: “Bác sĩ có thể yếu đi về thể lực nhưng không bao giờ được phép yếu đi về ý chí và lòng trắc ẩn”. Chính sự hiện diện của ông suốt 25 năm qua là bài học y đức lớn nhất, không cần đến một lời giáo điều nào.

Vì thế, trong tâm thức của những người từng được ông cứu chữa và những học trò từng được ông chỉ dạy, Tiến sĩ Trần Bá Thoại không chỉ là một chuyên gia y tế mà còn là một “người thầy thuốc của tâm hồn”. Như lời bác sĩ trẻ Đỗ Văn Tá (Đơn vị Cấp cứu Bệnh viện 199) từng nói với người viết: “Sự tử tế không nằm ở những lời hoa mỹ, mà ở hành động”.

CHIẾN ĐẤU BẰNG NGÒI BÚT VÀ NHỮNG TRANG SÁCH

Khi đôi tay không còn đủ sức thực hiện những thao tác lâm sàng phức tạp, Tiến sĩ Trần Bá Thoại đã chọn “vũ khí” mới là ngòi bút! Ông trở thành một trong những bác sĩ viết báo, nghiên cứu khoa học bền bỉ và có sức ảnh hưởng nhất định trong giới y khoa. Những bài viết tư vấn sức khỏe của ông trên báo Thanh Niên, Dân Trí, Tuổi Trẻ, Người Lao Động… luôn mang một phong cách độc đáo: Khoa học nhưng đầy tính nhân văn, y học nhưng đậm đà bản sắc văn hóa.

Đầu năm 2025 ông cho ra đời cuốn sách “Ăn chay dưới góc nhìn: Tôn giáo, Sức khỏe, Môi trường”. Đây là kết tinh của một trí tuệ vẫn đang cuộn chảy mãnh liệt dù cơ thể đang dần bất động. Những công trình nghiên cứu của ông về dinh dưỡng, nội tiết, về món ăn Việt Nam đã vượt ra khỏi phạm vi y tế thuần túy, trở thành những tài liệu văn hóa – y học quý giá cho cộng đồng.

Có lần, khi được hỏi điều gì khiến Tiến sĩ vẫn làm việc miệt mài khi cơ thể đã mệt mỏi, ông mỉm cười đôn hậu, nói: “Tôi là bác sĩ, mà bác sĩ thì không có khái niệm nghỉ hưu với nỗi đau của con người. Chừng nào cái đầu tôi còn suy nghĩ được, đôi tay còn gõ được, tôi vẫn sẽ viết. Đó là cách tôi chữa bệnh cho chính mình và cho đời”.

“Tôi vẫn còn nợ cuộc đời nhiều lắm. Nợ một trang viết về dinh dưỡng cho người nghèo, nợ một bài giảng cho sinh viên cuối khóa, nợ một lời khuyên cho bệnh nhân vừa phát hiện bệnh” – vị bác sĩ già chia sẻ thêm. Có lẽ, chính những “món nợ” cao quý ấy đã giúp ông đứng vững, trở thành người chiến thắng cuối cùng trong cuộc đối đầu với ALS suốt hơn hai thập kỷ qua.

Chân dung Tiến sĩ Trần Bá Thoại hiện lên như một ngọn hải đăng giữa vùng biển đầy giông bão. Sự tận hiến của ông không chỉ là chữa bệnh cho người khác, mà là truyền đi niềm tin sắt đá vào sức mạnh của con người. 25 năm chiến đấu với ALS, ông đã chứng minh rằng: Một khi trái tim còn đập vì cộng đồng, một khi khối óc còn đau đáu với y đạo, thì không có căn bệnh nào có thể dập tắt được sự sống.

Tinh thần ấy của ông đã nhắc nhở chúng ta rằng: Giá trị của một người thầy thuốc không đo bằng số năm công tác, mà đo bằng những giá trị họ để lại cho xã hội. Dù căn bệnh ALS có thể làm héo mòn thể xác, nhưng nó hoàn toàn bất lực trước ý chí sắt đá và tâm hồn lộng gió của ông.

Có thể nói, viết về Tiến sĩ Trần Bá Thoại là viết về một huyền thoại của nghị lực và lòng yêu nghề. 47 năm dấn thân cho lĩnh vực y khoa, trong đó có 25 năm “ngược gió”, ông đã viết nên một bài ca hy vọng cho tất cả những ai đang gặp nghịch cảnh. Ông không chỉ là niềm tự hào của ngành y, mà còn là một sự hy sinh thầm lặng – một ngọn nến biểu tượng của sự tử tế và tinh thần tận hiến cho đến giọt sáp cuối cùng. Cầu chúc cho “ngọn nến” ấy mãi cháy sáng, để soi đường cho những thế hệ y bác sĩ trẻ bước tiếp trên con đường y đạo gian khó nhưng đầy vinh quang.

Tác giả: Sông Hàn

Bệnh viện 199 Bộ Công an Đà Nẵng

https://suckhoedoisong.vn/tien-si-bac-si-tran-ba-thoai-nguoc-gio-ma-di-tan-hien-cho-doi-169260401192440501.htm

The post TS.BS TRẦN BÁ THOẠI: “NGƯỢC GIÓ” MÀ ĐI, TẬN HIẾN CHO ĐỜI appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

ẨM THỰC VIỆT NAM: NHỮNG MÓN “ĐƯỜNG PHỐ” THÔNG DỤNG

tri quan — Sat, 18 Oct 2025 09:24:00 +0000

CÀ PHÊ ĐEN ĐÁ

CÀ PHÊ SỮA ĐÁ

CÀ PHÊ MUỐI

CÀ PHÊ TRỨNG

BÁNH MÌ KẸP THỊT

PHỞ BÒ

BÚN BÒ-GIÒ HEO

BÚN CHẢ

MÌ QUẢNG

HỦ TIẾU

BÁNH XÈO

BÁNH ÉP

NEM (RAM) CUỘN

NEM LỤI

The post ẨM THỰC VIỆT NAM: NHỮNG MÓN “ĐƯỜNG PHỐ” THÔNG DỤNG appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

NHỮNG MÓN ĂN PHỔ THÔNG, TIÊU BIỂU Ở CỐ ĐÔ HUẾ

tri quan — Thu, 28 Aug 2025 10:33:08 +0000

Huế không chỉ được biết đến là vùng đất giàu truyền thống văn hóa, di sản, mà còn là “kinh đô ẩm thực” của Việt Nam. Đến Huế, du khách không chỉ đắm mình trong vẻ đẹp cổ kính mà còn được thưởng thức những món ăn dân dã, tinh tế, mang đậm hương vị riêng của cố đô.

Dưới đây là 5 món ăn tiêu biểu mà bạn nhất định phải thưởng thức khi đặt chân đến Huế.

