The post NGUY CƠ KHI DÙNG OZEMPIC ĐỂ GIẢM CÂN appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

  Tế bào cơ thể thường xuyên thay thế, đổi mới liên tục. Các nhà khoa học tại Viện nghiên cứu Weizmann ở Rehovot, Israel, đã xác định được tốc độ và mức độ của “vòng thay đổi” (turn-over) này.

   Khoảng 72 phần trăm khối lượng của 30 nghìn tỷ tế bào cơ thể là mỡ và cơ, có tuổi thọ trung bình lần lượt là 12 đến 50 năm. Nhưng các tế bào máu, chỉ sống từ 3 đến 120 ngày và các tế bào nền lót ruột, thường sống chưa đến 1 tuần; và đây là hai nhóm tế bào chiếm phần lớn sự thay đổi.

  Tổng cộng lại, có khoảng 330 tỷ tế bào, tương đương 1 phần trăm tổng số tế bào của cơ thể, được thay thế mỗi ngày. Trong đó, có 30 nghìn tỷ tế bào sẽ được bổ sung sau 80 đến 100 ngày.

Tác giả Mark Fischetti & Jen Christiansen

Biên dịch TS.BS Trần Bá Thoại

https://www.scientificamerican.com/article/our-bodies-replace-billions-of-cells-every-day/

The post CƠ THỂ CON NGƯỜI THAY THẾ HÀNG TỶ TẾ BÀO MỖI NGÀY appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Thế kỷ 21 này là thế kỷ của các bệnh không lây nhiễm. Trong bốn nhóm bệnh không lây nhiễm hay gặp, ung thư đứng hàng đầu. 

   Với căn bệnh ung thư quái ác, phát hiện càng sớm thì khả năng chữa khỏi càng cao. Vì thế, những xét nghiệm sàng lọc chẩn đoán ung thư sớm là mong đợi của mọi người, bác sĩ điều trị, người thân và bệnh nhân.

   Với công nghệ gene di truyền hiện đại, các nhà khoa học đã phát triển kỹ thuật phân tích DNA khối u tuần hoàn và sinh thiết lỏng (liquid biopsy) nhằm hiện các đoạn ADN ngoại bào (cell-free DNA) của khối u giúp bác sĩ điều trị chẩn đoán sớm nhiều loại ung thư khác nhau của con người. 

   II. DNA KHỐI U TUẦN HOÀN (circulating tumor DNA, ctDNA)

  Quá trình hoại tử hoặc chết theo chương trình của mô tế bào dẫn đến sự phát tán tế bào và các mảnh vụn của nó vào khoảng gian bào và máu. Các tế bào tuần hoàn và các đoạn DNA này có thể phát hiện bằng các kỹ thuật phân tử khác nhau.

  Phần DNA ngoại bào này thường được gọi là DNA tự do tuần hoàn ( cell-free DNA cfDNA). Thuật ngữ chung “cfDNA” bao gồm các loại DNA tuần hoàn khác nhau, bao gồm DNA không tế bào (cell-free DNA, cfDNA), DNA bào thai không tế bào (cell-free-fetal DNA, cffDNA) và DNA khối u tuần hoàn (ctDNA).

    Khác với các mảnh DNA từ tế bào bình thường, ctDNA là phân mảnh có nguồn gốc từ khối u được tìm thấy trong máu và các dịch sinh học của cơ thể.

     III.  SINH THIẾT LỎNG

    Sinh thiết lỏng (liquid biopsy) là từ gọi cho việc lấy mẫu phân tích tế bào học khối u trên máu ngoại vi. Mục tiêu của phương pháp sinh thiết lỏng này là thay thế sinh thiết mô bằng các kỹ thuật xâm lấn tối thiểu.

  Các nhà khoa học đã chứng minh rộng rãi rằng, qua mẫu sinh thiết lỏng có thể phục hồi cfDNA lên đến 100 ng/mL ở người khỏe mạnh và lên đến 1000 ng/mL ở bệnh nhân ung thư. Hơn nữa, lợi ích của việc sử dụng sinh thiết lỏng là tính đặc hiệu và hiệu quả cao trong việc theo dõi sự thay đổi của khối u hoặc tiến triển của bệnh.

   Một số nghiên cứu đã chứng minh rằng sinh thiết lỏng có thể phát hiện các đột biến DNA tuần hoàn chính xác liên quan trực tiếp đến một khối u cụ thể. Các nghiên cứu giải thích rằng, vì thời gian bán hủy của ctDNA ngắn, từ 16 phút đến 13 giờ, cho phép biết ngay lập tức tương quan tình trạng tế bào khối u và mang lại khả năng theo dõi động liên tục, ngược với sinh thiết mô cổ điển.                       Các mẫu ctDNA lấy từ huyết tương/huyết thanh không bị phân hủy cho đến khi phân tích, trong khi các chế phẩm mô bắt buộc phải được cố định, bằng formalin hoặc parafin, điều này tạo ra nguy cơ liên kết ngang và phân mảnh DNA, do đó vi phạm tính toàn vẹn cấu trúc của DNA và cản trở trình tự của nó. Đây là một trong những ưu điểm của sinh thiết lỏng so với sinh thiết mô.

  IV. GALLERI: XÉT NGHIỆM SỚM PHÁT HIỆN ĐA UNG THƯ

    1. GALLERI LÀ GÌ ?  HOẠT ĐỘNG RA SAO? 

   Galleri là xét nghiệm phát hiện sớm đa ung thư (multi-cancer early detection test MCED). Theo giới thiệu của  nhà sản xuất, xét nghiệm chỉ sử dụng một mẫu máu nhưng có thể xác định đến 50 loại ung thư khác nhau.

   Galleri hoạt động bằng cách tìm kiếm các protein hoặc yếu tố di truyền có liên quan đến ung thư trong mẫu máu. Phòng thí nghiệm sẽ sử dụng trình tự DNA và học máy (DNA sequencing and machine learning) để phân tích các DNA ngoại bào (cell-free DNA) là loại DNA được giải phóng khỏi tế bào và đang hiện diện trong máu.

   Vì DNA ngoại bào của tế bào khỏe mạnh và tế bào ung thư khác nhau, nên Galleri test tìm kiếm các kiểu thay đổi cụ thể trong các DNA ngoại bào đồng nghĩa phát hiện báo hiệu sự hiện diện của bệnh ung thư. Galleri cũng nhằm mục đích xác định nơi ung thư khởi phát..

   Khi phát hiện tín hiệu liên quan đến ung thư, các xét nghiệm bổ sung được thực hiện để giúp xác nhận chẩn đoán.

     2. GALLERI CÓ THỂ PHÁT HIỆN CÁC LOẠI UNG THƯ NÀO ?

  Hãng sản xuất GRAIL giới thiệu rằng, xét nghiệm Galleri có thể xác định hơn 50 loại ung thư, bao gồm một số loại ung thư phổ biến nhất hiện nay như:

    * Ung thư vú

    * Ung thư phổi

    * Ung thư tuyến tiền liệt

    * Ung thư đại tràng và trực tràng

   Galleri cũng có thể xác định các bệnh ung thư ít phổ biến hơn như ung thư bóng Vater và một số sarcoma mô mềm.

   V. ĐÔI LỜI BÀN LUẬN

   Ung thư đứng vị thứ hai trong các bệnh không lây nhiễm NCDs.Trên toàn cầu, có hơn 21 triệu ca ung thư mới hàng năm. Ở Việt Nam,  có hơn 182.000 ca mắc mới và hơn 122.000 ca tử vong do ung thư.

