Trong lãnh vực thực phẩm, hàn the là một phụ gia (1) tạo kết cấu tạo độ dai, giòn, déo….(2) có tính chất sát khuẩn, hạn chế quá trình lên men, chống nấm mốc cho thực phẩm có nguồn gốc từ thịt, cá,…

    Sau khi phát hiện hàn the có thể gây ngộ độc mãn tính dù chỉ sử dụng với hàm lượng thấp, nhiều nước đã cẩm sử dụng hàn the trong sản xuất, kinh doanh, chế biến thực phẩm. Ở Việt Nam chúng ta,  Bộ Y tế cũng đã ra hai thông tư 24/2019/TT-BYT và 17/2023/TT-BYT nghiêm cấm sử dụng chất hàn the này..  Tuy nhiên, thời gian gần đây, tình trạng sử dụng hàn the trong sản xuất giò, chả vẫn tiếp tục diễn biến phức tạp, tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn thực phẩm và ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

         II. NHẬN DIỆN HÀN THE

    Hàn the là một hợp chất hóa học của nguyên tố Bo với Natri và Oxy, là muối của Acid Boric (Na2B4O7), có tên thương mại theo tiếng Anh là Sodium Tetraborate, Sodium Pyroborate, Sodium Peborate… gọi tắt là Borax. Ở Việt Nam, hàn the được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau như: bằng sa, bồng sa, nguyên thạch. 

   Hàn the là một loại phụ gia được sử dụng lâu đời và phổ biến trong ngành công nghiệp chất tẩy rửa, chất khử trùng, thuốc trừ sâu, chế tạo máy, thủy tinh, men gốm, đồ sứ, dược phẩm…..

   Trong lãnh vực thực phẩm, hàn the là một phụ gia  có 2 tác dụng (1) ức chế sự phát triển của vi khuẩn là nhờ khả năng tác động lên các liên kết peptit trong protein của vi khuẩn, làm biến đổi cấu trúc của protein và màng tế bào của vi khuẩn, khiến cho vi khuẩn suy yếu và chết, nhờ thé thịt cá chậm bị hư hỏng, ôi thiu; và (2) làm tăng độ kết dính giữa các thành phần trong thực phẩm, nhất là chất đạm, tạo ra cấu trúc chắc chắn hơn, khiến cho thực phẩm trở nên dai giòn, khó bị vỡ vụn, bảo quản được lâu.

        III. NHỮNG TÁC HẠI CỦA HÀN THE

     1. Gây hại dạ dày, ruột

   Hàn the tác động trực tiếp lên niêm mạc đường ruột, dạ dày, gây viêm loét dạ dày, đau bụng, buồn nôn, tiêu chảy, và trong một số trường hợp nghiêm trọng có thể dẫn đến mất nước nặng, nếu không điều trị kịp thời thì nguy hiểm đến tính mạng.

    2. Gây tổn thương gan

  Gan là cơ quan chuyển hóa chính của cơ thể. Khi tiếp xúc với hàn the, gan phải làm việc quá tải để chuyển hóa và đào thải chất độc này, lâu ngày gan bị suy, gây triệu chứng vàng da vàng mắt, thậm chí xơ gan. 

    3. Gây hại cho hệ thần kinh

   Hàn the kích thích hệ thần kinh trung ương, gây ra các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, thậm chí trầm cảm. Ở trẻ em, hàn the có thể gây ra các rối loạn hành vi.

   4. Gây tổn thương thận

   Thận là cơ quan lọc máu, khi hàn the tích tụ quá nhiều, thận phải làm việc quá sức để lọc và đào thải chất độc ra khỏi cơ thể trong thời gian dài sẽ gây áp lực lên thận, gây tổn thương cầu thận, ống thận dẫn đến suy thận.

    5. Ảnh hưởng khả năng sinh sản

   Cơ thể tích lũy hàn the lâu ngày có thể gây rối loạn nội tiết tố, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản ở cả nam và nữ. Hàn the làm giảm số lượng tinh trùng và ham muốn tình dục ở nam.

  Theo nghiên cứu các nhà khoa học phát hiện ra rằng chuột được cho ăn hàn the một thời gian sẽ bị teo tinh hoàn ở chuột đực và teo cơ quan sinh sản ở chuột cái. 

    Ở động vật thí nghiệm mang thai, hàn the trong máu ở mức độ cao sẽ vượt qua hàng rào nhau thai, gây hại cho sự phát triển của thai nhi và gây ra tình trạng nhẹ cân khi sinh, dị tật bào thai.

  6. Tổn thương nhiễm sắc thể, gây ung thư

  Hàn the có thể chen vào cấu trúc các nucleotide, acid nucleic…và có thể gây ung thư

     IV. NHIỄM ĐỘC HÀN THE

     1. Tình trạng sử dụng hàn the trong thực phẩm 

    Theo quy định hiện hành, hành vi sử dụng hàn the trong chế biến thực phẩm có thể bị xử phạt hành chính rất nặng, đình chỉ hoạt động sản xuất, buộc tiêu hủy sản phẩm vi phạm; trường hợp nghiêm trọng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Theo Điều 317 Bộ luật Hình sự với tội danh này có thể mức phạt tù lên tới 20 năm.

    Tuy nhiên, vẫn có quá nhiều vụ việc sử dụng hàn the trong sản xuất thực phẩm, đặc biệt là giò, chả, bún.. đã bị các cơ quan chức năng phát hiện, xử lý nghiêm và khởi tố hình sự tại nhiều địa phương trên cả nước … Những vụ việc trên cho thấy tình trạng sử dụng hàn the trong thực phẩm vẫn còn diễn biến phức tạp, bất chấp nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe cộng đồng và các chế tài xử lý nghiêm khắc của pháp luật.

    2. Làm sao phòng tránh

   2.1 Các cơ quan chức năng

    Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát đối với các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm trên địa bàn; đặc biệt tập trung vào các nhóm ngành hàng có nguy cơ cao như cơ sở sản xuất giò, chả, nem chua, thực phẩm chế biến sẵn và thức ăn đường phố. Việc kiểm tra sẽ được thực hiện định kỳ, đột xuất, kết hợp lấy mẫu kiểm nghiệm nhằm kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các hành vi sử dụng hàn the và các chất cấm/chất ngoài danh mục cho phép sử dụng trong chế biến thực phẩm.

   2.2 Người dân, gia đình và cộng đồng

    Cảnh giác khi lựa chọn thực phẩm; không mua, không sử dụng các sản phẩm giò, chả có biểu hiện dai, giòn bất thường, không rõ nguồn gốc xuất xứ, không có nhãn mác hoặc được bán với giá quá rẻ so với thị trường. Nên lựa chọn sản phẩm của các cơ sở sản xuất uy tín, có đầy đủ thông tin về nguồn gốc, ngày sản xuất và điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm.

  Sử dụng Bộ kit curumin của Viện Kỹ thuật Hóa Sinh và Tài liệu nghiệp vụ của Bộ công an sản xuất để kiểm tra nhanh hàn the cho các thực phẩm.   

X. THAM KHẢO

[Video 1] Hàn the trong giò chả, mì tươi: ngon miệng đẹp mắt nhưng cái giá cho sức khỏe là gì?

[Video 2] Rùng mình “công nghệ” tẩm ướp hàn the vào trong giò chả 

[Video 3] Những thực phẩm dễ “ngậm” hàn the mà chúng ta không hề biết 

[1] Abuse of Boric Acid and Borax in Foods

https://www.cfs.gov.hk/english/multimedia/multimedia_pub/multimedia_pub_fsf_131_01.html

[2] Borax (Sodium Tetraborate): Uses & Health Risks

https://www.webmd.com/a-to-z-guides/borax-sodium-tetraborate

[3] Despite social media claims, Borax is not safe to consume

https://www.michiganmedicine.org/health-lab/despite-social-media-claims-borax-not-safe-consume

[4] Hàn the trong thực phẩm: tác hại, thực trạng và giải pháp

https://nifc.gov.vn/ky-thuat-chuyen-mon/han-the-trong-thuc-pham-tac-hai-thuc-trang-va-giai-phap-post2289.html

[5] Hàn the nguy hiểm ra sao với sức khỏe?

https://tuoitre.vn/han-the-nguy-hiem-ra-sao-voi-suc-khoe-20250107222030884.htm

[6] Cảnh báo tác hại của hàn the trong thực phẩm

https://dinhhoa.ninhbinh.gov.vn/an-toan-thuc-pham/canh-bao-tac-hai-cua-han-the-trong-thuc-pham-799.html

[7] Phát hiện 300 kg giò chả chứa hàn the tại cơ sở trên phố Nguyễn Thiện Thuật, Hà Nội

https://suckhoedoisong.vn/phat-hien-300-kg-gio-cha-chua-han-the-tai-co-so-yen-hien-so-5b-pho-nguyen-thien-thuat-ha-noi-16926011918384002.htm

[8] Một cơ sở ở TP.HCM sản xuất 800 tấn mì tươi trộn hàn the

https://plo.vn/1-co-so-o-tphcm-san-xuat-800-tan-mi-tuoi-tron-han-the-post891033.html

[9] Lào Cai: Khởi tố chủ cơ sở sử dụng hàn the để sản xuất giò chả

https://baochinhphu.vn/lao-cai-khoi-to-chu-co-so-su-dung-han-the-de-san-xuat-gio-cha-102250923093737584.htm

[10] Triệt phá cơ sở sản xuất hơn 2.800 tấn mì tươi sử dụng hàn the và thủy tinh lỏng

https://suckhoedoisong.vn/triet-pha-co-so-san-xuat-hon-2800-tan-mi-tuoi-su-dung-han-the-va-thuy-tinh-long-169260426094520523.htm

       TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post HÀN THE CÓ NHIỀU TÁC HAI SỨC KHỎE ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Loãng xương (osteoporosis) là một trong những bệnh mạn tính phổ biến ở người cao tuổi. Nghiên cứu của chúng tôi tại Việt Nam cho thấy ở những người sau 50 tuổi, cứ 10 người nữ thì có 3 người bị loãng xương, và con số này ở nam giới là 1/10 [1].