BÚN BÒ HUẾ

Đây được xem là món ăn đặc trưng, mang “thương hiệu” của Huế trên bản đồ ẩm thực. Tô bún nóng hổi với nước lèo ngọt xương, thoảng vị sả, đậm đà cùng chút cay nồng của ớt, kết hợp với giò heo, chả cua, thịt bò… tạo nên hương vị khó quên.

BÁNH BÈO CHÉN

Những chiếc bánh nhỏ nhắn, mềm mịn được bày trong chén, rắc thêm tôm chấy, hành phi rồi chan chút nước mắm ớt cay. Vị béo ngậy xen lẫn vị mặn mà, cay cay khiến thực khách ăn mãi không ngán.

BÁNH BỘT LỌC

Bánh bột lọc Huế nổi tiếng với lớp vỏ trong suốt, dẻo dai, ôm trọn nhân tôm thịt rim đậm đà. Có loại gói lá chuối, có loại để trần, khi ăn chấm cùng nước mắm pha cay, tạo nên sự hài hòa hấp dẫn.

CƠM HẾN

Một món ăn dân dã nhưng đậm hồn Huế. Cơm nguội trộn cùng hến xào, tóp mỡ giòn tan, rau thơm và chút mắm ruốc đặc trưng. Tất cả hòa quyện thành một hương vị độc đáo, đơn giản mà khó quên.

CHÈ HUẾ

Nếu Hà Nội nổi tiếng với phở, Sài Gòn có hủ tiếu thì Huế lại được mệnh danh là “xứ sở chè”. Nơi đây có hàng chục loại chè khác nhau, từ chè sen thanh nhã, chè bắp ngọt dịu, đến chè bột lọc bọc thịt quay độc đáo, mang đến trải nghiệm ẩm thực đầy bất ngờ.

Có thể nói, ẩm thực Huế là sự hòa quyện tinh tế giữa cung đình và dân gian, giữa cầu kỳ và mộc mạc. Mỗi món ăn không chỉ ngon miệng mà còn phản ánh nét văn hóa, tính cách của con người xứ Huế: chân tình, sâu lắng và khó quên.

Bài Yến Nguyễn

https://www.saostar.vn/du-lich-kham-pha/kham-pha-loat-mon-an-ngon-binh-dan-gia-re-khi-du-lich-hue-202508281105076252.html

The post NHỮNG MÓN ĂN PHỔ THÔNG, TIÊU BIỂU Ở CỐ ĐÔ HUẾ appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

BÈO TẤM: SIÊU THỰC PHẨM CỦA TƯƠNG LAI !

tri quan — Fri, 13 Jun 2025 13:27:15 +0000

I. LỜI MỞ

Từ lâu, nông dân đã dùng bèo tấm làm thức ăn cho gia súc, gia cầm vì đây là loài thực vật thủy sinh phát triển rất nhanh, lại chứa nhiều protein, vtamin và khoáng chất có thể được thu hoạch để chăn nuôi trang trại.

Báo cáo Liên hợp quốc do Giáo sư sinh thái Pamela McElwee soạn tháo cho thấy, biến đổi khí hậu đang đe dọa nguồn cung cấp lương thực của thế giới và nguy cơ gián đoạn nguồn cung sẽ rất lớn khi nhiệt độ tăng, Theo Eric Lam, Giáo sư Sinh học thực vật Trường Khoa học Môi trường và Sinh học Đại học Rutgers–New Brunswick, thì bèo tấm, loại cây phát triển nhanh nhất thế giới, có nhiều protein hơn đậu nành và là nguồn thực phẩm truyền thống của người dân sống ở một số vùng Đông Nam Á, có thể là một trong những giải pháp cứu cánh.

II. NHẬN DIỆN BÈO TẤM

Bèo tấm, bèo cám, bèo vịt (duckweed), “đậu lăng nước” (water lentils) là một loại thực vật thủy sinh mọc trên bề mặt của các vùng nước chảy chậm như ao, đầm lầy và các vùng đất ngập nước khác.Họ bèo tấm bao gồm 37 loài từ nhiều nơi khác nhau trên khắp thế giới.

Bèo tấm có hàm lượng protein rất cao, từ 20 đến 40 phần trăm tùy loại, theo trọng lượng khô. Do đó, bèo tấm bổ dưỡng hơn so với rau xà lách, vốn có hàm lượng chất xơ và vitamin tốt nhưng không nhiều protein. Không chỉ làm thức ăn cho vật nuôi, các nhà nghiên cứu cho rằng, với giá trị dinh dưỡng cao bèo tấm có thể đóng góp tuyệt vời cho chế độ ăn uống của con người.

Ngoài lợi ích dinh dưỡng, một số chủng bèo tấm đã được sử dụng trong y học dân gian truyền thống.

III. LỢI ÍCH DINH DƯỠNG

Ăn bèo tấm có nhiều lợi ích sức khỏe. Một nghiên cứu năm 2017 đã phát hiện ra rằng, bèo tấm có hàm lượng vitamin, khoáng chất và cả protein cao hơn hầu hết mọi loại rau khác.

* Về protein, một số loài bèo tấm có hàm lượng protein chiếm tới 40% trọng lượng khô của chúng, tương đương với một quả trứng gà cỡ trung bình. Đặc biệt, protein của bèo tấm là loại hoàn chỉnh nghĩa là đủ các acid amin tối cần thiết (essential amino acids).

* Về các chất dinh dưỡng khác: bèo tấm giàu Polyphenol, Chất xơ thực phẩm, Vitamin A, nhóm B và B12, Sắt và kẽm….
Tất cả những chất này đều có tỷ lệ lớn hơn hầu hết các loại rau khác, vì vậy bèo tấm thực sự có giá trị vượt trội so với trọng lượng của nó.

Bác sĩ Eva Weinlander của Trường Y khoa Đại học Stanford nhậ định: “Bèo tấm chứa đầy polyphenol lành mạnh, không kém gì táo và rau bina. Polyphenol là chất chống viêm mạnh, bảo vệ chúng ta khỏi các bệnh mãn tính như bệnh tim mạch, ung thư, tiểu đường, nhiễm trùng, lão hóa, hen suyễn, v.v. Pha với nước lạnh hoặc sinh tố yêu thích của bạn, bạn cũng sẽ có được một khẩu phần protein lành mạnh, nhiều chất xơ prebiotic để cảm thấy no và nuôi dưỡng vi khuẩn đường ruột có lợi, các vitamin cần thiết và một lượng nhỏ chất béo có lợi cho bạn.”