   Trong căn bệnh ung thư quái ác, chẩn đoán càng sớm khả năng chữa khỏi càng cao. Điều đáng buồn là đến 75% bệnh nhân ung thư được phát hiện ở giai đoạn muộn, trong đó phương pháp điều trị không hiệu quả. Trong khi việc phát hiện sớm giúp cải thiện đáng kể tỷ lệ sống sót của bệnh ung thư lên tới 90% đến 95% so với 5% đến 20% ở giai đoạn muộn. Vì thế, những xét nghiệm sàng lọc chẩn đoán ung thư sớm là mong đợi của mọi người, bác sĩ điều trị, người thường, lẫn bệnh nhân.

  Công nghệ sinh thiết lỏng SPOT-MAS để định lượng DNA khối u lưu hành là một cải tiến mang tính đột phá có thể sử dụng để chẩn đoán, tiên lượng, theo dõi và điều trị. Nhiều nghiên cứu về DNA ngoại bào lưu hành trong các dịch sinh học của con người (huyết tương, huyết thanh, nước tiểu, v.v.) đã được thực hiện với mục tiêu cuối cùng là cải thiện thực hành về bệnh ung thư.

   Hai điều cần hết sức lưu ý

  1. Việc phân tích ctDNA không phát hiện tất cả các bệnh ung thư. Do đó, nên được dùng bổ sung, chứ không thay thế cho các tầm soát ung thư thường quy quan trọng được khuyến cáo. Ngay cả xét nghiêm Galleri, phân tích các ct DNA được giới thiệu rất hấp dẫn là phát hiện sớm trong giai đoạn I thì các nghiên cứu khoa học lại cho thấy, độ nhạy Se trong giai đoạn I chỉ là 17%, giai đoạn II là 40%, giai  đoạn III là 77% và giai đoạn IV là 90%, nghĩa là trong giai đoan sớm (giai đoạn I) Galleri  chỉ nhận ra 17 người trong số 100 người bị ung thư. Việc cho kết quả âm tính giả, trong khi thực sự bị ung thư, tạo cảm giác an toàn sai lầm và trì hoãn các phương pháp điều trị kịp thời cho người bệnh.

  2. Do đó, khi quyết định làm xét nghiệm chẩn đoán sớm ung thư như test Galleri, cần:  Tìm hiểu kỹ và được các bác sĩ chuyên khoa tư vấn để nắm bắt các thông tin khoa học chuẩn xác về các lợi ích và rủi ro liên quan đến xét nghiệm này; và Không vội vàng tin tưởng vào những giới thiệu, tiếp thị  “có cánh”, vì rằng xét nghiệm nào cũng có giới hạn độ nhạy và độ đặc hiệu của nó.

 VI. THAM KHẢO

[1] What is liquid biopsy?

https://www.roche.com/stories/liquid-biopsy-in-oncology

[2] Translational Application of Circulating DNA in Oncology: Review of the Last Decades Achievements

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6829588/

[3] Vietnam-based startup Gene Solutions makes early cancer detection possible

https://www.biospectrumasia.com/news/94/19864/vietnam-based-startup-gene-solutions-makes-early-cancer-detection-possible.html

[4] Gene Solutions Makes Earlier Detection of Cancer A Possibility of the Future

https://finance.yahoo.com/news/gene-solutions-makes-earlier-detection-013600311.html

[5] Multi-cancer Early Detection (MCED) Tests

https://www.cancer.org/cancer/screening/multi-cancer-early-detection-tests.html

[6] Go further with cancer screening

https://www.galleri.com/

[7] The Galleri Blood Test for Multiple Cancers: What to Know

https://www.healthline.com/health/cancer/galleri-cancer-test

[8] Multi-Cancer Early Detection Test

https://www.mercy.net/service/multi-cancer-early-detection-test/

[9] Galleri Multi-Cancer Early Detection Test

https://hr.princeton.edu/galleri-multi-cancer-early-detection-test

[10] Cell-Free DNA-Based Multi-Cancer Early Detection Test

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36230741/

[11] Multi-cancer early detection test in symptomatic patients referred for cancer investigation in England and Wales: a large-scale, observational cohort study

https://www.thelancet.com/journals/lanonc/article/PIIS1470-2045(23)00277-2/fulltext

[12] Clinical validation of a targeted methylation-based multi-cancer early detection test using an independent validation set

https://www.annalsofoncology.org/article/S0923-7534(21)02046-9/fulltext

[13] How does the Galleri Test work?

                        TS.BS Trần Bá Thoại 

                Uỷ viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post TÌM CÁC DNA NGOẠI BÀO ĐỂ PHÁT HIỆN SỚM NHIỀU LOẠI UNG THƯ appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Các nhà nghiên cứu đã sử dụng dữ liệu từ UK Biobank Pharma Proteomics Project (UKB-PPP), nghiên cứu proteomics lớn nhất cho đến nay với các phép đo cho khoảng 3.000 protein huyết tương từ một nhóm hơn 40.000 người tham gia từ UK Biobank được chọn ngẫu nhiên. Dữ liệu protein được liên kết với hồ sơ sức khỏe điện tử của những người tham gia. Các tác giả đã sử dụng các kỹ thuật phân tích tiên tiến để xác định chính xác, đối với mỗi bệnh, một ‘dấu hiệu’ từ 5 đến 20 protein quan trọng nhất để dự đoán.

   Các nhà nghiên cứu báo cáo khả năng của các “chữ ký” protein (protein ‘signatures’) trong việc dự đoán sự khởi phát của 67 bệnh bao gồm bệnh đa u tủy, u lympho không Hodgkin, bệnh thần kinh vận động, xơ phổi và bệnh cơ tim giãn.

   Các mô hình dự đoán protein hoạt động tốt hơn các mô hình dựa trên thông tin chuẩn, được ghi lại trên lâm sàng. Dự đoán dựa trên số lượng tế bào máu, cholesterol, chức năng thận và xét nghiệm đái tháo đường (hemoglobin glycated, HbA1c) hoạt động kém hơn so với các mô hình dự đoán protein đối với hầu hết các mẫu thử.

   Lợi ích của bệnh nhân khi đo lường và thảo luận về nguy cơ đau tim và đột quỵ trong tương lai (‘điểm rủi ro tim mạch’) đã được xác lập rõ ràng. Nghiên cứu này mở ra những khả năng dự đoán mới cho nhiều loại bệnh, bao gồm cả các tình trạng hiếm gặp. Nhiều trong số các bệnh này hiện có thể mất nhiều tháng và nhiều năm để chẩn đoán và nghiên cứu này mang đến những cơ hội hoàn toàn mới để chẩn đoán kịp thời.

   Những phát hiện này cần được xác nhận ở nhiều nhóm dân số khác nhau, bao gồm những người có và không có triệu chứng và dấu hiệu của bệnh, cũng như ở các nhóm dân tộc khác nhau.