   Loãng xương là nguyên nhân chánh của gãy xương. Gãy xương, đặc biệt là gãy xương đùi, làm giảm tuổi thọ. Cứ 10 người bị gãy xương đùi thì có 2-3 người tử vong sau 12 tháng. Nguy cơ tử vong này còn cao hơn cả ung thư vú.

    Calcium là khoáng chất nền tảng của khung xương. Nó (calcium) đóng vai trò trọng tâm trong chiến lược phòng ngừa loãng xương suốt nhiều thập niên qua. Song xung quanh việc bổ sung calcium đang tồn tại nhiều ngộ nhận, cả trong cộng đồng lẫn trong giới y tế. Hai trong số những ngộ nhận phổ biến nhứt là: (1) “calcium hữu cơ” có giá trị sinh học vượt trội hơn “calcium vô cơ” và vì vậy là lựa chọn tốt hơn cho tất cả mọi người; và (2) bổ sung calcium làm tăng nguy cơ sỏi thận, cần thận trọng khi chỉ định cho bệnh nhân. Bài viết này phân tích bằng chứng khoa học hiện có để làm rõ hai ngộ nhận trên.

          II. TỔNG QUAN VỀ CALCIUM   

   1. Vai trò của calcium trong cơ thể

   Calcium là khoáng chất dồi dào nhất trong cơ thể chúng ta. Ở một người trưởng thành, tổng lượng calcium dao động từ 1000 đến 1200 gram; trong đó, khoảng 99% tập trung trong xương và răng dưới dạng tinh thể hydroxyapatite [Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂].

   Phần còn lại, chiếm khoảng 1%, hiện diện trong máu, dịch ngoại bào và bên trong các tế bào, nhưng lại đảm nhận một loạt chức năng sinh lí quan trọng: dẫn truyền thần kinh cơ, co bóp cơ tim và cơ vân, đông máu, tiết hormone, và truyền tín hiệu nội bào [2].

   Ở trạng thái sinh lí bình thường, nồng độ calcium ion hóa trong huyết tương được duy trì rất ổn định trong khoảng 1.1 đến 1.3 mmol/L. Để cơ thể chúng ta duy trì một nồng độ chặt chẽ như vậy là nhờ sự phối hợp tinh tế của ba cơ quan: ruột non (hấp thu), thận (tái hấp thu hoặc bài tiết), và xương (dự trữ và huy động). Hormone tuyến cận giáp (PTH) và calcitriol (dạng hoạt động của vitamin D) là hai tác nhân điều hoà trung tâm của hệ thống này [3].

   2. Tại sao calcium quan trọng với xương?

   Xương là mô sống được tái tạo liên tục trong suốt cuộc đời thông qua hai quá trình đối lập: tạo xương (bone formation) và huỷ xương (bone resorption). Tạo xương do nhóm tế bào tạo xương (osteoblast) thực hiện, và huỷ xương do nhóm tế bào hủy xương (osteoclast) đảm trách. Sự cân bằng giữa hai quá trình này quyết định mật độ xương.

   Calcium là nguyên liệu xây dựng của ma trận khoáng chất xương. Nếu nguồn cung từ chế độ ăn bị thiếu hụt kéo dài, cơ thể sẽ rút calcium từ xương ra để duy trì nồng độ calcium bình thường trong máu. Nếu việc “rút tiền” này kéo dài, mật độ xương sẽ bị suy giảm và tăng nguy cơ gãy xương.

   Nhu cầu calcium thay đổi theo từng giai đoạn của cuộc sống. Nhu cầu đặc biệt cao trong thời kì tăng trưởng (trẻ em và thanh thiếu niên), thai kì, cho con bú, và ở phụ nữ sau mãn kinh cùng người cao tuổi khi hiệu suất hấp thu calcium từ ruột giảm dần. Theo khuyến cáo của Tổ chức Bone Health and Osteoporosis Foundation (BHOF), nam ở tuổi 50-70 calcium nên đạt 1000 mg/ngày, còn phụ nữ từ 51 tuổi trở lên và nam giới từ 71 tuổi trở lên cần đạt 1,200 mg calcium mỗi ngày từ tổng các nguồn thực phẩm và bổ sung [4].

    3. Làm sao biết thiếu calcium?

   Thiếu calcium mạn tính thường diễn tiến âm thầm, bởi vì cơ thể ưu tiên duy trì nồng độ calcium huyết tương trong giới hạn bình thường bằng cách huy động calcium từ xương. Vì vậy, biểu hiện lâm sàng rõ ràng thường chỉ xuất hiện khi tình trạng thiếu hụt kéo dài hoặc khi có rối loạn nội tiết phối hợp.

   Các biểu hiện đáng chú ý bao gồm:

   (a) Chuột rút cơ bắp, đặc biệt về ban đêm; yếu cơ toàn thân.

   (b) Dị cảm (tê bì, châm chích) ở đầu ngón tay, ngón chân và quanh miệng; trong trường hợp hạ calcium huyết cấp tính, có thể xảy ra co giật cơ (tetany) với dấu hiệu Chvostek dương tính (co cơ mặt khi gõ vào dây thần kinh mặt).

   (c) Ở trẻ em thiếu calcium trong giai đoạn phát triển, men răng có thể kém chắc và móng tay dễ gãy.

   (d) Hạ calcium huyết nặng có thể gây rối loạn nhịp tim, kéo dài khoảng QT trên điện tâm đồ và, trong tình huống cấp cứu, dẫn đến rung thất.

   Cần lưu ý rằng nhiều triệu chứng trên (chuột rút, mệt mỏi, dị cảm) mang tính đặc hiệu thấp và có thể do nhiều nguyên nhân khác. Chẩn đoán thiếu calcium cần kết hợp đánh giá lâm sàng, định lượng calcium huyết thanh toàn phần và calcium ion hóa, PTH, vitamin D (25-hydroxyvitamin D), và đo mật độ xương (DXA) khi có chỉ định [4].

    4. Tại sao calcium cần đi cùng với vitamin D?

   Vitamin D, cụ thể là dạng hoạt động calcitriol (1,25-dihydroxyvitamin D₃), có vai trò thiết yếu trong quá trình hấp thu calcium tại ruột non. Calcitriol gắn vào thụ thể vitamin D (VDR) trên tế bào niêm mạc ruột, kích thích tổng hợp protein vận chuyển calcium (calbindin-D9k) và kênh calcium màng đỉnh (TRPV6), từ đó tăng hấp thu calcium theo cơ chế chủ động lên đến 30 đến 40% tổng lượng calcium được hấp thu [3].

   Khi cơ thể thiếu vitamin D, hiệu quả hấp thu calcium từ ruột giảm, có thể xuống dưới 15%. Hậu quả là PTH tăng (secondary hyperparathyroidism) để huy động calcium từ xương ra máu, tạo ra vòng xoáy huỷ xương. Tình trạng này đặc biệt phổ biến ở người cao tuổi, người ít tiếp xúc ánh sáng mặt trời, người có màu da tối, và những đối tượng mắc hội chứng kém hấp thu [5].

   Bổ sung calcium mà thiếu vitamin D đầy đủ không đem lại hiệu quả tốt trong việc cải thiện mật độ xương và phòng ngừa gãy xương. Ngược lại, phối hợp calcium và vitamin D, qua nhiều thử nghiệm lâm sàng lớn, có lợi ích rõ ràng hơn đối với mật độ xương và giảm nguy cơ gãy xương, đặc biệt ở người cao tuổi sống trong cộng đồng [6-9]. BHOF khuyến cáo người lớn từ 50 tuổi trở lên bổ sung 800 đến 1.000 IU vitamin D mỗi ngày, có thể cao hơn tuỳ theo nồng độ 25(OH)D huyết thanh khi được đánh giá lâm sàng [6-9].

   Ngoài vitamin D, một số vi chất khác cũng tham gia điều tiết chuyển hoá calcium và sức khoẻ xương, đáng kể là vitamin K2 (hỗ trợ gắn calcium vào ma trận xương thông qua carboxyl hoá osteocalcin), magie (đồng yếu tố của nhiều enzyme trong chu trình chuyển hoá vitamin D), và protein (cung cấp khung hữu cơ collagen cho xương). Tiếp cận toàn diện, đa yếu tố luôn mang lại hiệu quả bảo vệ xương tốt hơn so với bổ sung calcium đơn lẻ [10].