III. HƯƠNG VỊ VÀ MÓN ĂN TỪ BÈO TẤM

1. Hương vị bèo tấm

Nhìn chung, bèo tấm có vị khá nhẹ, một số chủng có nhiều anthocyanin hơn có thể có vị hơi đắng sau khi ăn. Do đó, để dễ ăn có thể trộn với phô mai tươi trên bánh quy giòn hoặc cho vào mì ramen để bổ sung protein, ăn với bánh mì kẹp thịt và bánh sandwich.

Người dân Đông Nam Á, bao gồm cả Thái Lan và Lào, thu hoạch và biết cách nấu bèo tấm hoang dã, và có nhiều công thức nấu ăn từ bèo tấm từ nhiều nguồn khác nhau trên toàn thế giới.

Sinh tố từ bèo tấm (smoothie with duckweed)

2. Món ăn từ bèo tấm

* Ăn sống: Một số người thích ăn bèo tấm sống, đặc biệt là những loại bèo non, tươi.

* Luộc: Bèo tấm luộc có thể ăn kèm với các món kho, hoặc xào với thịt heo, lòng heo.

* Xào: Bèo tấm xào có thể kết hợp với nguyên liệu khác như tôm, thịt, hoặc các loại rau củ khác.

* Nấu canh: Bèo tấm có thể nấu canh với các loại rau khác như rau muống, mồng tơi, hoặc nấu riêng với tép, cá lóc, tôm khô.

* Các món ăn chế biến sẵn: Bèo tấm có thể được sử dụng trong các món pesto, ravioli, hoặc kết hợp với các nguyên liệu khác để tạo ra các sản phẩm ăn liền.

IV. THAY LỜI KẾT

Bèo tấm đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái: xử lý nước và môi trường sống của động vật hoang dã và dinh dưỡng. Bèo tấm có tiềm năng sử dụng làm nguồn thực phẩm, năng lượng và các vật liệu thay thế khác.

Tuy nhiên, bèo tấm cũng có thể gây hại cho môi trường nước nếu phát triển quá mức.

V. THAM KHẢO

[Video 1] Bí quyết nuôi bèo tấm cho hiệu quả cao | VTC16

[1] Could duckweed feed the world?

https://phys.org/news/2019-08-duckweed-world.html

[2] Duckweed – Uses, Side Effects, and More

https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-426/duckweed

[3] More than superfood: Researchers study use of duckweed

https://phys.org/news/2022-09-superfood-duckweed.html#google_vignette

[4] 10 Benefits of Having a Common Duckweed

https://greg.app/common-duckweed-benefits/

[5] Is Duckweed the Newest Superfood?

https://plantx.com/blogs/vegan-blogs/is-duckweed-the-newest-superfood

[6] Duckweed (Lemnaceae) for potentially nutritious human food: A review

https://www.researchgate.net/publication/357261606_Duckweed_Lemnaceae_for_potentially_nutritious_human_food_A_review

[7] Duckweed as human food. The influence of meal context and information on duckweed acceptability of Dutch consumers

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0950329318302295

[8] Bất ngờ với loại rau nhiều protein gấp 6 lần đậu nành: Người Việt chỉ dùng để nuôi lợn, gà

https://soha.vn/bat-ngo-voi-loai-rau-nhieu-protein-gap-6-lan-dau-nanh-nguoi-viet-chi-dung-de-nuoi-lon-ga-198250613113310817.htm

[9] Bèo tấm – “Siêu thực phẩm” của tương lai

https://www.vietnamplus.vn/beo-tam-sieu-thuc-pham-tiem-nang-cua-tuong-lai-post1011362.vnp#google_vignette

[10] Nghiên cứu mới: Bèo tấm hơn cả siêu thực phẩm

https://tuoitre.vn/cac-nha-nghien-cuu-duc-beo-tam-hon-ca-sieu-thuc-pham-2022100109373397.htm

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH HộI NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post BÈO TẤM: SIÊU THỰC PHẨM CỦA TƯƠNG LAI ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

LIỆU PHÁP MIỄN DỊCH ĐIỀU TRỊ UNG THƯ (Immunotherapy for cancer)

tri quan — Sat, 07 Jun 2025 11:04:53 +0000

I. LỜI MỞ

Liệu pháp miễn dịch đã nổi lên như một phương pháp hiệu quả để điều trị ung thư. Các nhà khoa học rất hy vọng vào những phương pháp điều trị mới này, sử dụng hệ thống phòng thủ của cơ thể để ngăn chặn ung thư.

Hiện nay, một số loại liệu pháp miễn dịch đã được sử dụng để điều trị một số loại ung thư nhất định và nhiều nghiên cứu đang được tiến hành để có thể tìm ra nhiều khả năng hơn.

II. LIỆU PHÁP MIỄN DỊCH UNG THƯ LÀ GÌ ?

Liệu pháp miễn dịch là phương pháp điều trị tăng cường khả năng phát hiện và tiêu diệt ung thư của hệ thống miễn dịch của chính bệnh nhân.

Các tế bào ung thư thường có đột biến giúp chúng thoát khỏi hệ thống miễn dịch. Thuốc liệu pháp miễn dịch được thiết kế để tăng cường sức mạnh chống ung thư của các tế bào miễn dịch nhằm giúp hệ thống miễn dịch chiếm ưu thế.

Mặc dù các nguyên tắc của liệu pháp miễn dịch đã có từ lâu, nhưng lĩnh vực này đã đạt được nhiều thành tựu tích cực trong thập kỷ qua do nhiều tiến bộ khoa học. Dựa trên kết quả thành công vang dội của một số thử nghiệm lâm sàng, Khoa học đã vinh danh liệu pháp miễn dịch ung thư là “Đột phá khoa học của năm” vào năm 2014. Các nhà nghiên cứu hy vọng họ có thể điều trị ung thư hiệu quả với ít tác dụng phụ hơn các phương pháp điều trị khác.

III. LIỆU PHÁP MIỄN DỊCH UNG THƯ HOẠT ĐỘNG THẾ NÀO ?

Bình thường, các tế bào phát triển và phân chia được những quá trình bên trong tế bào kiểm soát cho phép phân chia thêm hoặc ra lệnh ngừng phát triển. Khi sự kiểm soát không đạt, tế bào sẽ phát triển hỗn loạn. Những tế bào bất thường này có thể phát triển thành ung thư và xâm chiếm các cơ quan và mô khỏe mạnh, cuối cùng lan ra ngoài khu vực lân cận đến các bộ phận khác của cơ thể.

Là kết quả của đột biến, các tế bào ung thư có thể: Phát triển và phân chia ngay cả khi không có tín hiệu tăng trưởng từ cơ thể; Bỏ qua các tín hiệu “ngừng phát triển” từ cơ thể; Khả năng phân chia không giới hạn; Tránh khả năng tiêu diệt chúng của hệ thống miễn dịch; Kích thích cơ thể tạo nhiều mạch máu để cung cấp chất dinh dưỡng hơn; Khả năng di căn sang các bộ phận khác của cơ thể.