   Tác giả chính, Giáo sư Claudia Langenberg, Giám đốc Viện nghiên cứu Đại học Chăm sóc sức khỏe chính xác (PHURI) tại Đại học Queen Mary, London và Giáo sư Y học tính toán tại Viện Y tế Berlin thuộc Charité Universitätsmedizin, cho biết: “Việc đo một loại protein vì một lý do cụ thể, chẳng hạn như troponin để chẩn đoán cơn đau tim, là thông lệ lâm sàng tiêu chuẩn. Chúng tôi vô cùng phấn khích trước cơ hội xác định các dấu hiệu mới để sàng lọc và chẩn đoán từ hàng nghìn loại protein lưu hành và hiện có thể đo được trong máu người. Điều chúng tôi cần gấp là các nghiên cứu về protein ở các nhóm dân số khác nhau để xác nhận những phát hiện của chúng tôi, và các xét nghiệm hiệu quả có thể đo các protein liên quan đến bệnh theo các tiêu chuẩn lâm sàng bằng các phương pháp có giá cả phải chăng”.

   Tác giả đầu tiên Tiến sĩ Julia Carrasco Zanini Sanchez, nghiên cứu sinh tại GSK và Đại học Cambridge khi đó và hiện là nghiên cứu sinh sau tiến sĩ tại PHURI, cho biết: “Một số protein đặc trưng của chúng tôi có hiệu suất tương tự hoặc thậm chí tốt hơn các protein đã được thử nghiệm về tiềm năng của chúng như các xét nghiệm sàng lọc, chẳng hạn như kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt đối với ung thư tuyến tiền liệt. Do đó, chúng tôi vô cùng phấn khích về các cơ hội mà protein đặc trưng của chúng tôi có thể mang lại để phát hiện sớm hơn và cuối cùng là cải thiện tiên lượng cho nhiều bệnh, bao gồm các tình trạng nghiêm trọng như u tủy đa và xơ phổi vô căn. Chúng tôi đã xác định được rất nhiều ví dụ đầy hứa hẹn, bước tiếp theo là chọn các bệnh có mức độ ưu tiên cao và đánh giá dự đoán về protein của chúng trong bối cảnh lâm sàng”.

   Đồng tác giả chính Tiến sĩ Robert Scott, Phó chủ tịch kiêm Trưởng khoa Di truyền học và Hệ gen người tại GSK, cho biết: “Một thách thức chính trong quá trình phát triển thuốc là xác định những bệnh nhân có nhiều khả năng được hưởng lợi từ các loại thuốc mới. Công trình này chứng minh lời hứa trong việc sử dụng các công nghệ proteomic quy mô lớn để xác định những cá nhân có nguy cơ cao trong nhiều loại bệnh khác nhau và phù hợp với cách tiếp cận của chúng tôi là sử dụng công nghệ để đào sâu hiểu biết của chúng tôi về sinh học và bệnh tật của con người. Các công trình tiếp theo sẽ mở rộng những hiểu biết này và cải thiện hiểu biết của chúng tôi về cách chúng được áp dụng tốt nhất để hỗ trợ cải thiện tỷ lệ thành công và tăng hiệu quả trong việc khám phá và phát triển thuốc”.

   Nguồn Scientificinquirer July 22, 2024

   Biên dịch TS.BS Trần Bá Thoại

Blood proteins predict the risk of developing more than 60 diseases

The post XÉT NGHIỆM PROTEIN MÁU DỰ ĐOÁN 67 CĂN BỆNH ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Mới đây, Tổng cục Hải quan Trung Quốc cảnh báo và yêu cầu điều tra nguyên nhân 30 lô hàng sầu riêng Việt Nam xuất khẩu sang nước này nhiễm cadimi vượt ngưỡng quy định [1]; [2].

    Mời quý vị tham khảo bài tổng hợp sau đây  

   Cadimi, Cadmium ký hiệu hóa học Cd là một kim loại nặng có trong đất. Cadimi tương đối hiếm, mềm, màu trắng ánh xanh. Cadimi ít khi tồn tại dưới dạng tinh chất mà thường kết hợp với các nguyên tố khác tạo thành các hợp chất như cadimi oxit, cadimi clorua, cadimi sunfua, cadimi sunfat. Cadimi có mặt trong thiên nhiên cùng với các hợp chất của kẽm và photpho nhưng không giống các dưỡng chất này, cadimi được cho là chất không cần thiết cho sự sống.

     III. NGUỒN CADIMI GÂY Ô NHIỄM

     1. Từ công nghiệp và nông nghiệp

    Sản xuất cadimi thương mại bắt đầu vào đầu thế kỷ 20. Ban đầu cadimi được dùng chủ yếu trong mạ điện, nhưng đến những năm 1960 cadimi được sử dụng trong sản xuất pin niken-cadimi. Ngoài ra, cadimi còn được sử dụng trong những loại nước sơn trong kỹ nghệ làm đồ sứ, chén dĩa,… Cadimi dùng trong sản xuất nhựa polyvinyl clorua với mục đích là chất làm ổn định nên đồ chơi trẻ em và các lon hộp làm bằng nhựa polyvinyl clorua thường có cadimi.  Đa số lượng cadimi có trong không khí là do kết quả hoạt động của con người đặc biệt nấu chảy quặng kim loại, đốt nhiên liệu hóa thạch và rác thải đô thị. Các hoạt động khai thác quặng mỏ, luyện kim thải ra khói bẩn chứa nhiều cadimi.

     Lượng cadimi trong không khí ở các vùng sản xuất công nghiệp có thể đạt ở mức cao và dẫn đến tình trạng công nhân bị phơi nhiễm cadimi ngày càng phổ biến. Từ không khí cadimi di chuyển vào trong đất, nước gây ô nhiễm môi sinh. Các loại phân bón hóa học có chứa phosphate là nguồn ô nhiễm cadimi chính trong nông nghiệp. Việc sử dụng bùn cống thải để bón cho đất cũng là một nguyên nhân dẫn tới tích tụ cadimi trong đất.

     2. Thực phẩm và nước uống

    Cadimi có trong đất và nước tích tụ vào trong cây trồng và sinh vật thủy sinh, đi vào chuỗi thực phẩm. Thực phẩm được xem là nguồn gây nhiễm cadimi chính đối với người không hút thuốc. Cadimi thường được tìm thấy trong thận và gan của các động vật có vú với chế độ ăn giàu cadimi; một số loài hàu, sò, hến, động vật giáp xác; các loại rau xanh, đậu phộng, đậu nành, hạt hướng dương, khoai tây và các loại ngũ cốc, tinh bột. Một số cây trồng như lúa có thể chứa hàm lượng cadimi cao nếu được trồng trên đất bị nhiễm cadimi nặng.

    Nhiễm cadimi từ nước uống thường không đáng kể so với các nguồn khác từ chế độ ăn uống. Tuy nhiên, các tạp chất trong ống dẫn mạ kẽm, chất hàn trong các phụ kiện, các bình nước nóng, nước lạnh và vòi nước đôi khi gây ra việc tăng hàm lượng cadimi trong nước uống.

   Một số khảo sát cho thấy 98% lượng cadimi ăn phải có nguồn gốc từ thực phẩm trên cạn, 1% là thực phẩm thủy sản, 1% từ nước uống.

    3. Hút thuốc lá

    Cây thuốc lá tích tụ lượng lớn cadimi trong lá nên hút thuốc lá là nguyên nhân quan trọng gây tích tụ cadimi trong cơ thể người đặc biệt là ở thận, cơ quan bị tấn công chính khi bị nhiễm cadimi. Một điếu thuốc lá chứa khoảng 1-2mg cadimi và khoảng 10% lượng cadimi đó đi vào trong cơ thể.

    Đối với người hút thuốc, 50% lượng cadimi tích tụ trong cơ thể phát sinh từ thuốc lá, trong khi đó đối với người không hút thuốc 95% lượng cadimi đi qua đường ăn uống.