          III. HAI NGỘ NHẬN VỀ CALCIUM 

     1. NGỘ NHẬN 1: “Calcium hữu cơ tốt hơn calcium vô cơ” 

    1.1 Nguồn gốc của ngộ nhận

   Trên thị trường hiện nay, các sản phẩm calcium citrate, calcium gluconate, calcium lactate hay calcium citrate malate, được gọi chung là “calcium hữu cơ”. Chúng thường được quảng bá với những thông điệp như “hấp thu tốt hơn”, “thân thiện với dạ dày”, hay “gần giống calcium tự nhiên trong thực phẩm”. Ngược lại, calcium carbonate thường bị gắn nhãn “calcium vô cơ” với hàm ý kém giá trị hơn.

   Vậy các loại calcium này là gì? Bảng dưới đây so sánh thành tố:

   Calcium carbonate là dạng phổ biến và rẻ nhứt, chứa hàm lượng calcium nguyên tố cao nhất (40%), nghĩa là cần ít viên nhất mỗi ngày. Nhược điểm là cần acid dạ dày để hòa tan, nên phải uống cùng bữa ăn. Đây là dạng có nhiều bằng chứng lâm sàng nhứt và là lựa chọn hợp lí cho phần lớn người có dạ dày bình thường.

   Calcium citrate là lựa chọn thứ hai phổ biến nhứt. Hấp thu độc lập với acid dạ dày nên có thể uống lúc đói, và dung nạp tiêu hóa tốt hơn carbonate. Hàm lượng calcium nguyên tố thấp hơn (21%) nên cần uống nhiều viên hơn. Đây là lựa chọn được khuyến cáo cho người dùng PPI, người cao tuổi giảm tiết acid, hoặc bệnh nhân đã phẫu thuật dạ dày.

   Calcium gluconate có hàm lượng calcium nguyên tố rất thấp (chỉ 9%), cần uống rất nhiều viên mới đạt đủ liều. Dạng này chủ yếu được dùng trong truyền tĩnh mạch cấp cứu hạ calcium huyết, ít có giá trị thực tế trong bổ sung đường uống phòng ngừa loãng xương.

   Calcium lactate chứa khoảng 13% calcium nguyên tố, dung nạp tiêu hóa tốt, và thường gặp dưới dạng thành phần tăng cường trong thực phẩm chức năng hơn là thuốc bổ sung đơn thuần. Bằng chứng lâm sàng về hiệu quả trên xương còn hạn chế so với carbonate và citrate.

   Calcium citrate malate là dạng được nhiều nghiên cứu ghi nhận có sinh khả dụng cao nhất trong số các dạng uống, đặc biệt trong các thử nghiệm so sánh trực tiếp về hấp thu. Tuy nhiên, bằng chứng về hiệu quả lâm sàng trên mật độ xương và giảm gãy xương vẫn ít hơn carbonate và citrate, và giá thành cao hơn đáng kể. Dạng này thường gặp trong thực phẩm tăng cường (nước cam fortified) và một số công thức bổ sung cao cấp.

Sự phân biệt “hữu cơ” và “vô cơ” này thực ra chỉ là thuật ngữ hóa học mô tả cấu trúc phân tử phản ảnh việc gốc anion có chứa carbon hay tồn tại dưới dạng vô cơ. Thuật ngữ này hoàn toàn tách biệt với khái niệm chất lượng sinh học theo nghĩa thông thường mà người tiêu dùng thường hiểu. Tuy nhiên, cách đặt tên này đã vô tình, hoặc đôi khi có chủ ý, tạo ra ấn tượng rằng calcium hữu cơ là “tự nhiên hơn” và do đó tốt hơn.

   1.2 Bằng chứng khoa học

   (a) Calcium carbonate và calcium citrate: so sánh bằng chứng

   Một phân tích tổng hợp (meta-analysis) trên 15 nghiên cứu kết luận rằng calcium citrate được hấp thu tốt hơn calcium carbonate khoảng 22–27%, dù uống lúc đói hay cùng bữa ăn [11]. Các nghiên cứu của Heller và cộng sự (1999, 2000) cũng xác nhận calcium citrate có sinh khả dụng cao hơn trong điều kiện thực nghiệm kiểm soát chặt [10,11].

   Tuy nhiên, các con số này cần được hiểu đúng trong bối cảnh lâm sàng. Mức độ chênh lệch hấp thu 22–27% là kết quả đo trong điều kiện lý tưởng, và trên thực tế, khi uống cùng bữa ăn, sự khác biệt này trở nên nhỏ hơn đáng kể. Heaney và cộng sự (Đại học Creighton) ghi nhận rằng khi cả hai dạng calcium đều được uống cùng bữa ăn với điều kiện chuẩn hóa, đường cong tăng calcium huyết thanh 24 giờ gần như tương đương nhau [12].

   Calcium carbonate chứa khoảng 40% calcium nguyên tố, trong khi calcium citrate chỉ chứa khoảng 21%. Điều này có nghĩa là để đạt cùng lượng calcium nguyên tố, người dùng calcium citrate cần uống số lượng viên nhiều hơn gần gấp đôi; đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến tuân thủ điều trị. Một thí nghiệm hơn 10 năm trước cho thấy trong điều kiện nhất định, calcium carbonate dạng bột với liều đơn 1000 mg cho mức hấp thu cao hơn calcium citrate dạng viên 500 mg [13].

   (b) Khi nào calcium citrate thực sự có lợi thế?

   Lợi thế thực sự của calcium citrate nằm ở việc không cần acid dạ dày để ion hóa và hấp thu. Calcium carbonate, ngược lại, cần môi trường acid để phân li thành Ca²⁺ hấp thu được. Điều này tạo ra sự khác biệt có ý nghĩa thực tế trong các nhóm bệnh nhân cụ thể:

   Người cao tuổi với tình trạng giảm tiết acid dạ dày (hypochlorhydria): calcium citrate được hấp thu hiệu quả hơn, đặc biệt khi uống lúc đói.

   Bệnh nhân đang sử dụng thuốc ức chế bơm proton (PPI) như omeprazole, pantoprazole, esomeprazole: các thuốc này làm giảm đáng kể acid dạ dày, do đó cản trở hấp thu calcium carbonate nhưng không ảnh hưởng đến calcium citrate.

   Bệnh nhân đã phẫu thuật cắt dạ dày: mất phần lớn khả năng tiết acid, calcium citrate là lựa chọn được khuyến cáo.

   (c) Kết luận về so sánh dạng calcium

   Không có dạng calcium nào là “tốt nhứt” cho tất cả mọi người. Calcium carbonate, thường bị gọi là “vô cơ”, thực ra là lựa chọn hợp lí, hiệu quả và kinh tế cho phần lớn người có hệ tiêu hóa bình thường, miễn là uống đúng cách (cùng bữa ăn, chia nhỏ liều). Calcium citrate có lợi thế rõ ràng trong các tình huống đặc thù, chính là nhờ cơ chế hấp thu hoàn toàn độc lập với acid dạ dày.

   Quyết định lựa chọn dạng calcium nên dựa trên đặc điểm sinh lí và bệnh cảnh của từng bệnh nhân. Nhãn “hữu cơ” hay giá thành sản phẩm không phải là căn cứ khoa học cho lựa chọn này.

     2. NGỘ NHẬN 2: “Bổ sung calcium gây sỏi thận”

   Lo ngại về mối liên quan giữa bổ sung calcium và sỏi thận bắt nguồn một phần từ nghiên cứu Women’s Health Initiative (WHI), một thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên lớn theo dõi hơn 35,000 phụ nữ sau mãn kinh trong 7 năm. Kết quả cho thấy nhóm dùng calcium carbonate 1000 mg kết hợp vitamin D₃ 400 IU/ngày có nguy cơ sỏi đường tiết niệu tăng 17% so với nhóm dùng giả dược (HR = 1.17; 95% CI: 1.02–1.34) [14].

   Phát hiện này nhanh chóng lan rộng trong cộng đồng y khoa và dẫn đến hiện tượng nhiều bác sĩ dặn bệnh nhân, đặc biệt những người có tiền sử sỏi thận, hạn chế hoàn toàn việc bổ sung calcium. Hậu quả là một số đáng kể bệnh nhân loãng xương bị thiếu hụt calcium kéo dài do lo ngại quá mức.

   2.1 Phân tích bằng chứng: đâu là sự thật?

    (a) Calcium từ thực phẩm bảo vệ khỏi sỏi thận

   Một trong những phát hiện quan trọng nhứt trong dinh dưỡng học thận là calcium từ thực phẩm thực ra có tác dụng bảo vệ chống sỏi thận oxalate, loại sỏi phổ biến, chiếm 70–80% tổng số ca sỏi thận.

   Cơ chế là: calcium gắn kết với oxalate trong lòng ruột non tạo thành calcium oxalate dưới dạng kết tủa bền vững, ngăn oxalate hấp thu vào máu và bài tiết qua thận. Khi lượng calcium trong chế độ ăn thấp, oxalate được hấp thu nhiều hơn, làm tăng nồng độ oxalate niệu và nguy cơ kết tinh sỏi.