Bình thường, hệ thống miễn dịch, bao gồm các tế bào bạch cầu và các cơ quan và mô của hệ thống bạch huyết, chẳng hạn như tuyến ức, lá lách, amidan, hạch bạch huyết, mạch bạch huyết và tủy xương, sẽ phát hiện và tiêu diệt các tế bào bất thường và kiểm soát sự phát triển của các tế bào ung thư tiềm ẩn. .

Tuy nhiên, tế bào ung thư đôi khi có được những cách thông minh để tránh bị hệ thống miễn dịch phá hủy. Vì tế bào ung thư có nguồn gốc từ các tế bào bình thường nên hệ thống miễn dịch không phải lúc nào cũng nhận ra chúng là vật lạ. Tế bào ung thư cũng có thể lợi dụng những thay đổi về gen khiến chúng vô hình với hệ thống miễn dịch; chúng có thể chứa các protein “tắt” tế bào miễn dịch; hoặc chúng có thể thay đổi cách hệ thống miễn dịch phản ứng.

Để khắc phục điều này, các nhà nghiên cứu đã tìm ra cách giúp hệ thống miễn dịch phát hiện và tấn công các tế bào ung thư, giống như cách nó làm với virus, vi khuẩn hoặc các tác nhân xâm lược lạ khác.

IV. CÁC LOẠI LIỆU PHÁP MIỄN DỊCH UNG THƯ

Hiện nay có một số loại liệu pháp miễn dịch khác nhau được sử dụng để điều trị ung thư. Ba loại chính là chất ức chế điểm kiểm soát và liệu pháp miễn dịch tế bào.

1, Thuốc ức chế điểm kiểm soát miễn dịch (immune checkpoint inhibitors)

Nhiều liệu pháp miễn dịch ung thư dựa vào sự kích hoạt của tế bào T, loại tế bào miễn dịch có thể nhận ra các dấu hiệu cụ thể trên tế bào khối u và tấn công chúng. Một cách để tế bào ung thư thoát khỏi tế bào T là gửi tín hiệu sai đến “điểm kiểm soát” của tế bào miễn dịch để khiến chúng trông như tế bào vô hại. Một nhóm thuốc được gọi là chất ức chế điểm kiểm soát miễn dịch sẽ chặn các tín hiệu sai này, do đó hệ thống miễn dịch không bị đánh lừa để bỏ qua các khối u.

Khám phá này quan trọng đến mức vào năm 2018, nhà miễn dịch học người Mỹ James P. Allison và nhà miễn dịch học người Nhật Bản Tasuku Honjo đã cùng được trao giải Nobel cho công trình dẫn đến sự phát triển của chất ức chế điểm kiểm soát.

2. Liệu pháp miễn dịch tế bào

Một loại liệu pháp miễn dịch khác được gọi là liệu pháp miễn dịch tế bào sử dụng khái niệm “con ngựa thành Troy” để vượt qua ung thư. Các tế bào miễn dịch được lấy từ cơ thể bệnh nhân, được biến đổi trong phòng thí nghiệm và được thay thế trở lại cơ thể với số lượng lớn để giúp hệ thống miễn dịch chống lại ung thư.

Một ví dụ là liệu pháp tế bào T CAR, lấy tế bào T của bệnh nhân và thêm một gen gọi là thụ thể kháng nguyên khảm (chimeric antigen receptor) hay CAR. Khi các tế bào T đã biến đổi được đưa trở lại cơ thể dưới dạng tế bào T CAR, chúng sẽ được “siêu nạp” (supercharged) để nhận diện tế bào ung thư và chống lại chúng. Liệu pháp này mang đến cho người lớn và trẻ em mắc bệnh ung thư máu, chẳng hạn như bệnh bạch cầu và u lympho, một phương pháp điều trị mới đầy hứa hẹn. Trường Y khoa Đại học Chicago là cơ sở đầu tiên tại Illinois cung cấp liệu pháp này vào năm 2017.

3. Vaccine điều trị ung thư

Những vaccine điều trị ung thư là protein của các thành phần cấu tạo của tế bào khối u được đem tiêm chủng vào chính người bệnh để kích thích hệ miễn dịch của họ tạo ra kháng thể gắn kết và tiêu diệt các tế bào ung thư một cách rất đặc hiệu cho loại ung thư có chứa protein đó.

Các vaccine điều trị ung thư được phát triển và sản xuất theo công nghệ gene di truyền tiên tiến nhất hiện nay là công nghệ mRNA, tnhư sau

Muốn tổng hợp một protein nào đó, tế bào cần một mRNA, messenger mRNA (RNA thông tin) sao chép mã di truyền trên DNA trong nhân tế bào. Dựa theo “cái khuôn mã” trên mRNA này chuỗi protein sẽ được tổng hợp.

Bình thường, tế bào cơ thể có những enzyme nuclease để phá hủy được các nucleic acid ngoại lai, như các DNA, RNA của virus, vi khuẩn, tế bào lạ…xâm nhập vào cơ thể. Giáo sư Katalin Kariko và cộng sự đã nghiên cứu và phát triển ra các mRNA nhân tạo chứa các base N analogue, các base N tương tự, ví dụ như guanine được methyl hóa, uridine được thay thế bằng N1 methylpseudouridine khiến các mRNA này không bị endonuclease của tế bào phân hủy..

V. LỢI ÍCH LIỆU PHÁP MIỄN DỊCH UNG THƯ

Liệu pháp miễn dịch đã nổi lên như một bước đột phá trong điều trị ung thư. Không giống như các hình thức điều trị khác, liệu pháp miễn dịch hấp dẫn vì nó có thể mang lại tiềm năng mang lại kết quả đáng chú ý với ít tác dụng phụ hơn nhiều.

Ngày càng có nhiều người mắc bệnh ung thư được hưởng lợi từ liệu pháp miễn dịch trong những năm gần đây, một số người đã thấy những phản ứng đáng kể và lâu dài với các phương pháp điều trị mới này. Trong một số trường hợp hiếm hoi, khối u của bệnh nhân ung thư giai đoạn cuối đã biến mất hoàn toàn sau khi điều trị bằng liệu pháp miễn dịch.

Mặc dù liệu pháp miễn dịch chủ yếu được sử dụng trong điều trị ung thư, nhưng nó cũng được sử dụng để điều trị các bệnh và rối loạn tự miễn. Các nhà nghiên cứu đang khám phá cách liệu pháp miễn dịch có thể được sử dụng cho các rối loạn di truyền, tình trạng viêm, đái tháo đường, bệnh tim mạch và y học tái tạo.