     IV. TÁC HẠI CỦA CADIMI LÊN SỨC KHỎE CON NGƯỜI

    Cadimi tích tụ chủ yếu ở thận trong thời gian tương đối dài từ 10-35 năm. Ăn uống thực phẩm chứa lượng cadimi cao sẽ có biểu hiện rối loạn tiêu hóa như buồn nôn, nôn mửa, đau bụng, tiêu chảy. Tình trạng nhiễm độc lâu ngày sẽ làm tổn thương chức năng hoạt động của thận, làm tăng sự bài tiết của các protein có trọng lượng phân tử thấp trong nước tiểu, tạo sỏi thận.

    Nhiễm độc cadimi còn gây ra rối loạn chuyển hóa canxi, kéo theo các bệnh lý về xương như làm yếu xương, biến dạng xương, hủy mô xương, gây ra chứng loãng xương và những cơn đau nhức xương.

    Ngoài ra, cadimi còn gây tổn thương đường hô hấp với các triệu chứng: Viêm mũi, giảm khứu giác, mất khứu giác. Hít phải bụi chứa oxit cadimi với liều lượng cao gây viêm phổi cấp tính, có thể dẫn tới chết người. Phơi nhiễm nghề nghiệp lâu dài với hàm lượng cao cadimi có triệu chứng viêm phế quản, viêm phổi mạn tính (ho, khó thở, đau ngực, sốt); góp phần vào sự phát triển của bệnh ung thư phổi.

    Một vài nghiên cứu cho thấy cadimi có thể gây ra các bệnh ung thư thận và tuyến tiền liệt. Cơ quan nghiên cứu quốc tế về ung thư (The International Agency for Research on Cancer – IARC) phân loại cadimi và các hợp chất cadimi là chất gây ung thư nhóm 1.

    Theo Tổ chức Y tế Thế giới quy định giới hạn an toàn cho phép (maximum level) của cadimi trong nước uống là 3µ/l, trong không khí là 5ng/m³, lượng ăn vào hằng tuần có thể chấp nhận được tạm thời (Provisional Tolerable Weekly Intake): 25µg/kg.

    Năm 2011, Bộ Y tế ra thông tư 42/2011/TT-BYT bổ sung bệnh nhiễm độc cadimi nghề nghiệp vào danh mục bệnh nghề nghiệp được bảo hiểm.

     V. CÁC BIỆN PHÁP NGỪA GIẢM Ô NHIỄM CADIMI

      Để giảm tình trạng ô nhiễm cadimi trong môi trường và phơi nhiễm cadimi nghề nghiệp cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe con người, Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị thực hiện các biện pháp sau:

    1- Cấm hút thuốc tại nơi công cộng.

    2- Hạn chế các nguồn thải cadimi từ khai thác mỏ, luyện kim, tiêu hủy chất thải, ứng dụng bùn thải vào đất canh tác, sử dụng phân bón phosphate và phân chứa cadimi. Phát triển kỹ thuật xử lý an toàn chất thải và nước thải có chứa cadimi.

   3- Đẩy mạnh các biện pháp để tăng cường tái chế cadimi và hạn chế các ứng dụng không thể tái chế.

   4- Có biện pháp giảm tiếp xúc với cadimi như cải thiện điều kiện làm việc trong ngành công nghiệp luyện kim và phổ biến thông tin về việc sử dụng đúng phân bón.

   VI. THAM KHẢO     

[1] Cadimi vì sao xuất hiện trong thực phẩm, gây hại ra sao?

https://tuoitre.vn/cadimi-vi-sao-xuat-hien-trong-thuc-pham-gay-hai-ra-sao-20240323145808421.htm

[2] Nguyên nhân khiến 30 lô sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc bị nhiễm cadimi

https://tuoitre.vn/nguyen-nhan-khien-30-lo-sau-rieng-xuat-khau-sang-trung-quoc-bi-nhiem-cadimi-2024032311225021.htm

[3] CADMIUM LÀ GÌ? NHỮNG ẢNH HƯỞNG TIÊU CỰC CỦA CADMIUM TỚI SỨC KHỎE

https://botchumngay.vn/blogs/publish/anh-huong-cua-cadimi

[4] Cadimi là gì? Ứng dụng, tác hại và cách giảm thiểu nhiễm độc Cadimi

Cadimi là gì? Ứng dụng, tác hại và cách giảm thiểu nhiễm độc Cadimi

[5] Ô nhiễm cadimi và sức khỏe con người

https://tuoitre.vn/o-nhiem-cadimi-va-suc-khoe-con-nguoi-20190709103504979.htm

[6] Ngộ Độc Cadmium: Triệu Chứng, Chẩn Đoán Và Điều Trị

https://www.emergency-live.com/vi/s%C6%B0c-kho%CC%89e-va-s%C6%B0%CC%A3-an-toan/ch%E1%BA%A9n-%C4%91o%C3%A1n-v%C3%A0-%C4%91i%E1%BB%81u-tr%E1%BB%8B-c%C3%A1c-tri%E1%BB%87u-ch%E1%BB%A9ng-ng%E1%BB%99-%C4%91%E1%BB%99c-cadmium/

[7] Nguyên nhân khiến 30 lô sầu riêng xuất khẩu sang Trung Quốc bị nhiễm cadimi 

                  TS.BS Trần Bá Thoại

          Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post Ô NHIỄM CADIMI VÀ SỨC KHỎE CON NGƯỜI appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

  Ngày 23/12, tại Hội nghị Ứng dụng công nghệ thông tin trong y khoa và tổng kết đề án khám chữa bệnh từ xa PGS. TS Đào Xuân Thành, Phó Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội cho biết, nhờ khám chữa bệnh từ xa, hàng nghìn bệnh nhân được điều trị mà không xếp hàng từ sớm, và hạn chế được việc tự “bốc thuốc, kê đơn”.[1]; [2]

   Bài viết, đưa những thông tin khoa học cơ bản về phương cách khám bệnh từ xa này.

    II. Y HỌC TỪ XA LÀ GÌ ? 

    Khám chữa bệnh từ xa, y học từ xa, telehealth, telemedicine, virtual health, cho phép thầy thuốc, nhân viên y tế có thể khám, chữa bệnh, chăm sóc sức khỏe cho bệnh nhân từ xa, mà không cần đến gặp trực tiếp tại cơ sở y tế.

   Telehealth thực hiện chủ yếu trực tuyến qua truy cập internet trên máy tính, máy tính bảng hoặc điện thoại thông minh.  .

    Một số lựa chọn (option) cho chăm sóc sức khỏe từ xa:

    * Nói chuyện trực tiếp với nhân viên y tế, chăm sóc sức khỏe,qua điện thoại hoặc video.

    * Gửi và nhận tin nhắn giữa nhân viên y tế  và bệnh nhân qua nhắn tin, email và các files liên quan.

    * Sử dụng tính năng theo dõi, giám sát từ xa để nhân viên y tế có thể có thể kiểm tra bệnh nhân tại nhà.