   Năm 1993, trong nghiên cứu theo dõi hơn 45,000 nam giới trong 4 năm, nhóm có lượng calcium từ thực phẩm cao nhứt có nguy cơ sỏi thận thấp hơn so với nhóm thấp nhứt [15]. Năm 1997, nghiên cứu trên 91,731 phụ nữ trong 12 năm xác nhận: calcium từ thực phẩm cao làm giảm nguy cơ sỏi thận, trong khi calcium từ thực phẩm bổ sung có thể làm tăng nguy cơ; và sự khác biệt này được giả thuyết là liên quan đến thời điểm dùng calcium so với bữa ăn [16].

    (b) Tại sao calcium bổ sung có thể tăng nguy cơ?

   Nguy cơ tăng sỏi thận từ calcium bổ sung không phải là một đặc tính nội tại của calcium mà phụ thuộc lớn vào thời điểm và cách dùng. Khi bổ sung calcium được uống xa bữa ăn (lúc đói), nó không có cơ hội gắn kết với oxalate trong thức ăn. Thay vào đó, calcium tự do được hấp thu vào máu, sau đó được lọc qua cầu thận và bài tiết vào nước tiểu, làm tăng calci niệu (hypercalciuria), một yếu tố nguy cơ độc lập cho sỏi thận oxalate và phosphate [17].

    Đây là điểm mấu chốt: cùng một lượng calcium, nhưng uống cùng bữa ăn hay uống lúc đói sẽ có ảnh hưởng khác nhau đến nguy cơ sỏi thận. Trong nghiên cứu WHI, phụ nữ được phép tiếp tục dùng calcium bổ sung của riêng mình; như vậy một phần đáng kể trong nhóm can thiệp có thể đã dùng tổng lượng calcium vượt ngưỡng khuyến cáo, và không có kiểm soát về thời điểm dùng.

    (c) Nguy cơ thực sự được đặt trong bối cảnh

   Cần nhấn mạnh rằng nguy cơ tuyệt đối tăng sỏi thận trong nghiên cứu WHI là rất nhỏ: chỉ 2.3% phụ nữ trong nhóm dùng calcium-vitamin D được báo cáo có sỏi đường tiết niệu trong 7 năm, so với khoảng 2% trong nhóm giả dược [14]. Mức tăng nguy cơ tương đối 17% dịch ra nguy cơ tuyệt đối tăng thêm chỉ khoảng 0.3%.

   Tuy nhiên, nguy cơ sỏi thận do bổ sung calcium không được ghi nhận nhất quán trong các thử nghiệm khác. Trong thử nghiệm RECORD [18], chỉ có một số ít trường hợp sỏi thận được báo cáo; còn trong thử nghiệm của Prince và cộng sự, tức CAIFOS [19], số ca sỏi thận là 2 ca ở nhóm calcium và 2 ca ở nhóm giả dược, cho thấy không có sự khác biệt giữa hai nhóm. Các tổng quan hệ thống cũng ghi nhận calcium đơn độc không làm tăng có ý nghĩa nguy cơ sỏi thận [20], mặc dù phối hợp calcium + vitamin D trong phân tích gộp có thể làm tăng nhẹ nguy cơ, chủ yếu do kết quả từ WHI [21].

   (d) Tiền sử sỏi thận : cần tiếp cận cá thể hoá

   Người có tiền sử sỏi thận oxalate có thể tiếp tục bổ sung calcium với hướng dẫn thích hợp. Chiến lược đúng đắn bao gồm: (1) ưu tiên calcium từ thực phẩm; (2) nếu cần bổ sung, uống cùng bữa ăn và chia nhỏ liều; (3) uống đủ nước ít nhất 2 lít mỗi ngày; đây là biện pháp phòng sỏi hiệu quả nhất; (4) đánh giá oxalate niệu và calci niệu 24 giờ trước khi quyết định liều lượng [22]. Bệnh nhân có tình trạng calciuria cao bất thường mới cần cân nhắc thêm thiazide để giảm calci niệu trước khi tiếp tục bổ sung calcium.

   Khuyến nghị thực hành

   Bảng dưới đây tóm tắt khuyến nghị thực hành theo từng nhóm người, dựa trên tổng hợp bằng chứng hiện có:

    Nguyên tắc cốt lõi: ưu tiên đạt đủ calcium qua chế độ ăn (sữa và sản phẩm từ sữa, đậu hũ chắc làm với calcium sulfate, cải xoăn, cá hộp có xương, thực phẩm tăng cường calcium); bổ sung calcium chỉ để bù đắp phần thiếu hụt. Tổng lượng calcium từ tất cả nguồn nên ở mức 1000–1200 mg/ngày, không vượt 2000 mg/ngày.

   3. KẾT LUẬN 

    Những ngộ nhận về bổ sung calcium trong phòng ngừa loãng xương xuất phát từ hai nguồn chánh:       (1) cách diễn giải tiếp thị của ngành thực phẩm chức năng đã tạo ra quan niệm sai lệch về tính ưu việt của “calcium hữu cơ”; và

     (2) việc ngoại suy quá mức từ dữ liệu nghiên cứu mà không xem xét đầy đủ bối cảnh, cơ chế và độ lớn nguy cơ.

    Thực tế là: calcium carbonate và calcium citrate đều có giá trị; lựa chọn giữa hai dạng phụ thuộc vào tình trạng tiêu hóa và bệnh cảnh của từng người. Và dù calcium bổ sung có thể làm tăng nhẹ nguy cơ sỏi thận khi dùng chưa đúng cách; nguy cơ này hoàn toàn có thể quản lí được bằng cách hướng dẫn bệnh nhân uống đúng thời điểm và đủ nước.

    IV. TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Hoang DK, et al. Burden of osteoporosis in Vietnam: An analysis of population risk. PLoS One. 2021 Jun 16;16(6):e0252592.

[2] Dietary Reference Intakes for Calcium and Vitamin D,

 https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK56060

[3] Holick MF. Vitamin D deficiency. N Engl J Med. 2007;357(3):266–81.

[4] Cosman F, de Beur SJ, LeBoff MS, Lewiecki EM, Tanner B, Randall S, et al; National Osteoporosis Foundation. Clinician’s guide to prevention and treatment of osteoporosis. Osteoporos Int. 2014;25(10):2359–81.

[5] Lips P. Vitamin D physiology. Prog Biophys Mol Biol. 2006;92(1):4–8

[6] Dawson-Hughes B, et al. Effect of calcium and vitamin D supplementation on bone density in men and women 65 years of age or older. N Engl J Med 1997 Sep 4;337(10):670-6.

[7] Jackson RD, LaCroix AZ, Gass M, et al. Calcium plus vitamin D supplementation and the risk of fractures. N Engl J Med. 2006;354(7):669-683.

[8] Avenell A, Mak JCS, O’Connell DL. Vitamin D and vitamin D analogues for preventing fractures in post-menopausal women and older men. Cochrane Database of Systematic Reviews 2014, Issue 4. Art. No.: CD000227.

[9] Massé O, et al. Calcium, vitamin D, or combined supplementation to prevent fractures and falls: systematic review and meta-analysis. BMJ. 2026;393:bmj-2025-088050.

[10] Heller HJ, Greer LG, Haynes SD, Poindexter JR, Pak CY. Pharmacokinetic and pharmacodynamic comparison of two calcium supplements in postmenopausal women. J Clin Pharmacol. 2000;40(11):1237–44

[11] Sakhaee K, Bhuket T, Adams-Huet B, Rao DS. Meta-analysis of calcium bioavailability: a comparison of calcium citrate with calcium carbonate. Am J Ther. 1999;6(6):313–21.

[12] Heaney RP, Dowell MS, Barger-Lux MJ. Absorption of calcium as the carbonate and citrate salts, with some observations on method. Osteoporos Int. 1999;9(1):19–23.

[13] Wang H, et al. A comparative study of calcium absorption following a single serving administration of calcium carbonate powder versus calcium citrate tablets in healthy premenopausal women. Food Nutr Res. 2014;22:58.

[14] Wallace RB, et al. Urinary tract stone occurrence in the Women’s Health Initiative (WHI) randomized clinical trial of calcium and vitamin D supplements. Am J Clin Nutr. 2011;94(1):270–7.

[15] Curhan GC, Willett WC, Rimm EB, Stampfer MJ. A prospective study of dietary calcium and other nutrients and the risk of symptomatic kidney stones. N Engl J Med. 1993;328(12):833–8.

[16] Curhan GC, Willett WC, Speizer FE, Spiegelman D, Stampfer MJ. Comparison of dietary calcium with supplemental calcium and other nutrients as factors affecting the risk for kidney stones in women. Ann Intern Med. 1997 Apr 1;126(7):497-504.

[17] Favus MJ. The risk of kidney stone formation: the form of calcium matters. Am J Clin Nutr. 2011;94(1):5–6.

[18] Grant AM, Avenell A, Campbell MK, et al; RECORD Trial Group. Oral vitamin D3 and calcium for secondary prevention of low-trauma fractures in elderly people (Randomised Evaluation of Calcium Or vitamin D, RECORD): a randomised placebo-controlled trial. Lancet. 2005;365(9471):1621-1628.