VI. TÁC DỤNG PHỤ CỦA LIỆU PHÁP

Liệu pháp miễn dịch có ít tác dụng phụ hơn hầu hết các phương pháp điều trị ung thư khác vì nó nhắm mục tiêu cụ thể vào hệ thống miễn dịch chứ không phải bất kỳ tế bào nào khác.

Tuy nhiên, một số bệnh nhân gặp phải các tác dụng phụ do phản ứng miễn dịch quá mức gây ra. Những tác dụng phụ này có thể ảnh hưởng đến bất kỳ mô hoặc cơ quan nào trong cơ thể và có thể từ nhẹ đến trung bình đến nghiêm trọng. Trong một số trường hợp, những tác dụng phụ này có thể đe dọa đến tính mạng.

May mắn thay, nếu các tác dụng phụ tiềm ẩn được phát hiện và xử lý sớm,hầu hết các trường hợp đều có thể kiểm soát an toàn bằng thuốc ức chế miễn dịch như steroid. Do đó, mọi bệnh nhân đang trải qua liệu pháp miễn dịch cần được theo dõi liên tục để phát hiện các tác dụng phụ hoặc phản ứng có thể phát triển.

Mặc dù liệu pháp miễn dịch có một số thành công đáng kinh ngạc, nhưng nó không hiệu quả đối với tất cả các loại khối u hoặc tất cả bệnh nhân. Không có hai loại ung thư nào giống nhau và các yếu tố di truyền, sinh học và môi trường có thể khiến một số người ít có khả năng đáp ứng với liệu pháp miễn dịch.

VII. THAM KHẢO

[Video 1] Liệu pháp miễn dịch trong điều trị ung thư

[Video 2] Liệu Pháp Miễn Dịch Trong Điều Trị Ung Thư

[1] Cancer immunotherapy

https://news.uchicago.edu/explainer/what-is-immunotherapy

[2] Can We Train the Immune System to Kill Cancer?

Can We Train the Immune System to Kill Cancer?

[3] Personalized Cancer Immunotherapy

https://blog.crownbio.com/personalized-cancer-immunotherapy

[4] Recent Advances and Challenges in Cancer Immunotherapy

https://www.mdpi.com/2072-6694/14/16/3972

[5] Emerging Trends in Immunotherapy for Cancer

https://www.mdpi.com/2079-9721/10/3/60

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post LIỆU PHÁP MIỄN DỊCH ĐIỀU TRỊ UNG THƯ (Immunotherapy for cancer) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

NHỰA THẢM ĐƯỜNG MR6: BÊ TÔNG TÁI CHẾ TỪ RÁC THẢI NHỰA

tri quan — Thu, 05 Jun 2025 05:15:00 +0000

Lời mở

Rác thải nhựa đang là vấn nạn môi trường cho cả thế giới. Hội đồng Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEA), Quỹ hoang dã thế giới (WWF) cảnh báo, năm 2030 sẽ có thêm 104 triệu tấn nhựa gây ô nhiễm sinh thái, và đến 2050 rác nhựa ở các đại dương còn nhiều hơn số lượng cá.

Để giải quyết rác thải nhựa chúng ta dựa vào Giảm sử dụng, Tái sử dụng, Tái chế (Reduce, Reuse, Recycle), trong đó tái chế là căn cơ, thực tế và khả thi nhất.

Tái chế rác thải nhựa tạo vật liệu bê tông thảm đường là một hướng xử lý rất có giá trị, vừa giảm chi phí đầu tư, xây dựng, tăng độ bền cho đường giao thông, vừa góp phần giải quyết ô nhiễm rác nhựa trong môi trường.

Nhận diện

Trước nay, hầu hết các mặt đường mềm thông thường đều được thảm phủ bê tông nhựa asphalt (asphalt concrete, AC) lên bề mặt. Bê tông nhựa này là một hỗn hợp cấp phối gồm: đá, cát, bột khoáng và hắc ín (nhựa đường, bitum) làm kết cấu mặt đường mềm.

Đường bằng nhựa, plastic roads, là những con đường được xây dựng bằng vật liệu tổng hợp từ nhựa (composite of plastic) với các vật liệu xây dựng khác. Như vậy, plastic road khác với đường thông thường trước nay được thảm với bê tông nhựa (asphalt concrete) vì có thêm thành phần nhựa này. Ngoài giảm ô nhiễm rác thải nhựa, con đường nhựa composite này lại có giá thành rẻ, và chống mòn tốt hơn đường bê tông nhựa thông thường. Hiện nay, đã có nhiều nước lựa chọn sử dụng để tái chế nhựa sau tiêu dùng như Anh, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Úc…Theo kế hoạch, tháng 9/2019 này, công ty Dow Việt Nam sẽ hoàn thiện và đưa vào sử dụng con đường nhựa composite dài 1km tại khu tổ hợp công nghiệp DEEP C, cảng Đình Vũ, Hải Phòng.

Quá trình phát triển

Trong thời gian làm việc với tổ chức từ thiện ở miền nam Ấn Độ, Kỹ sư Toby McCartney, tình cờ phát hiện rằng khi bị đốt cháy, rác thải nhựa bị hóa lỏng sẽ chảy vào các lổ thủng, ổ gà trên đường, lấp đầy chúng khiến con đường trở lại bằng phẳng, láng tốt hơn. Trở về Scotland, McCartney cùng với hai người bạn sáng lập và làm giám đốc điều hành công ty MacRebur Gordon Reid, chuyên nghiên cứu sử dụng nhựa dẻo để tạo ra một loại vật liệu thảm đường tổng hợp mới.

Theo nhật báo Daily Record, Scotland, kể từ lúc MacRebur hoạt động đến nay, vật liệu thảm đường nhựa tái chế của công ty đã được sử dụng để xây dựng nhiều đường giao thông ở 50 quốc gia trên thế giới.

Ở nước ta, Tổ hợp công nghiệp DEEP C, Cảng Đình Vũ, Hải Phòng, đã ký kết với Công ty Dow Việt Nam đang làm thử nghiệm 1km đường từ vật liệu thảm đường rác thải nhựa MR6, trong nội bộ trong khu công nghiệp. Rác thải nhựa tái chế để pha trộn chủ yếu là bao bì nhựa dẻo đã qua sử dụng. Theo tính toán, để thảm hoàn thiện 1km sẽ tái chế khoảng 4 tấn bao bì nhựa dẻo rác thải, giải phóng bớt ô nhiễm môi trường. Công nghệ bê tông thảm đường pha rác thải nhựa MR6 này được trường Đại học Hàng hải Việt Nam kiểm định. Sau khi kiểm định, đánh giá và so sánh với công nghệ bê tông nhựa cũ áp dụng nhân rộng.