     III. NHỮNG CHĂM SÓC SỨC KHỎE QUA TELEHEALTH ?

    Telehealth hữu ích để theo dõi và cải thiện các vấn đề sức khỏe đang diễn ra, như thay đổi thuốc hoặc tình trạng sức khỏe mãn tính:

    * Kết quả xét nghiệm hoặc chụp X-quang

     * Quản lý đơn thuốc

     * Theo dõi sau phẫu thuật

     * Các cuộc hẹn điều trị và theo dõi  

      * Các trường hợp tái phát

      * Các vấn đề cần chăm sóc khẩn cấp như cảm lạnh, ho, đau dạ dày…

      * Điều trị sức khỏe tâm thần trực tuyến, tư vấn và quản lý thuốc 

      *  Tình trạng da

      * Vật lý trị liệu và trị liệu nghề nghiệp

      * Dịch vụ giám sát từ xa, quản lý các bệnh mãn tính như đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu…

     ​IV. NHỮNG TIỆN ÍCH CỦA TELEHEALTH

     1, Giúp hạn chế tiếp xúc trực tiếp làm giảm khả năng lan truyền bệnh lây nhiễm.

     2. Đảm bảo bệnh nhân được chăm sóc bất cứ ở đâu – tại nhà, tại nơi làm việc,  thậm chí trong ô tô…

     3. Giảm thời gian đi lại, thời gian nghỉ việc

     4. Rút ngắn thời gian chờ đợi cho một cuộc hẹn

     5.Tăng khả năng tiếp cận với các chuyên gia ở xa cả trong và ngoài nước

     V. NHỮNG HẠN CHẾ CỦA TELEHEALTH

   1. Khi bệnh nhân bị hạn chế do không có quyền truy cập Internet hoặc không có thiết bị di động.

    2. Khi công nghệ không hoạt động tốt, internet chập chờn, rớt mạng.

   3.  Nhân viên y tế không khám sức khỏe trực tiếp có thể ảnh hưởng đến chẩn đoán, gây lạm dụng chăm sóc y tế, sử dụng thuốc không phù hợp hoặc chăm sóc không cần thiết.

   4.  Có thể bị hạn chế bởi các yếu tố khác, như chi phí,  hoàn trả bảo hiểm y tế…

   VI. ĐÔI LỜI BÀN LUẬN​

   Áp dụng những kỹ thuật thông tin hiện đại thời công nghệ 4.0, telehealth với những ưu thế không gian và  thời gian đã mang lại cho cả nhân viên y tế lẫn bệnh nhân quá nhiều tiện ích từ chẩn đoán, hướng dẫn, điều trị đến theo dõi phòng ngừa…

   Tuy nhiên, telehealth không luôn luôn là sự lựa chọn hoàn hảo cho tất cả mọi người hoặc mọi tình trạng bệnh lý: (1) Telehealth hoạt động dựa trên nền tảng internet, do đó những trục trặc của công nghệ thông tin này đưa đến hạn chế lớn cho nó; (2) Hơn nữa, ở các nước đang phát triển như Việt Nam chúng ta, một số bệnh nhân không có hay chưa sử dụng được các thiết bị thông tin cần thiết như máy tính, ipad hay smart phone; và (3) Vệc nhân viên y tế không khám sức khỏe trực tiếp có thể ảnh hưởng đến chẩn đoán, gây lạm dụng chăm sóc y tế, sử dụng thuốc không phù hợp hoặc chăm sóc không cần thiết.

.   Do đó, bệnh nhân cần trao đổi, thảo luận với  nhân viên y tế về tất cả ưu, nhược điểm hoặc rủi ro để dịch vụ chăm sóc sức khỏe qua telehealth được hiệu quả và an toàn.​

  VII. THAM KHẢO

[1] Khám bệnh từ xa giúp hạn chế việc người dân tự đoán bệnh, tự mua thuốc

https://dantri.com.vn/suc-khoe/kham-benh-tu-xa-giup-han-che-viec-nguoi-dan-tu-doan-benh-tu-mua-thuoc-20231223122125207.htm

[2] Thoát cảnh xếp hàng chờ khám nhờ chữa bệnh từ xa

https://vnexpress.net/thoat-canh-xep-hang-cho-kham-nho-chua-benh-tu-xa-4692470.html

[3] Telehealth

https://en.wikipedia.org/wiki/Telehealth

[4] What is telehealth?

https://telehealth.hhs.gov/patients/understanding-telehealth

[5] Telehealth: Technology meets health care

https://www.mayoclinic.org/healthy-lifestyle/consumer-health/in-depth/telehealth/art-20044878

[6] Telehealth: The advantages and disadvantages

https://www.health.harvard.edu/staying-healthy/telehealth-the-advantages-and-disadvantages

[7] What Is Telehealth?

https://www.verywellhealth.com/what-is-telehealth-5115712

                   TS.BS Trần Bá Thoại

        Ủy  viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post Y HỌC TỪ XA: XU HƯỚNG KHÁM CHỮA BỆNH HIỆN ĐẠI ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Vaccin mRNA là một đột phá khoa học, làm thay đổi hẳn công nghệ sản xuất vaccine. Nhờ vaccine công nghệ mRNA của Pfizer-BioTech và Moderna chúng ta đã kiểm soát được đại dịch COVID-19 và công nghệ mRNA này đang gợi mở sản xuất nhiều vaccine điều trị các bệnh ung thư, tim mạch, hô hấp và miễn dịch khác nhau trong tương lai.

   Mới đây, các nhà nghiên cứu ở Đại học Cambridge, Anh phát hiện ra rằng, việc bộ máy giải mã của tế bào đọc sai các mRNA tổng hợp có thể gây ra phản ứng miễn dịch ngoài ý muốn. Sau khi xác định được “lỗi” đọc trình tự mRNA, họ cũng đã nghiên cứu cách khắc phục nhằm ngăn chặn các phản ứng miễn dịch “ngoài mục tiêu” giúp cho phép thiết kế các vaccine mRNA an toàn hơn trong tương lai.

      II. VACCINE mRNA HOẠT ĐỘNG THẾ NÀO

   Trong cơ thể, muốn tổng hợp một protein nào cần phải có một RNA thông tin, mRNA, sao chép các mã thông tin protein này từ DNA trong nhân tế bào, sau đó ra tế bào chất cùng các ribosome tổng hợp protein tương ứng.

   Bình thường, tế bào cơ thể có những enzyme nuclease để phá hủy được các nucleic acid ngoại lai xâm nhập như các DNA, RNA của virus, vi khuẩn, tế bào lạ.

   Hai loại vaccine của công ty Pfizer-BioNTech và Moderna được sản xuất với kỹ thuật đột phá đặc biệt, đó là kỹ thuật tổng hợp nhân tạo ra các mRNA.  Các mRNA tổng hợp nhân tạo trong hai loại vaccine này có chứa các base N analogue, các base N tương tự, ví dụ như guanine được methyl hóa, uridine được thay thế bằng N1 methylpseudouridine.  Nhờ các biến đổi gene này, vaccine mRNA không bị các endonuclease của tế bào phân hủy. Và để mRNA được ribosome dịch mã tổng hợp ra protein S rất giống protein S tự nhiên của SARS-CoV-2 thì các codon cũng như đuôi poly A của mRNA cũng phải được tối ưu hóa.

   Ngoài ra, các phân tử mRNA tổng hợp nhân tạo được bọc trong các hạt nano lipid (lipid nano particle) được ion hóa để dễ dàng đi qua màng tế bào nhờ cơ chế nội bào tự nhiên.

   Sau khi vào tế bào chất, vaccine mRNA được các ribosome của tế bào nằm sẵn trên lưới nội sinh dịch mã tổng hợp nên các protein S đưa ra ngoài tế bào và kích thích hệ miễn dịch.