[19] Prince RL, Devine A, Dhaliwal SS, Dick IM. Effects of calcium supplementation on clinical fracture and bone structure: results of a 5-year, double-blind, placebo-controlled trial in elderly women. Arch Intern Med. 2006;166(8):869-875.

[20] Candelas G, Martinez-Lopez JA, Rosario MP, Carmona L, Loza E. Calcium supplementation and kidney stone risk in osteoporosis: a systematic literature review. Clin Exp Rheumatol. 2012;30(6):954-961.

[21] Kahwati LC, Weber RP, Pan H, et al. Vitamin D, Calcium, or Combined Supplementation for the Primary Prevention of Fractures in Community-Dwelling Adults: An Evidence Review for the U.S. Preventive Services Task Force. Rockville, MD: Agency for Healthcare Research and Quality; 2018.

[22] Pearle MS, Goldfarb DS, Assimos DG, Curhan G, Denu-Ciocca CJ, Matlaga BR, et al; American Urological Association. Medical management of kidney stones: AUA guideline. J Urol. 2014 Aug;192(2):316-24

        GS.TS Nguyễn Văn Tuấn

Viện Garvan ĐH New South Wales Australia

Giải toả ngộ nhận về bổ sung calcium trong phòng ngừa loãng xương

The post CALCI VÀ LOÃNG XƯƠNG: NHỮNG THÔNG TIN CẦN THIẾT appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Mấy ngày nay, cả xã hội râm ran bàn tán về việc Bộ Công thương cấp phép cho xăng pha cồn ethanol  E10 đồng loạt xuất bán trên tất cả cây xăng toàn quốc. Nhiều trang mạng, facebooker…dậy sóng với hàng loạt cảnh báo: “xăng pha cồn làm hỏng động cơ,” “xe cũ chết hết,” “người nghèo chịu thiệt”, “âm mưu phá xe”, “lợi ích nhóm” hại người nghèo   xuất phát do người thiếu thực tế khoa học và hết sức mơ hồ rồi gây hiệu ứng hoang mang, hoản loạn.

    Thật ra, ethanol, rượu etylic, hiện diện trong nhiều sản phẩm quen thuộc quanh chúng ta: bia rượu và thức uống có cồn, trong cồn sát trùng y tế, mỹ phẩm, dung môi công nghiệp.v.v….

  Bài viết, sưu tập một số thông tin về loại cồn quen thuộc này, đặc biệt về việc pha chế ethanol vào xăng E5, E10 hiện nay

     II. ETHANOL TRONG ĐỒ UỐNG

    Cồn ethanol, rượu etylic, có mặt trong nhiều loại “đồ uống có cồn”, là linh hồn “men say” của nhiều loại bia, rượu, vodka, brandy, cognac,…

The post ETHANOL (RƯỢU ETYLIC)-NHỮNG THÔNG TIN THÚ VỊ ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Trong cuộc sống hiện đại. khi về hưu, con cái đã lập gia đình ở riêng, rất nhiều người cao tuổi đã lập và thường xuyên lên facebook cá nhân. Do đó, facebook và các mạng xã hội khác không còn là sân chơi riêng cho giới trẻ.

  Ở góc độ tích cực, mạng xã hội đã giúp người cao tuổi có thêm kênh giao tiếp, đỡ nhàm chán, giải trí, theo dõi thông tin….nói chung là nhìn ra xã hội rộng lớn hơn. Thế nhưng, nếu không sử dụng đúng, có chọn lọc, mạng xã hội có thể là “cái bẫy” của lừa đảo hoặc chuốc vào mình những ưu phiền, rắc rối. 

     II. NHỮNG LỢI ÍCH

      1. Giao tiếp (tìm người)

    Có thể nói sử dụng facebook để tìm kiếm lại bạn bè, đồng nghiệp cũ là một việc làm rất dễ dàng và nhanh chóng. Chỉ cần một ít thông tin của người dùng, bạn có thể hoàn toàn có khả năng tìm ra được trang cá nhân của họ.

   Thực tế đã có khoảng một nửa số người dùng ở độ tuổi 55 trở lên đã liên lạc với người thân quen trước đây thông qua mạng xã hội và hiệu quả nhất là facebook. Và khi mọi người nghỉ hưu hoặc thay đổi nghề nghiệp, mạng xã hội chính là cách tốt nhất để giữ liên lạc hoặc nhận hỗ trợ. Với ưu điểm tuyệt vời này, mạng xã hội và facebook ngày càng được mọi người yêu thích và tin tưởng sử dụng.

      2. Nâng cao kiến thức, tiếp cận thông tin

    Người cao tuổi thường mắc bệnh mãn tính không lây nhiễm kèm, nên có xu hướng tìm trên Internet tới các trang blog hoặc tham gia vào các buổi thảo luận trực tuyến. Đây chính là lý do khiến ngày càng nhiều người cao tuổi có nhu cầu lập facebook hay tìm đến mạng xã hội nhiều hơn. Họ tìm đến mạng xã hội vừa để tiếp nhận thông tin, vừa để nghe những chia sẻ, kinh nghiệm của những người bệnh khác. Đồng thời, các trang thông tin này còn là nơi để các cá nhân tìm được sự đồng cảm trong tâm hồn, trong bệnh tật và những vấn đề khác. Đây cũng là nơi tạo ra được nhiều mối quan hệ thú vị cho mỗi người. 

  Ngoài ra, facebook chứa rất nhiều thông tin từ chính trị, văn hóa, xã hội và cả giải trí. Người dùng có thể tùy chọn những thông tin bổ ích và phù hợp với nhu cầu của bản thân.

     3. Giảm sự cô đơn, trầm cảm, cải thiện sức khỏe tâm thần

   Người cao tuổi tích cực tham gia mạng xã hội thường xuyên cho biết tâm trạng của họ tốt hơn. Giữ liên lạc với gia đình, bạn bè và tích cực tham gia vào các hoạt động trong cuộc sống là một cách hiệu quả để chống lại trầm cảm.

    Một nghiên cứu gần đây của Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ cho thấy người cao tuổi sử dụng mạng xã hội có nhiều khả năng tham gia vào các hoạt động giúp cải thiện sức khỏe tổng thể.

  Người cao tuổi thường xuyên sử dụng mạng xã hội có thể hoạt động trí tuệ tốt. Vì mạng xã hội giúp thỏa mãn nhu cầu xã hội, nó trở thành một chất kích thích tinh thần, giúp kiểm soát sức khỏe tinh thần nói chung.

     4. Rút ngắn khoảng cách thế hệ

   Người cao tuổi có thể sử dụng mạng xã hội để kết nối với con cháu của mình, mặc dù đôi khi có một chút khó khăn trong cách sử dụng. Người ở xa cũng có thể trao đổi, nhìn thấy mặt nhau, nhắn tin qua lại.

   Yếu tố giao tiếp mang tính cộng đồng và hiện đại như smart phone, facebook là cách ngắn nhất để hai tầng lớp người cao tuổi và giới trẻ bỏ qua được rào cản ngại ngùng, kết nối với nhau dễ dàng hơn.

      5. Giải trí

    Smart phone, facebook không chỉ đơn thuần là phương tiện trò chuyện với người thân mà ở đó còn là một xã hội thu nhỏ. Người cao tuổi có thể dễ dàng theo dõi được tình hình sức khỏe, công việc, tình cảm… của những người họ quan tâm.

    III. NHỮNG NGUY CƠ, LƯU Ý

    Mạng xã hội mang lại một số lợi ích quan trọng cho người cao tuổi, nhưng nó cũng cũng có một số nhược điểm, nguy cơ, cần lưu ý.

     1. Gian lận

    Gian lận là một trong những tội phạm mạng phổ biến nhất trên thế giới. Gian lận lan tràn ngay cả trong cộng đồng người dùng mạng xã hội. Người cao tuổi thường là mục tiêu của những kẻ lừa đảo và tin tặc. Những kẻ lừa đảo sử dụng nhiều chương trình, kỹ thuật và thiết bị khác nhau để lan truyền hành vi gian lận đến người cao tuổi. 

     2. Quyền riêng tư

    Trong những năm qua, các vấn đề liên quan đến quyền riêng tư đã được bàn luận và chỉ trích. Mặc dù các nền tảng mạng xã hội như facebook đã thực hiện một số thay đổi về cách xử lý quyền riêng tư, nhưng họ có thể làm nhiều hơn nữa để bảo vệ người dùng. Họ cung cấp nhiều cài đặt quyền riêng tư để bảo vệ người dùng, tuy nhiên, cần phải tìm hiểu kỹ để tìm và thay đổi những cài đặt này, và đó có thể là điều mà người cao tuổi thậm chí không nghĩ đến hoặc không biết rằng họ có quyền kiểm soát. 

     3. Quấy rối và bắt nạt

     Đây là một tác động đáng tiếc khác của mạng xã hội đối với người cao tuổi. Những tội ác như thế này xảy ra với những người cao tuổi không hề hay biết và thường do những kẻ tàn nhẫn đăng tải những bình luận ác ý về người cao tuổi. Những người phá rối này cố gắng cho người cao tuổi thấy rằng họ đã qua thời đại mạng xã hội và họ không thuộc về nơi đó. Những hình thức bắt nạt này làm phiền người cao tuổi và ảnh hưởng đến tâm lý của họ.