Bê tông thảm đường với rác thải nhựa và hắc ín

Về lý thuyết, công nghệ pha chế vật liệu nhựa thảm đường tổng hợp rất đơn giản qua các bước: thu gom rác nhựa, rửa sạch rác thải, băm rác thành mảnh nhỏ có kích cở đồng đều, nấu chảy rác nhựa ở nhiệt độ 150-180oC, rồi trộn nó với cốt liệu nóng gồm đá, cát, bột khoáng và hắc ín để ra thành phẩm. Vì cùng có cấu tạo hóa học là các hydrocarbon, nên nhựa (plastic) trong rác thải sau khi tan chảy sẽ trộn đều và liên kết vật lý dễ dàng với hắc ín (bitum), ngăn không cho hỗn hợp bị rã vỡ ra và phân tán vào môi trường.

Hiện tại, trong các vật liệu thảm đường tổng hợp rác nhựa đã thay thế cho hắc ín từ 6 đến 20 phần trăm, và đang được cải tiến để có thể thay đến 50 phần trăm.

Công ty MacRebur Gordon Reid đã phát triển được nhiều vật liệu nhựa thảm đường tổng hợp, đặt tên là MR6, thích ứng với các môi trường khác nhau: ở Trung Đông, nơi cần độ bền cứng hơn để chống lại xu hướng biến dạng do nhiệt độ; ở các xứ lạnh như Canada hoặc Scotland, nhựa đường phải mềm dẻo hơn để không bị đóng băng. Nói chung, MR6 được đánh giá có chất lượng tốt hơn đến 60% và tuổi thọ kéo dài hơn 10 lần so với những tuyến đường nhựa thông thường.

Chốt nhựa gia cố những con đường (plastic pins)

Ở Hoa Kỳ, nhựa đã được sử dụng nhiều để bảo trì đường bộ. Bằng công nghệ tái chế rác thải nhựa từ bãi chôn lấp thành các chốt ghim khổng lồ chèn vào đất của Giáo sư Sahadat Hossain, Giám đốc Viện chất thải rắn bền vững, Đại học Texas, Arlington, đã gia cố giúp đất ở sườn dốc của đường cao tốc ổn định, chống xuống cấp.

GS Hossain cho biết: “Kỹ thuật đóng chốt nhựa tái chế đã được thử nghiệm thành công trong nhiều dự án ổn định sườn dốc đường cao tốc ở các bang Texas, Iowa và Missouri”; “Chỉ mất ba đến bốn phút để cài đóng các cọc chốt vào đất, toàn bộ khu vực không ổn định có thể được gia cố, tăng cường”. Mỗi cọc nhựa tái chế sử dụng khoảng 500 chai soda nhựa, và mỗi địa điểm gia cố nền đất sử dụng khoảng 600 cọc nhựa cắm xuống đất tương ứng với 300 ngàn chai nhựa lấy từ bãi rác thải.

Bàn luận

Trong cuộc sống hiện đại, đồ nhựa là một nhu yếu phẩm của con người: vật chứa thức ăn, nước uống, đóng gói vận chuyển, dụng cụ gia đình…Do đó, trong khẩu hiệu 3R, Refuse-Reuse-Recycle (hạn chế-tái dụng-tái chế), có lẽ tái chế là hiệu quả, thực tế và khả thi nhất. Theo tính toán của công ty MacRebur Gordon Reid, để thảm 1km đường sẽ giúp tái chế khoảng 4 tấn bao bì nhựa dẻo rác thải; và theo GS Sahadat Hossain, Đại học Texas, mỗi cọc nhựa tái chế sử dụng khoảng 500 chai soda nhựa, và mỗi địa điểm gia cố nền đất sử dụng khoảng 600 cọc, tương đương với 300 ngàn chai rác thải nhựa, sẽ giúp giải quyết rất nhiều rác thải khó phân hủy này.

Trái với các nhà khoa học, môi trường, đang quá lo lắng về sự phân hủy rất chậm, thấp nhất 50 năm lâu nhất là 600 năm, của rác thải nhựa, các nhà sản xuất bô tông thảm đường rác thải nhựa lại áp dụng tính chất khó phân hủy này để tạo ra vật liệu xây dựng cầu đường bền vững hơn.

Cần lưu ý, chính giải pháp bê tông thảm đường với rác thải nhựa tái chế cũng có thể gây ô nhiễm. Tiến sĩ Vasudevan lưu ý chỉ nên sử dụng nhựa polypropylen (PP), polystyren (PS), polyethylen (PE), và không nên sử dụng PVC (polyvinyl clorua, flex) làm nguyên liệu sản xuất bê tông thảm đường nhựa thải. Trong quá trình phân hủy nhiệt, PVC sẽ phát thải các khí độc hại cho môi trường. Ngoài ra, đồ dùng nhựa không đơn thuần là các hydrocarbon mà còn có các phụ gia hóa học khác để làm mềm dẻo, chậm xuống cấp vì nhiệt hoặc ánh sáng, để tạo màu, chống cháy.v.v… và các chất này sẽ lại có thể gây ô nhiễm môi trường.

Thay lời kết

Cũng như cái huy chương, mọi sự việc đều có hai mặt. Phương pháp tái chế rác thải nhựa thành bê tông thảm đường cũng như thế. Tuy nhiên, do những mặt lợi ích nhiều, tính khả thi cao, và nhu cầu khá lớn, chúng ta hy vọng bê tông MR6 sẽ nhanh chóng trở thành bê tông thảm đường được sử dụng rộng rãi nay mai.

TS.BS Trần Bá Thoại

Uỷ viên BCH Hội Nội tiết Việt Nam

https://dantri.com.vn/khoa-hoc/mr6-be-tong-tham-duong-tu-rac-nhua-thai-20190528143238506.htm

The post NHỰA THẢM ĐƯỜNG MR6: BÊ TÔNG TÁI CHẾ TỪ RÁC THẢI NHỰA appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

THIẾU MÁU NÃO THOÁNG QUA (TIA): NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ, PHÒNG NGỪA

tri quan — Mon, 02 Jun 2025 05:11:13 +0000

I. LỜI MỞ

Cơn thiếu máu não thoáng qua có triệu chứng tương tự đột quỵ nhưng nhẹ hơn và thường kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Vì thế, người bệnh khó phân biệt cơn thiếu máu não thoáng qua với một đột quỵ náo thật sự.

Theo cấc chuyên gia, cơn thiếu máu não thoáng qua thường là cảnh báo tình trạng đột quỵ nghiêm trọng sẽ xảy ra trong tương lai gần.

Bài viêt cung cấp thông tin: Thiếu máu não thoáng qua là gì? Các dấu hiệu nhận biết? Cách điều trị ra sao? Phòng ngừa thế nào?