    III. VACCINE CÔNG NGHỆ mRNA “LỖI” THẾ NÀO? KHẮC PHỤC RA SAO? 

   Các nhà nghiên cứu từ Đơn vị Độc chất của Hội đồng Nghiên cứu Y khoa (Medical Research Council ) đã phát hiện ra rằng bộ máy “giải mã ” mRNA của tế bào đã đọc “trượt” khi phải đối mặt với sự lặp lại của các base N chỉnh sửa trong vaccine công nghệ mRNA, như N1-methylpseudouridine, dẫn đến việc sản xuất các protein ‘ngoài mục tiêu’ trong khi tổng hợp các protein gai S của virus SAR-CoV-2 và gây ra phản ứng miễn dịch ngoài ý muốn.

   Bằng cách sửa chữa các trình tự dễ mắc phải các lỗi hóa học này nhất, nhóm nghiên cứu Cambridge đã có thể thiết kế lại một cách hiệu quả vắc xin công nghệ mRNA: chỉ tạo ra loại protein theo dự định và do đó tạo ra phản ứng miễn dịch mong muốn.

   Đồng tác giả chính, giáo sư Anne Willis cho biết thêm: “Nghiên cứu này tập trung nhiều hơn vào cách chúng ta có thể tối ưu hóa công nghệ mRNA để tiếp tục phát triển các loại vắc xin mới mang tính thay đổi cuộc chơi trong tương lai, thay vì xác định bất kỳ vấn đề nghiêm trọng nào với các loại vắc xin hiện tại”.

   Ông Willis nhấn mạnh khi hàng tỉ bảng Anh đang đổ vào loạt phương pháp điều trị các bệnh khác bằng công nghệ mRNA tiếp theo, điều cần thiết là các phương pháp trị liệu mới phải được thiết kế để không có các tác dụng phụ ngoài ý muốn.

   Tiến sĩ James Thaventhiran, đồng tác giả, giải thích rõ hơn: “Chúng ta cần đảm bảo rằng vắc xin mRNA trong tương lai cũng đáng tin cậy. Việc trình diễn các mRNA ‘chống trượt’ của chúng tôi là một đóng góp quan trọng cho sự an toàn trong tương lai của các loại vắc xin mới”

   IV. ĐÔI LỜI BÀN LUẬN

  Dù không có bằng chứng nào cho thấy vaccin mRNA có liên quan đến việc gây hại cho người tiêm chủng, nhưng nghiên cứu cũng gợi ý cần có nghiên cứu sâu rộng thêm để biết rõ liệu ‘lỗi’ này có tác động nào đến hiệu quả hoặc độ an toàn của vaccin hiện tại hay không.

  Tuy nhiên, giáo sư Sheena Cruickshank chuyên gia miễn dịch học  Đại học Manchester (Anh  nhấn mạnh đây là một nghiên cứu quan trọng, nhằm nâng cao, bổ sung vào những gì các nhà khoa học đã biết. Đồng thời, cảnh báo cách họ sử dụng nền tảng công nghệ mRNA để thiết kế các loại vắc xin khác trong tương lai. Đồng quan điểm với giáo sư Cruickshank, giáo sư Stephen Griffin – chuyên gia về vi rút học ung thư tại Đại học Leeds (Anh), cho biết: “Không có bằng chứng nào cho thấy những phát hiện trong nghiên cứu này liên quan đến những tác dụng phụ của vắc xin. Điều này, trong tương lai sẽ phải tiếp tục làm rõ”.

  Theo tôi, cũng như thuốc, vaccine được phát triển và sản xuất theo một quy trình nghiêm ngắt qua 7 giai đoạn. Sau khi tung ra thị trường, thuốc và vaccine phải qua quá trình hậu kiểm để đánh giá và đưa ra quyết định sau cùng, Và vaccine công nghệ mRNA cũng phải theo sát quy trình đõ. Do đó, việc phát hiện “lỗi” đọc mã di truyền này cũng là một cơ hội để các hãng dược phẩm hoàn chỉnh quy trình sản xuất vaccine tốt hơn trong tương lai.

   V.THAM KHẢO

[1] Researchers redesign future mRNA therapeutics to prevent potentially harmful immune responses

https://www.cam.ac.uk/research/news/researchers-redesign-future-mrna-therapeutics-to-prevent-potentially-harmful-immune-responses

[2] A step forward in vaccine technology: Exploring the effects of N1-methylpseudouridine in mRNA translation

https://www.news-medical.net/news/20231207/A-step-forward-in-vaccine-technology-Exploring-the-effects-of-N1-methylpseudouridine-in-mRNA-translation.aspx

    Uỷ viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM 

The post VACCINE mRNA ĐƯỢC THIẾT KẾ LẠI ĐỂ LOẠI “LỖI” ĐỌC MÃ ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Bất chấp mọi khó khăn về y tế và tài chính, Leonel Messi đã được câu lạc bộ bóng đá Barcelona FC,Tây Ban Nha, ký hợp đồng ở tuổi 13, và đã tài trợ cho anh điều trị y tế đến trưởng thành.  

             

    Bệnh thiếu hormone tăng trưởng (growth hormone deficiency, GHD) là một rối loạn nội tiết gây tình trạng thấp lùn. Có khoảng 25% trẻ bệnh có chiều cao < -3 SD so với trẻ bình thường cùng lứa tuỏi Tần số bệnh thiếu GH khoảng 1/3500 – 1/4000, thể nhẹ hơn có thể gặp ở 1/2000.

    Hai nhóm nguyên nhân gây thiếu hormone tăng trưởng GH: 

      1+ Bẩm sinh: bất thường đường giữa trong thời kỳ bào thai: bất sản hoặc giảm sản tuyến yên, bất thường não trước.

     2+ Mắc phải: U vùng dưới đồi (u tuyến yên, u tế bào mầm, u tuyến tùng); Chấn thương (phẫu thuật, chấn thương não); Chiếu xạ (sọ, mũi họng, hốc mắt…); Suy tạm thời (tiền dậy thì, mất cảm xúc, suy giáp trạng…)

     Ngoài dấu chứng chính là thấp lùn cân đối với bộ mặt trẻ con (shorter with body proportion, younger-looking), thiếu hụt hormone tăng trưởng có thể có các dấu hiện, triệu chứng  sau:

              – Chậm dậy thì

             – Khuôn mặt trẻ trung hơn

              – Chậm phát triển răng

             – Suy giảm sự phát triển của tóc

             – Tăng mỡ quanh mặt và bụng

      Điều trị, đánh giá, theo dõi

    – Liều GH khuyến cáo 23-39 mcg/kg/ngày (0,7- 1,0 mcg/m2/ngày), tiêm dưới da buổi tối.

    – NICE (National Institute for Clinical Excellence) khuyến cáo, điều trị GH nên được đánh giá lại, và có thể dừng GH nếu đáp ứng kém với điều trị, đánh giá khi tốc độ tăng chiều cao < 50% đường điều trị cơ bản ở trên. Nên dừng điều trị khi đã đạt chiều cao cuối, ví dụ tốc độ tăng chiều cao < 2cm/năm và kết hợp với đóng đầu xương.

  Bệnh nhân điều trị GH phải được khám định kỳ 3-6 tháng/lần: kiểm tra sự tăng chiều cao và tốc độ tăng chiều cao để đánh giá đáp ứng với điều trị GH, theo dõi tác dụng phụ. Nói chung, tất cả bệnh nhân đã được điều trị GH nên được theo dõi trong thời gian dài.