     4. Thông tin sai lệch và tin giả

   Thật không may, đây là một vấn đề dai dẳng và một số nội dung được chia sẻ có thể đáng sợ, tàn nhẫn hoặc hoàn toàn sai sự thật. Người cao tuổi nên được nhắc nhở rằng việc một người họ biết và yêu quý chia sẻ điều gì đó trên mạng xã hội không có nghĩa là điều đó đúng.

Việc kiểm tra thông tin thực tế và đặt câu hỏi về bất cứ điều gì có vẻ hơi đáng ngờ hoặc khó hiểu luôn là điều quan trọng. Việc chia sẻ kiến ​​thức về mạng xã hội là rất quan trọng để đảm bảo những người thân yêu cao tuổi của bạn biết những trò lừa đảo và cạm bẫy nào cần đề phòng, đồng thời thường xuyên cập nhật thông tin để đảm bảo họ không vô tình kết nối với những người không nên kết nối.

     IV. ĐÔI ĐIỀU BÀN LUẬN

     Mạng xã hội và đặc biệt là facebook chính là phát minh thú vị, và là một công cụ tuyệt vời cho người cao tuổi, mở ra cho họ một cách mới tiện lợi để kết nối với bạn bè, gia đình, cộng đồng. và cũng là công cụ giúp người cao tuổi nâng cao kiến thức, thu thập thông tin, đặc biệt là những hiểu biết, hướng dẫn, lời khuyên chăm sóc sức khỏe.

   Người cao tuổi sử dụng Facebook sẽ khiến họ quan tâm tới xã hội hơn khi cập nhật được tình hình thế giới xung quanh, bớt cô đơn khi có bất cứ điều gì cũng có thể chia sẻ với nhiều người. Cùng với đó, tham gia nhiều hơn vào các hoạt động xã hội khiến bản thân người cao tuổi cảm thấy có ích cho xã hội và sống vui vẻ hơn.

  Về y tế, các nhà khoa học chứng minh việc sử dụng mạng xã hội giúp người cao tuổi bớt cô đơn, giao tiếp cộng đồng tốt hơn, từ đó giảm Alzheimer, sa sút trí tuệ.  Các nhà khoa học ở Đại học Arizona (Mỹ) đã tiến hành kiểm nghiệm về tác động của facebook đối với những người có độ tuổi từ 60-91. Kết quả cho thấy, người cao tuổi sử dụng facebook hoàn thành bài kiểm tra về khả năng quan sát, ghi nhớ tốt hơn 25% so với những người không dùng facebook.

    Giáo sư Wohltmann khẳng định: “Có 2 lợi ích của việc sử dụng Facebook với người cao tuổi: Thứ nhất: Não bộ của họ hoạt động nhạy bén hơn do học hỏi những kỹ năng mới khiến họ trở nên năng động và giúp khả năng nhận thức được cải thiện. và Thứ hai: Họ quan tâm tới xã hội hơn khi cập nhật được tình hình thế giới xung quanh, bớt cô đơn khi có bất cứ điều gì cũng có thể chia sẻ với nhiều người, cùng với đó, họ tham gia nhiều hơn vào các hoạt động xã hội khiến mình vẫn cảm thấy có ích cho xã hội.”

   Tuy nhiên, cần hết sức lưu ý đến các nguy cơ: gian lận, quyền riêng tư, quấy rối đe dọa, đặc biệt nạn tin giả vốn đầy dẫy trên mạng xã hội.

     V. THAM KHẢO
[Video 1] Khi người cao tuổi tham gia mạng xã hội 

[Video 2] Nơi người cao tuổi không già | VTV24

[1] Is Social Media Good or Bad for Seniors?
https://www.canes.on.ca/blog/social-media-good-or-bad-seniors
[2] Older adults’ exposure to and posting of health-related messages on Facebook by chronic health condition status
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10559694/
[3] The Impact of Facebook on the Quality of Life of Senior Citizens in Cape Town
https://inria.hal.science/hal-01650091/document
[4] Khi người già ‘chơi’ Facebook
https://baodongnai.com.vn/bandoc/202206/khi-nguoi-gia-choi-facebook-3120609/
[5] Người già chơi mạng xã hội – được và mất
https://vov2.vov.vn/nguoi-cao-tuoi/nguoi-gia-choi-mang-xa-hoi-duoc-va-mat-23939.vov2
[6] Khi người già dùng facebook và mua hàng online
https://cafef.vn/khi-nguoi-gia-dung-facebook-va-mua-hang-online-20201223160655576.chn
[7] Lợi ích và nhược điểm của mạng xã hội mang lại cho con người 

7 lợi ích của mạng xã hội mang lại cho con người 

[8] Khi người già “nghiện” mạng xã hội
https://nld.com.vn/gia-dinh/khi-nguoi-gia-nghien-mang-xa-hoi-20230805204040778.htm
      TS.BS Trần Bá Thoại
Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM 

The post MẠNG XÃ HỘI VÀ NGƯỜI CAO TUỔI ? appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

    Từ lâu, nông dân đã dùng bèo tấm làm thức ăn cho gia súc, gia cầm vì đây là loài thực vật thủy sinh phát triển rất nhanh, lại chứa nhiều protein, vtamin và khoáng chất có thể được thu hoạch để chăn nuôi trang trại.

   Báo cáo Liên hợp quốc do Giáo sư sinh thái Pamela McElwee soạn tháo cho thấy, biến đổi khí hậu đang đe dọa nguồn cung cấp lương thực của thế giới và nguy cơ gián đoạn nguồn cung ​​sẽ rất lớn khi nhiệt độ tăng, Theo Eric Lam, Giáo sư Sinh học thực vật Trường Khoa học Môi trường và Sinh học Đại học Rutgers–New Brunswick, thì bèo tấm, loại cây phát triển nhanh nhất thế giới, có nhiều protein hơn đậu nành và là nguồn thực phẩm truyền thống của người dân sống ở một số vùng Đông Nam Á, có thể là một trong những giải pháp cứu cánh. 

    II. NHẬN DIỆN BÈO TẤM

   Bèo tấm, bèo cám, bèo vịt (duckweed), “đậu lăng nước” (water lentils) là một loại thực vật thủy sinh mọc trên bề mặt của các vùng nước chảy chậm như ao, đầm lầy và các vùng đất ngập nước khác.Họ bèo tấm bao gồm 37 loài từ nhiều nơi khác nhau trên khắp thế giới.

   Bèo tấm có hàm lượng protein rất cao, từ 20 đến 40 phần trăm tùy loại, theo trọng lượng khô. Do đó, bèo tấm bổ dưỡng hơn so với rau xà lách, vốn có hàm lượng chất xơ và vitamin tốt nhưng không nhiều protein. Không chỉ làm thức ăn cho vật nuôi, các nhà nghiên cứu cho rằng, với giá trị dinh dưỡng cao bèo tấm có thể đóng góp tuyệt vời cho chế độ ăn uống của con người.

   Ngoài lợi ích dinh dưỡng, một số chủng bèo tấm đã được sử dụng trong y học dân gian truyền thống.

   III. LỢI ÍCH DINH DƯỠNG

   Ăn bèo tấm có nhiều lợi ích sức khỏe. Một nghiên cứu năm 2017 đã phát hiện ra rằng, bèo tấm có hàm lượng vitamin, khoáng chất và cả protein cao hơn hầu hết mọi loại rau khác. 

   * Về protein, một số loài bèo tấm có hàm lượng protein chiếm tới 40% trọng lượng khô của chúng, tương đương với một quả trứng gà cỡ trung bình. Đặc biệt, protein của bèo tấm là loại hoàn chỉnh nghĩa là đủ các acid amin tối cần thiết (essential amino acids).

   *  Về các chất dinh dưỡng khác: bèo tấm giàu Polyphenol, Chất xơ thực phẩm, Vitamin A, nhóm B và B12,  Sắt và kẽm….
   Tất cả những chất này đều có tỷ lệ lớn hơn hầu hết các loại rau khác, vì vậy bèo tấm thực sự có giá trị vượt trội so với trọng lượng của nó.

   Bác sĩ Eva Weinlander của Trường Y khoa Đại học Stanford nhậ định: “Bèo tấm chứa đầy polyphenol lành mạnh, không kém gì táo và rau bina. Polyphenol là chất chống viêm mạnh, bảo vệ chúng ta khỏi các bệnh mãn tính như bệnh tim mạch, ung thư, tiểu đường, nhiễm trùng, lão hóa, hen suyễn, v.v. Pha với nước lạnh hoặc sinh tố yêu thích của bạn, bạn cũng sẽ có được một khẩu phần protein lành mạnh, nhiều chất xơ prebiotic để cảm thấy no và nuôi dưỡng vi khuẩn đường ruột có lợi, các vitamin cần thiết và một lượng nhỏ chất béo có lợi cho bạn.” 

     III. HƯƠNG VỊ VÀ MÓN ĂN TỪ BÈO TẤM

     1. Hương vị bèo tấm

    Nhìn chung, bèo tấm có vị khá nhẹ, một số chủng có nhiều anthocyanin hơn có thể có vị hơi đắng sau khi ăn. Do đó, để dễ ăn có thể trộn với phô mai tươi trên bánh quy giòn hoặc cho vào mì ramen để bổ sung protein, ăn với bánh mì kẹp thịt và bánh sandwich.