II. ĐỊNH DANH

Thiếu máu não thoáng qua transient ischemic attack, TIA, là tình trạng lưu lượng máu cung cấp cho não bộ bị gián đoạn tạm thời và chưa gây tổn thương não vĩnh viễn hoặc nhồi máu não cấp tính. Triệu chứng cơn thiếu máu não thoáng qua thường xuất hiện và biến mất sau đó nên người bệnh có thể chủ quan, không đến bệnh viện thăm khám kịp thời.

Thiếu máu não thoáng qua được xem là một trong những cảnh báo đột quỵ sắp xảy ra. Đặc biệt, đối với những người từng bị đột quỵ. Thống kê cho thấy, có khoảng 40% trường hợp đột quỵ đã từng bị thiếu máu não thoáng qua trước đó.

Theo Hiệp hội Đột quỵ Thế giới, khoảng 1/3 người bị đột quỵ đã từng trải qua cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua, trong số đó có khoảng 12% trường hợp đã tử vong chỉ trong vòng 1 năm. Tỷ lệ đột quỵ ở những người từng bị thiếu máu não thoáng qua cụ thể như sau:

Tỷ lệ xảy ra đột quỵ sau 7 ngày là 11%.
Tỷ lệ xảy ra đột quỵ trong vòng 90 ngày là 9% – 17%.
Tỷ lệ xảy ra đột quỵ trong 5 năm tiếp theo là 24% – 29%.

III. TRIỆU CHỨNG

Các triệu chứng thiếu máu não thoáng qua có thể khởi phát một cách đột ngột, bao gồm:

Nói khó nghe lắp bắp, không thể nói hoàn chỉnh 1 câu dài.
Nhìn đôi, nhìn mờ, mất thị lực một bên hoặc cả 2 mắt.
Mất thăng bằng và chóng mặt.
Yếu liệt một bên cơ thể.
Một bên mặt bị méo rõ rệt so với bên mặt còn lại.

IV. NGUYÊN NHÂN VÀ YẾU TỐ NGUY CƠ

1. Nguyên nhân

Thiếu máu não thoáng qua có cùng nguồn gốc với bệnh đột quỵ thiếu máu não cục bộ. Sự gián đoạn tạm thời của dòng máu chảy lên não do có cục máu đông hoặc động mạch não bị chít hẹp là nguyên nhân dẫn đến cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua. Cụ thể, các mảng xơ vữa bị tích tụ gây hẹp động mạch não hoặc cục máu đông hình thành ở động mạch não hay tại bất kỳ vị trí nào trong cơ thể (thường gặp nhất ở tim) nhưng có xu hướng di chuyển đến các động mạch, sẽ làm giảm lưu lượng máu chảy lên não gây ra tình trạng thiếu máu não thoáng qua.

2. Các yếu tố nguy cơ

2.1 Các nguy cơ không thay đổi được

Tiền sử mắc bệnh trong gia đình.
Tuổi tác
Tiền sử bị thiếu máu não thoáng qua trước đó.
Bệnh hồng cầu hình liềm.

2.2 Các nguy cơ có thể kiểm soát

Bệnh lý tim mạch: Xơ vữa động mạch, Tăng huyết áp, Suy tim, Dị tật tim, Loạn nhịp tim….
Tăng cholesterol máu.
Thừa cân, béo phì.
Bệnh đái tháo đường.

V. CHẨN ĐOÁN

Khi có biểu hiện của cơn thiếu máu não thoáng qua, người bệnh cần được đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám, thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng để khảo sát các yếu tố nguy cơ:

Chẩn đoán hình ảnh: Kỹ thuật chụp CT Scanner và chụp MRI sọ não giúp loại trừ các vấn đề có biểu hiện lâm sàng gần giống với cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua như chảy máu não nhỏ hoặc u não. Ngoài ra, nếu kết quả chụp CT Scanner và chụp MRI sọ não không phát hiện bất thường (không có cục máu đông), người bệnh sẽ được xem xét thực hiện các kỹ thuật thăm dò không xâm lấn để kiểm tra tình trạng của các mạch máu lớn và tuần hoàn máu não. Cụ thể, siêu âm Doppler giúp phát hiện tình trạng hẹp động mạch cảnh trong và chụp mạch giúp quan sát hệ thống mạch máu não, từ đó bác sĩ sẽ đánh giá nguy cơ nhồi máu não ở người bệnh.
Xét nghiệm khác: Một số xét nghiệm khác giúp hỗ trợ chẩn đoán cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua bao gồm: xét nghiệm công thức máu, cholesterol máu, đường huyết lúc đói, huyết thanh chẩn đoán bệnh giang mai, chụp tim phổi, đo điện tim.

VI. ĐIỀU TRỊ

Các triệu chứng thiếu máu não thoáng qua sẽ nhanh chóng kết thúc, tuy nhiên người bệnh cần được chẩn đoán và điều trị kịp thời để hạn chế nguy cơ tái phát hoặc nguy cơ đột quỵ trong tương lai. Nhìn chung, mục tiêu điều trị thiếu máu não thoáng qua là ngăn chặn sự phát triển của cục máu đông trong động mạch, từ đó hạn chế nguy cơ xảy ra đột quỵ não cấp và các biến chứng nguy hiểm.

Điều trị cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua bằng cách nào phụ thuộc vào mức độ biểu hiện của bệnh và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Thông thường người bệnh bị thiếu máu não thoáng qua sẽ được:

* Điều trị, điều chỉnh các bệnh lý, yếu tố nguy cơ

* Điều trị bằng thuốc, bao gồm: thuốc tập kết tiểu cầu, các loại thuốc có tác dụng làm tăng tuần hoàn máu não…

VII. PHÒNG NGỪA

Chế độ ăn uống lành mạnh: Không chỉ người bị thiếu máu não thoáng qua, bất kỳ ai cũng cần xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh để bảo vệ sức khỏe, cụ thể: hạn chế mỡ động vật, bia rượu, thức ăn nhanh, đồ uống có gas, bánh kẹo ngọt, tránh nạp quá nhiều muối vào cơ thể, tăng cường ăn nhiều rau xanh, trái cây, uống nhiều nước lọc mỗi ngày,…
Duy trì cân nặng khỏe mạnh: Thừa cân béo phì (chỉ số BMI > 30) sẽ góp phần hình thành các bệnh lý có nguy cơ gây ra cơn thiếu máu não cục bộ thoáng qua, chẳng hạn như: tăng huyết áp, bệnh tim mạch, bệnh tiểu đường,… .
Duy trì thói quen tập thể dục: Một người trưởng thành cần tập thể dục ở cường độ trung bình 30 phút mỗi ngày (150 phút mỗi tuần). Thể dục giúp tăng cường sức khỏe, dẻo dai cơ thể, và phòng tránh nhiều bệnh lý nguy hiểm, trong đó có thiếu máu não thoáng qua.
Không hút thuốc lá.