[1] Barcelona star Lionel Messi reveals brutal details of childhood hormone injection hell aged 12

https://www.thesun.co.uk/sport/football/5857904/barcelona-lionel-messi-childhood-hormone-injection/

[2] Lionel Messi and HGH: The Truth About the Best Footballer in the World

http://bleacherreport.com/articles/1492546-lionel-messi-and-hgh-the-truth-about-the-best-footballer-in-the-world

[3] Why did Lionel Messi need treatment to improve his height?

https://www.sportskeeda.com/football/why-lionel-messi-need-treatment-improve-height

[4] Leonel Messi bị thiếu GH bẩm sinh

https://tranbathoaimdphd.wordpress.com/2018/03/22/lionel-messi-bi-thieu-hoc-mon-tang-truong-tu-nho-pediatric-growth-hormone-deficiency/

[5] What is Growth Hormone Deficiency (GHD)?

                TS.BS Trần Bá Thoại

     Uỷ viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post NHỜ CAN THIỆP NỘI TIẾT ĐÚNG LÚC THẾ GIỚI MỚI CÓ SIÊU SAO BÓNG ĐÁ NGƯỜI ARGENTINA LEONEL MESSI ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   Tại hội thảo, đại diện WHO tại Việt Nam cho hay trong tuần này, nhóm cố vấn chiến lược về tiêm chủng của WHO sẽ có cuộc họp với tập đoàn dược phẩm Takeda (Nhật Bản),nhà sản xuất vaccine sốt xuất huyết Dengvaxia, để có khuyến cáo chính thức về vaccine này trong hai tuần tới.

    Dengvaxia là vaccine tứ giá ngừa sốt xuất huyết (dengue tetravalent vaccine) đầu tiên được phê duyệt cho thấy khả năng bảo vệ trẻ nhỏ và người trên 45 tuổi. 

    Lợi ích và độ an toàn của vaccine được đánh giá trong 19 thử nghiệm lâm sàng với hơn 27.000 người trong độ tuổi từ 15 tháng đến 60 tuổi, sống ở cả vùng bệnh lưu hành và không. Kết quả nghiên cứu cho thấy vaccine sốt xuất huyết tứ giá này ngăn ngừa sốt, bệnh nặng và nhập viện do bất kỳ loại huyết thanh nào trong cả bốn loại virus sốt xuất huyết DENV-1, DENV-2, DENV-3, và DENV-4

     Các tác dụng phụ không mong muốn là đau tại chỗ tiêm, nhức đầu, đau cơ và cảm giác không được khỏe.

[1] Dengue Vaccination

https://www.cdc.gov/vaccines/vpd/dengue/index.html

[2] New vaccine to protect people against dengue 

The post DENGVAXIA: VACCINE SỐT XUẤT HUYẾT ĐẦU TIÊN TRÊN THẾ GIỚI ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

     Hiện nay, một số bệnh viên công lẫn tư có tổ chức hệ thống dịch vụ bác sĩ gia đình, nhằm nâng cao chất lượng phục vụ bệnh nhân.

     Xin trích đăng lại bài viết về vấn đề này, đã đăng trên báo Dân trí năm 2016.

     II. VÀI DÒNG LỊCH SỬ

     Mô hình bác sĩ gia đình có từ thập niên 60 của thế kỷ trước. Đầu tiên là ở Mỹ và  Anh sau đó nhân rộng ra các nước khu vực châu Âu, bắc Mỹ rồi lan ra khắp thế giới.

   Ở Canada có hơn 50% dân số được chăm sóc bởi các bác sĩ gia đình. Còn ở Mỹ tỷ lệ là trên 35% nên các bệnh viện của họ không bao giờ quá tải. 

   Ở Việt Nam, từ năm 2000, Bộ Y tế đã cho phép thành lập thêm chuyên khoa mới Y học gia đình tại ba trường đại học: Y Hà Nội, Y Thái Nguyên và Y Dược TP.HCM, nhưng cho đến nay vẫn còn “loay hoay” xây dựng mô hình, đường lối, chính sách…nên chưa phát huy hiệu quả.

    III. NHẬN DIỆN HỆ THỐNG BÁ SĨ GIA ĐÌNH 

  Bác sĩ gia đình (BSGĐ) là bác sĩ trực tiếp chăm sóc sức khỏe cho người bệnh như là thành viên của “gia đình” họ.  Do đó, ngoài chăm sóc y tế một cách liên tục và toàn diện, người BSGĐ còn phát triển mối quan hệ lâu dài và bền vững với bệnh nhân.

   Để là một BSGĐ đúng nghĩa, trước hết phải là bác sĩ đa khoa, hiểu biết  cả nội, ngoại, sản, nhi, lây nhiễm… Ngoài kiến thức chuyên môn, BSGĐ cũng phải có kiến thức tổng quát về xã hội, tâm lý, kinh tế, văn hóa, quản lý y tế… để có thể hành nghề vượt ngoài phạm trù y tế, chăm sóc điều trị bệnh mà còn có thể tư vấn, hướng dẫn bệnh nhân kiến thức tăng cường sức khỏe, phòng bệnh, hỗ trợ về tâm lý và về mặt xã hội. Cũng nhờ có kiến thức đa khoa, BSGĐ biết chính xác chuyên khoa nào cần thiết để hướng dẫn bệnh nhân khám đúng bệnh, đúng lúc. Ví dụ người lớn tuổi BSGĐ sẽ để ý các bệnh tim mạch, huyết áp, đái tháo đường, mỡ máu, thoái hóa xương khớp…; phụ nữ mang thai cần theo dõi sức khỏe thai kỳ, chế độ ăn cho sản phụ.., trẻ em như chăm sóc trẻ sơ sinh, chu sinh, chủng ngừa vacxin, chế độ dinh dưỡng…

      IV. BỆNH NHÂN HƯỞNG ĐƯỢC LỢI ÍCH GÌ ? 

  Nhờ các BSGĐ có sẵn hồ sơ bệnh lý, nắm biết rõ bệnh sử (được quản lý trong bệnh án có cây phả hệ gia đình), nên việc xử trí bệnh sẽ nhanh chóng, đúng đắn và sát sao hơn. BSGĐ cũng đưa ra dự báo nguy cơ phát bệnh, phương cách dự phòng, và các biện pháp can thiệp để nâng cao sức khỏe các thành viên trong gia đình một cách phù hợp nhất.

  Mô hình BSGĐ có từ thập niên 60 của thế kỷ trước. Đầu tiên là ở Mỹ và  Anh sau đó nhân rộng ra các nước khu vực châu Âu, bắc Mỹ rồi lan ra khắp thế giới, hệ thống BSGĐ đã đáp ứng kịp thời nhu cầu chăm sóc sức khỏe của cả cộng đồng. Hiệp hội BSGĐ thế giới đã được thành lập năm 1972, đến nay đã có khoảng 100 quốc gia thành viên tham dự. 

   Ở Canada có hơn 50% dân số được chăm sóc bởi các bác sĩ gia đình. Còn ở Mỹ tỷ lệ là trên 35% nên các bệnh viện của họ không bao giờ quá tải. 