    Người dân Đông Nam Á, bao gồm cả Thái Lan và Lào, thu hoạch và biết cách nấu bèo tấm hoang dã, và có nhiều công thức nấu ăn từ bèo tấm từ nhiều nguồn khác nhau trên toàn thế giới.

              Sinh tố từ bèo tấm  (smoothie with duckweed)

     2. Món ăn từ bèo tấm

      * Ăn sống: Một số người thích ăn bèo tấm sống, đặc biệt là những loại bèo non, tươi.

      * Luộc: Bèo tấm luộc có thể ăn kèm với các món kho, hoặc xào với thịt heo, lòng heo.

      * Xào: Bèo tấm xào có thể kết hợp với nguyên liệu khác như tôm, thịt, hoặc các loại rau củ khác.

      * Nấu canh: Bèo tấm có thể nấu canh với các loại rau khác như rau muống, mồng tơi, hoặc nấu riêng với tép, cá lóc, tôm khô.

      * Các món ăn chế biến sẵn: Bèo tấm có thể được sử dụng trong các món pesto, ravioli, hoặc kết hợp với các nguyên liệu khác để tạo ra các sản phẩm ăn liền. 

     IV. THAY LỜI KẾT

    Bèo tấm đóng vai trò quan trọng trong hệ sinh thái: xử lý nước và môi trường sống  của động vật hoang dã và dinh dưỡng. Bèo tấm có tiềm năng sử dụng làm nguồn thực phẩm, năng lượng và các vật liệu thay thế khác.

   Báo cáo Liên hợp quốc do Giáo sư sinh thái Pamela McElwee soạn tháo cho thấy, biến đổi khí hậu đang đe dọa nguồn cung cấp lương thực của thế giới và nguy cơ gián đoạn nguồn cung ​​sẽ rất lớn khi nhiệt độ tăng, Theo Eric Lam, Giáo sư Sinh học thực vật Trường Khoa học Môi trường và Sinh học Đại học Rutgers–New Brunswick, thì bèo tấm, loại cây phát triển nhanh nhất thế giới, có nhiều protein hơn đậu nành và là nguồn thực phẩm truyền thống của người dân sống ở một số vùng Đông Nam Á, có thể là một trong những giải pháp cứu cánh. 

  Tuy nhiên, bèo tấm cũng có thể gây hại cho môi trường nước nếu phát triển quá mức.

   V. THAM KHẢO

[Video 1] Bí quyết nuôi bèo tấm cho hiệu quả cao | VTC16

[1] Could duckweed feed the world?

https://phys.org/news/2019-08-duckweed-world.html

[2] Duckweed – Uses, Side Effects, and More

https://www.webmd.com/vitamins/ai/ingredientmono-426/duckweed

[3] More than superfood: Researchers study use of duckweed

https://phys.org/news/2022-09-superfood-duckweed.html#google_vignette

[4] 10 Benefits of Having a Common Duckweed

https://greg.app/common-duckweed-benefits/

[5] Is Duckweed the Newest Superfood?

https://plantx.com/blogs/vegan-blogs/is-duckweed-the-newest-superfood

[6] Duckweed (Lemnaceae) for potentially nutritious human food: A review

https://www.researchgate.net/publication/357261606_Duckweed_Lemnaceae_for_potentially_nutritious_human_food_A_review

[7] Duckweed as human food. The influence of meal context and information on duckweed acceptability of Dutch consumers

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0950329318302295

[8] Bất ngờ với loại rau nhiều protein gấp 6 lần đậu nành: Người Việt chỉ dùng để nuôi lợn, gà

https://soha.vn/bat-ngo-voi-loai-rau-nhieu-protein-gap-6-lan-dau-nanh-nguoi-viet-chi-dung-de-nuoi-lon-ga-198250613113310817.htm

[9] Bèo tấm – “Siêu thực phẩm” của tương lai

https://www.vietnamplus.vn/beo-tam-sieu-thuc-pham-tiem-nang-cua-tuong-lai-post1011362.vnp#google_vignette

[10] Nghiên cứu mới: Bèo tấm hơn cả siêu thực phẩm

https://tuoitre.vn/cac-nha-nghien-cuu-duc-beo-tam-hon-ca-sieu-thuc-pham-2022100109373397.htm

    TS.BS Trần Bá Thoại 

Ủy viên BCH HộI NỘI TIẾT VIỆT NAM 

The post BÈO TẤM: SIÊU THỰC PHẨM CỦA TƯƠNG LAI ! appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

      Hiện nay, hóa trị và xạ trị luôn được dùng kết hợp trong điều trị nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư. Trong quá trình hóa trị hoặc xạ trị, các tế bào gốc gốc của bệnh nhân cũng bị phá hủy theo. Ghép tế bào gốc tự thân là cách bổ sung thay thế các tế bào gốc bị phá hủy này, cho phép sử dụng liều hóa trị hoặc xạ trị cao hơn so với các phương pháp điều trị thông thường. 
  Ghép tế bào gốc tự thân thường được sử dụng để điều trị các loại ung thư máu, như bệnh bạch cầu và u lympho  Hodgkin, u tủy xương, u lympho không Hodgkin, bệnh tương bào (plasma cell) .  Ghép tế bào gốc tự thân đã được chứng minh là cải thiện kết quả điều trị và tăng khả năng thuyên giảm hoặc chữa khỏi bệnh.

      II. GHÉP TẾ BÀO GỐC TỰ THÂN LÀ GÌ ?

     Ghép tế bào gốc tự thân là một thủ thuật điều trị ung thư, trong đó các tế bào gốc khỏe mạnh của chính bệnh nhân được thu thập, lưu trữ để truyền trở lại cơ thể của họ sau khi đã hóa trị hoặc xạ trị liều cao. Điều này cho phép bệnh nhân được điều trị chuyên sâu mà không có nguy cơ làm hỏng các tế bào tạo máu của chính họ.

       III. MUC ĐÍCH GHÉP TẾ BÀO GỐC TỰ THÂN 

        1. Giảm tổn thương tủy xương

    Lệu pháp hóa trị hoặc xạ trị liều cao dùng để điều trị ung thư có thể gây tổn thương nghiêm trọng đến tủy xương, nơi sản sinh ra các tế bào máu. Bằng cách cấy ghép các tế bào gốc đã thu thập trước đó được trả lại cơ thể bệnh nhân, quá trình phục hồi sản xuất tế bào máu được đẩy nhanh, giảm nguy cơ ức chế tủy xương nghiêm trọng và kéo dài.

        2. Bảo tồn tế bào gốc

     Các tế bào gốc được lưu trữ đóng vai trò “cứu hộ” sau quá trình điều trị tích cực. Chúng giúp bổ sung quần thể tế bào máu, bao gồm hồng cầu, bạch cầu và tiểu cầu, rất quan trọng để duy trì chức năng miễn dịch thích hợp và ngăn ngừa nhiễm trùng, thiếu máu và chảy máu.

       3. Tránh thải ghép

   Sử dụng tế bào gốc của chính bệnh nhân giúp loại bỏ nguy cơ thải ghép miễn dịch, một biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra khi sử dụng tế bào của người hiến tặng (tế bào đồng loại) để cấy ghép. Trong quá trình cấy ghép tự thân, không cần phải tìm người hiến tặng phù hợp, giúp giảm nguy cơ đào thải miễn dịch.

      VI. QUY TRINH CẤY TÊ BÀO GỐC TỰ THÂN

        Bước 1: Huy động tế bào gốc

    Để thu thập tế bào gốc, trước tiên chúng phải được “huy động” từ tủy xương vào máu. Quá trình này thường được thực hiện thông qua việc sử dụng các yếu tố tăng trưởng như yếu tố kích thích tạo thành hạt bạch cầu (G-CSF).

      . Bước 2: Thu hoạch (Apheresis)

Một máy gọi là apheresis được sử dụng để thu thập các tế bào gốc từ máu sau khi chúng được huy động.

       Bước 3: Bảo quản đông lạnh

    Các tế bào gốc đã được thu hoạch được đặt trong nitơ lỏng, nơi chúng được đông lạnh cho đến khi cần để cấy ghép.

      Bước 4: Quản lý kiểm soát

    Trước khi cấy ghép tế bào gốc, một chế độ điều kiện được thực hiện, bao gồm một lượng lớn hóa trị và/hoặc xạ trị để loại bỏ các tế bào ung thư và cung cấp một môi trường bên trong tủy xương nơi các tế bào gốc mới được cấy ghép có thể phát triển mạnh.

     Bước 5: Cấy ghép

    Các tế bào gốc được lưu trữ của bệnh nhân được rã đông và truyền vào máu của họ, nơi chúng di chuyển đến tủy xương. Khi chúng đến tủy xương, các tế bào gốc bắt đầu sản xuất các tế bào máu mới.

   V. LỢI ÍCH VÀ NGUY CƠ

  1. Lợi ích

  Với bênh đa u tủy, ghép tế bào gốc tự thân có thể là phương pháp điều trị duy nhất giúp thuyên giảm lâu dài.