VIII. THAM KHẢO

[Video 1] Dấu hiệu nhận biết thiếu máu não thoáng qua và đột quỵ nhẹ

[Video 2] Cần biết về thiếu máu não thoáng qua

https://www.youtube.com/watch?app=desktop&v=8BoYaGqQn_I

[1] Transient ischemic attack

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/transient-ischemic-attack/symptoms-causes/syc-20355679

[2] Transient ischemic attack

https://www.stroke.org/en/about-stroke/types-of-stroke/tia-transient-ischemic-attack

[3] Transient ischemic attack

https://www.nhs.uk/conditions/transient-ischaemic-attack-tia/

[4] Transient ischemic attack

https://www.ninds.nih.gov/health-information/disorders/transient-ischemic-attack-tia

[5] Transient ischemic attack

https://www.nhs.uk/conditions/transient-ischaemic-attack-tia/symptoms/

TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post THIẾU MÁU NÃO THOÁNG QUA (TIA): NGUYÊN NHÂN, TRIỆU CHỨNG, CHẨN ĐOÁN, ĐIỀU TRỊ, PHÒNG NGỪA appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

MÂM CÚNG ĐOAN NGỌ 3 MIỀN: BẮC, TRUNG, NAM

tri quan — Sat, 31 May 2025 10:25:10 +0000

Tết Đoan Ngọ, mùng 5 tháng 5 Âm lịch, người Việt Nam chúng ta còn gọi là Tết Giết sâu bọ, vì thời gian này tiết trời nóng nhất trong năm, các loại côn trùng và mầm bệnh sinh sôi nảy nở, gây hại cho mùa màng nên sau cúng sẽ “cấp” cho cơ thể thức ăn món uống tốt, bảo vệ sức khỏe.

Không chỉ Việt Nam, người dân các nước Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản cũng ăn mừng Tết Đoan ngọ, tuy nhiên câu chuyện về nguồn gốc, ý nghĩa cũng như cách thức tổ chức ở mỗi nơi mỗi khác.

Ngay ở Việt Nam, cách cúng, ăn Tết Đoan ngọ cũng có điểm khác nhau giữa 3 miền Bắc Trung Nam.

Mâm cúng Tết Đoan ngọ ở 3 miền

Hai món thường có trong mâm cỗ cúng Tết Đoan Ngọ ở khắp 3 miền là rượu nếp (cơm rượu) và trái cây (ngũ quả).

Theo quan niệm dân gian, vị nồng của cơm nếp hòa với men cay của rượu sẽ có tác dụng loại bỏ những loài ký sinh trong cơ thể.

Gạo nếp được chọn để nấu cơm rượu nếp là loại nếp cẩm hoặc nếp cái hoa vàng, ngon nhất là gạo nếp lứt, hạt nâu vàng, óng ả. Gạo được nấu, để nguội và ủ lên men để cho ra những hạt cơm chắc mà dẻo, quyện với men rượu đượm hương thảo dược, cay nhẹ nhưng vẫn để lại dư vị ngọt trên đầu lưỡi.

Tết Đoan Ngọ không thể thiếu trái cây, chủ yếu là các loại quả mùa hè có tính nóng, tươi ngon và có vị chua, ngọt như mận, đào, vải, chôm chôm, xoài, dưa hấu… Đặc biệt, ở miền Bắc 2 loại quả phổ biết nhất là mận, vải.

Mâm Tết Đoan ngọ ở miền Bắc

Bánh tro

Dù xuất hiện ở cả ba miền, bánh gio (tro) ở miền Bắc đặc biệt hơn khi được chấm cùng mật mía ngọt ngào. Bánh được làm bằng cách ngâm nếp trong nước tro đốt từ rơm, sau đó gói, luộc.

Những chiếc bánh có màu nâu vàng trong suốt, vị bánh có chút ngai ngái và vương mùi tro đặc trưng. Bánh chấm cùng mật mía, khi cho vào miệng sẽ cảm nhận sự ngọt ngào thanh mát, rất phù hợp cho ngày nắng nóng.

Rượu nếp trái cây

Theo quan niệm dân gian, vị nồng của cơm nếp hòa với men cay của rượu sẽ có tác dụng loại bỏ những loài ký sinh trong cơ thể.

Mâm Tết Đoan ngọ ở miền Trung

Thịt vịt

Là món ăn quan trọng trong Tết Đoan ngọ ở miền Trung

Theo người địa phương, dịp tiết trời dần oi bức và nóng nực, thịt vịt có tính hàn sẽ giúp cơ thể cân bằng lại. Hơ nữa, vào đầu tháng 5 âm lịch cũng là lúc những chú vịt béo ú, thịt ngon mềm và không bị hôi. Cách chế biến đa dạng như cháo vịt, vịt quay, vịt nướng…

Chè kê

Chè kê với phần nước đường có gừng rất ấm và mang vị ngọt thanh, được ăn cùng bánh tráng vừng. Bạn có thể dùng hẳn bánh tráng để múc chè, bánh tráng sẽ nhanh chóng mềm tan ra trong miệng, hoà quyện cùng vị chè ngọt dịu vô cùng hấp dẫn.

Mâm Tết Đoan Ngọ ở miền Nam

Bánh xèo

Tết Đoan ngọ ở miền Tây, bánh xèo vẫn là món đinh xuất hiện trong mâm cơm của nhiều gia đình. Có nhà chỉ làm duy nhất món bánh xèo này cúng gia tiên xong lại quây quần ăn cùng với nhau.

Ngoài bánh xèo còn có các món thường ngày như: vịt kho gừng, vịt hầm măng, xôi, bánh cúng, bánh ít, trái cây, cà ri, canh hầm giò heo…

Bánh ú nước tro

Là phiên bản Nam bộ của bánh tro (gio) miền Bắc, bánh ú nước tro nhỏ nhắn, xinh xắn với hình chóp ngộ nghĩnh. Bánh được gói trong một lớp lá, thường là lá tre hoặc lá chuối, phần nếp có màu nâu vàng rất đẹp, nhân là đậu xanh giã nhuyễn bùi, béo, ngọt nhẹ.

Chè trôi nước

Không chỉ xuất hiện vào dịp tiễn Ông Táo về trời (23 tháng Chạp), chè trôi nước còn được người miền Nam làm và thưởng thức trong ngày Tết Đoan ngọ.

Những viên chè được vo thật tròn trong lòng bàn tay, bên ngoài là bột nếp, bên trong là đậu xanh đơn giản, được ăn cùng với nước đường và gừng giã nhuyễn, nước cốt dừa sánh và béo, đậu phộng rang đập dập bùi bùi hoặc một ít mè rang thơm lừng.

Trần Bá Thoại tổng hợp

The post MÂM CÚNG ĐOAN NGỌ 3 MIỀN: BẮC, TRUNG, NAM appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.