    Mô hình BSGĐ cũng đã được áp dụng thành công ở các nước đang phát triển thuộc khu vực Đông Nam Á như Singapore, Malaysia, Philippine…

    V. HỆ THỐNG BSGĐ Ở NƯỚC TA

  Theo  PGS.TS Lê Hoàng Ninh, Trung tâm Đào tạo BSGĐ, Đại học Y dược TP.HCM,  từ năm 2000, Bộ Y tế đã cho phép thành lập thêm chuyên khoa mới Y học gia đình tại ba trường đại học: Y Hà Nội, Y Thái Nguyên và Y Dược TP.HCM. Riêng TP.HCM, Trung tâm đào tạo BSGĐ thuộc ĐH Y dược TP.HCM đã được thành lập vào năm 2002, có chức năng đào tạo BSGĐ cho khu vực phía Nam và đã tuyển sinh đào tạo khóa đầu tiên (2002-2004) được 17 bác sĩ.

  Tại TP.HCM, có hai hình thức mà người ta quen gọi là BSGĐ: (1) là những bác sĩ nhận bệnh qua điện thoại, đến tận nhà bệnh nhân để khám bệnh, kê đơn thuốc và (2) là các công ty tư nhân chuyên cung cấp dịch vụ y tế có các gói dịch vụ BSGĐ để theo dõi và chăm sóc sức khỏe tận nhà cho bệnh nhân. Theo TS.BS Nguyễn Thanh Hiệp, trưởng bộ môn BSGĐ Trường ĐH Y khoa Phạm Ngọc Thạch, BSGĐ  phải là bác sĩ đa khoa thực hành, chăm sóc toàn diện và liên tục cho người bệnh và phải có mối quan hệ lâu dài và bền vững với người bệnh nên biết rõ vấn đề sức khỏe của từng người bệnh trong hoàn cảnh, lối sống, gia đình và cộng đồng của họ, cho nên những hình thức trên chưa đúng hẳn một BSGĐ. Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến, khi đi kiểm tra mô hình BSGĐ tại một số  phòng khám trên địa bàn thành phố HCM năm 2015 cũng đã thẳng thắn nhìn nhận “Mô hình bác sĩ gia đình ở nước ta còn mới nên chưa được quan tâm, đầu tư tương xứng, hoạt động còn tản mạn, nhiều hạn chế bất cập, hiệu quả chưa cao”.

  Ở Hà Nội, một số bệnh viện có tổ chức hệ thông BSGĐ với kiểu “gói dịch vụ BSGĐ” để theo dõi và chăm sóc sức khỏe tận nhà cho bệnh nhân.Đến nay, số phòng khám, bệnh viện có mô hình bác sĩ gia đình hoạt động độc lập mới chỉ đếm trên đầu ngón tay. Năm 2015, PGS.TS Lương Ngọc Khuê, Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh, Bộ Y tế, cho biết: “Nguồn nhân lực có chuyên môn về y học gia đình còn thiếu, chưa đáp ứng được nhu cầu hiện tại, một số phòng khám bác sĩ y học gia đình còn phải kiêm nhiệm nhiều nhiệm vụ khác”; “việc cấp chứng chỉ hành nghề bác sĩ gia đình còn gặp khó khăn nên các đơn vị triển khai bác sĩ gia đình cán bộ tham gia chưa có chứng chỉ hành nghề dẫn đến chưa được cấp phép thành lập phòng khám”.

   Theo kế hoạch trong thời gian từ năm 2016 đến năm 2020, Sở Y tế các thành phố sẽ có mô hình chuẩn phòng khám bác sĩ gia đình. Mô hình này được triển khai đến 100% trạm y tế phường, xã và các phòng khám tư nhân. Sở cũng sẽ hoàn thiện việc xây dựng các biểu mẫu khám, xét nghiệm và chuyển bệnh viện; xây dựng mạng quản lý thông tin, bệnh án điện tử, hệ thống chuyển bệnh viện cũng như các thủ tục thanh toán bảo hiểm y tế cho người bệnh.

     VI. ĐÔI ĐIỀU BÀN LUẬN 

  Hệ thống y tế gia đình là một giải pháp căn cơ, khoa học và thực tế đã được áp dụng thành công ở các nước Âu, Mỹ tiên tiến. Không ai bàn cãi gì về sự tiện dụng, hợp lý mà  hệ thống BSGĐ này mang lại.

  Ở Việt Nam, hai vấn đề  y tế “nổi côm”, cần cấp bách giải quyết hiện nay là (1) sự quá tải bệnh viện vô cùng trầm trọng, ở nhiều bệnh viện lớn, ngay ở trung tâm như Hà Nội, thành phố Hồ Chí Minh, người bệnh vẫn còn nằm đôi, nằm ba và cả nằm dưới đất và (2) nhân lực ngành y quá thiếu, hiện nay chúng ta chỉ có gần 7,5 bác sĩ/vạn dân, trong khi Philippine, Trung Quốc, Brunei, Singapore có 15-20 và các nước phát triển có đến 30 bác sĩ/ vạn dân, trong khi việc đào tạo cần phải có tài chánh và thời gian mới đảm bảo đủ số lượng và chất lượng được. Thiết nghĩ, nếu nhanh chóng vận hành hệ thống y học gia đình theo định hướng thị trường của nó chắc chắn chúng ta tháo gỡ được hai vấn đề “vướng mắc” nêu trên.

   Đi sau thế giới cả nửa thế kỷ, nếu cứ còn “loay hoay” xây dựng mô hình, đường lối, chính sách thì còn lâu mới theo kịp thế giới và người dân sẽ còn đau khổ và chê trách dài dài.

   VII. TÀI LIỆU THAM KHẢO

 [1]http://www.bacsigiadinhvietnam.org/

 [2]http://www.hmu.edu.vn/thuvien/Baithuochay/Y%20hoc%20GD/chuong1.htm

 [3] Lợi ích thiết thực từ Bác sĩ gia đình 

http://suckhoedoisong.vn/loi-ich-thiet-thuc-tu-bac-si-gia-dinh-n103584.html

[4]Bác sĩ gia đình: Phát triển mạnh trên thế giới, ì ạch ở Việt Nam 

http://dantri.com.vn/suc-khoe/bac-si-gia-dinh-phat-trien-manh-tren-the-gioi-i-ach-o-viet-nam-20150805064401214.htm

[5] Bác sĩ gia đình – bao giờ có? 

http://vietbao.vn/Xa-hoi/Bac-si-gia-dinh-bao-gio-co/40003684/157/

[6]Bác sĩ gia đình và “giấc mơ” của người bệnh 

http://tuoitre.vn/tin/tuoi-tre-cuoi-tuan/20130513/bac-si-gia-dinh-va-giac-mo-cua-nguoi-benh/547464.html

[7]  Mong Bí thư Thăng phát triển hệ thống bác sĩ gia đình của TP.HCM

http://kenh14.vn/xa-hoi/mong-bi-thu-thang-phat-trien-he-thong-bac-si-gia-dinh-cua-tp-hcm-2016022220514234.chn

[8] Bác sĩ gia đình: Giải pháp căn cơ cho ngành y tế

https://dantri.com.vn/suc-khoe/bac-si-gia-dinh-giai-phap-can-co-cho-nganh-y-te-20160229003220122.htm

TĂNG BÁC SĨ GIA ĐÌNH: GIẢM QUÁ TẢI BỆNH VIỆN

                                      TS BS Trần Bá Thoại

                      Uỷ viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post BÁC SĨ GIA ĐÌNH: GIẢI PHÁP CĂN CƠ CHO NGÀNH Y TẾ ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.