    Với u lympho Hodgkin hoặc u lympho không Hodgkin, ghép tế bào gốc tự thân là cơ hội thứ hai để vượt qua bệnh ung thư khi các phương pháp điều trị khác không hiệu quả hoặc ung thư tái phát.

    2. Nguy cơ, rủi ro hoặc biến chứng

   Rủi ro đáng kể nhất là nhiễm trùng.

   VI. THAM KHẢO

[Video 1] GHÉP TẾ BÀO GỐC TẠO MÁU VÀ NHỮNG ĐIỀU CẦN BIẾT

[Video 2] Bệnh viện Đà Nẵng thực hiện thành công ca ghép tế bào gốc tự thân cho bệnh nhân đau tủy xương

[1] Đà Nẵng ghép tế bào gốc tự thân cho bệnh nhân ung thư máu tại miền Trung

https://suckhoedoisong.vn/da-nang-ghep-te-bao-goc-tu-than-thap-hy-vong-song-cho-benh-nhan-ung-thu-mau-tai-mien-trung-169250606164201287.htm

[2] Autologous Stem Cell Transplantation

https://www.stemcellcareindia.com/autologous-stem-cells/

[3] Autologous stem cell transplant

https://www.cancer.gov/publications/dictionaries/cancer-terms/def/autologous-stem-cell-transplant

[4] Autologous stem cell transplant

https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/autologous-stem-cell-transplant/pyc-20384859

[5] Autologous stem cell transplant

https://my.clevelandclinic.org/health/procedures/autologous-stem-cell-transplant

[6] Autologous stem cell transplant

https://www.myeloma.org/autologous-stem-cell-transplant

[7] Autologous stem cell transplant

https://www.leukaemia.org.nz/assets-prod/downloads/Information-Booklets-SS-Documents/Autologous-stem-cell-transplant-August-2022.pdf

       TS.BS Trần Bá Thoại

Ủy viên BCH Hội NỘI TIẾT VIỆT NAM

The post GHÉP TẾ BÀO GỐC TỰ THÂN (Autologous Stem Cell Transplantation) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

  Rác thải nhựa đang là vấn nạn môi trường cho cả thế giới. Hội đồng Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEA), Quỹ hoang dã thế giới (WWF) cảnh báo, năm 2030 sẽ có thêm 104 triệu tấn nhựa gây ô nhiễm sinh thái, và đến 2050 rác nhựa ở các đại dương còn nhiều hơn số lượng cá.

   Để giải quyết rác thải nhựa chúng ta dựa vào Giảm sử dụng, Tái sử dụng, Tái chế (Reduce, Reuse, Recycle), trong đó tái chế là căn cơ, thực tế  và khả thi nhất.  

    Tái chế rác thải nhựa tạo vật liệu bê tông thảm đường là một hướng xử lý rất có giá trị, vừa giảm chi phí đầu tư, xây dựng, tăng độ bền cho đường giao thông, vừa góp phần giải quyết ô nhiễm rác nhựa trong môi trường.

     Nhận diện

   Trước nay, hầu hết các mặt đường mềm thông thường đều được thảm phủ bê tông nhựa asphalt (asphalt concrete, AC) lên bề mặt. Bê tông nhựa này là một hỗn hợp cấp phối gồm: đá, cát, bột khoáng và hắc ín (nhựa đường, bitum) làm kết cấu mặt đường mềm.

  Đường bằng nhựa, plastic roads, là những con đường được xây dựng bằng vật liệu tổng hợp từ nhựa (composite of plastic) với các vật liệu xây dựng khác. Như vậy, plastic road khác với đường thông thường trước nay được thảm với bê tông nhựa (asphalt concrete) vì có thêm thành phần nhựa này. Ngoài giảm ô nhiễm rác thải nhựa, con đường nhựa composite này lại có giá thành rẻ, và chống mòn tốt hơn đường bê tông nhựa thông thường. Hiện nay, đã có nhiều nước lựa chọn sử dụng để tái chế nhựa sau tiêu dùng như Anh, Ấn Độ, Hoa Kỳ, Úc…Theo kế hoạch, tháng 9/2019 này, công ty Dow Việt Nam sẽ hoàn thiện và đưa vào sử dụng con đường nhựa composite dài 1km tại khu tổ hợp công nghiệp DEEP C, cảng Đình Vũ, Hải Phòng.

    Quá trình phát triển

   Trong thời gian làm việc với tổ chức từ thiện ở miền nam Ấn Độ, Kỹ sư Toby McCartney, tình cờ phát hiện rằng khi bị đốt cháy, rác thải nhựa bị hóa lỏng sẽ chảy vào các lổ thủng, ổ gà trên đường, lấp đầy chúng khiến con đường trở lại bằng phẳng, láng tốt hơn. Trở về Scotland, McCartney cùng với hai người bạn sáng lập và làm giám đốc điều hành công ty MacRebur Gordon Reid, chuyên nghiên cứu sử dụng nhựa dẻo để tạo ra một loại vật liệu thảm đường tổng hợp mới.

   Theo nhật báo Daily Record, Scotland, kể từ lúc MacRebur hoạt động đến nay, vật liệu thảm đường nhựa tái chế của công ty đã được sử dụng để xây dựng nhiều đường giao thông ở 50 quốc gia trên thế giới.

   Ở nước ta, Tổ hợp công nghiệp DEEP C, Cảng Đình Vũ, Hải Phòng, đã ký kết với Công ty Dow Việt Nam đang làm thử nghiệm 1km đường từ vật liệu thảm đường rác thải nhựa MR6, trong nội bộ trong khu công nghiệp. Rác thải nhựa tái chế để pha trộn chủ yếu là bao bì nhựa dẻo đã qua sử dụng. Theo tính toán, để thảm hoàn thiện 1km sẽ tái chế khoảng 4 tấn bao bì nhựa dẻo rác thải, giải phóng bớt ô nhiễm môi trường. Công nghệ bê tông thảm đường pha rác thải nhựa MR6 này được trường Đại học Hàng hải Việt Nam kiểm định. Sau khi kiểm định, đánh giá và so sánh với công nghệ bê tông nhựa cũ áp dụng nhân rộng.

    Bê tông thảm đường với rác thải nhựa và hắc ín

   Về lý thuyết, công nghệ pha chế vật liệu nhựa thảm đường tổng hợp rất đơn giản qua các bước: thu gom rác nhựa, rửa sạch rác thải, băm rác thành mảnh nhỏ có kích cở đồng đều, nấu chảy rác nhựa ở nhiệt độ 150-180oC, rồi trộn nó với cốt liệu nóng gồm đá, cát, bột khoáng và hắc ín để ra thành phẩm. Vì cùng có cấu tạo hóa học là các hydrocarbon, nên nhựa (plastic) trong rác thải sau khi tan chảy sẽ trộn đều và liên kết vật lý dễ dàng với hắc ín (bitum), ngăn không cho hỗn hợp bị rã vỡ ra và phân tán vào môi trường.

   Hiện tại, trong các vật liệu thảm đường tổng hợp rác nhựa đã thay thế cho hắc ín từ 6 đến 20 phần trăm, và đang được cải tiến để có thể thay đến 50 phần trăm.

   Công ty MacRebur Gordon Reid đã phát triển được nhiều vật liệu nhựa thảm đường tổng hợp, đặt tên là MR6, thích ứng với các môi trường khác nhau: ở Trung Đông, nơi cần độ bền cứng hơn để chống lại xu hướng biến dạng do nhiệt độ; ở các xứ lạnh như Canada hoặc Scotland, nhựa đường phải mềm dẻo hơn để không bị đóng băng. Nói chung, MR6 được đánh giá có chất lượng tốt hơn đến 60% và tuổi thọ kéo dài hơn 10 lần so với những tuyến đường nhựa thông thường.

    Chốt nhựa gia cố những con đường (plastic pins)

     Ở Hoa Kỳ, nhựa đã được sử dụng nhiều để bảo trì đường bộ. Bằng công nghệ tái chế rác thải nhựa từ bãi chôn lấp thành các chốt ghim khổng lồ chèn vào đất của Giáo sư Sahadat Hossain, Giám đốc Viện chất thải rắn bền vững, Đại học Texas, Arlington, đã gia cố giúp đất ở sườn dốc của đường cao tốc ổn định, chống xuống cấp.

The post NHỰA THẢM ĐƯỜNG MR6: BÊ TÔNG TÁI CHẾ TỪ RÁC THẢI NHỰA appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

  Khoa học chỉ rõ, có 3 phương cách giảm rác thải nhựa là Giảm sử dụng, Tái sử dụng, Tái chế (3R: Reduce, Reuse, Recycle, trong đó tái chế là căn cơ, thực tế  và khả thi nhất.

  Hiện nay, con người đã dùng rác thải nhựa để tái chế các vật liệu, đồ dùng khác như:

  (1) Biến rác thải nhựa thành năng lượng

   Qua quá trình nhiệt phân plasma lạnh (cold plasma pyrolysis), gia nhiệt từ 400-600oC trong môi trường oxy hạn chế sẽ chuyển đổi rác thải nhựa thành hydro, metan và ethylene. Hydro và metan được sử dụng làm nhiên liệu sạch, vì chúng chỉ tạo ra một lượng nhỏ các hợp chất có hại như bồ hóng, hydrocarbon không cháy và carbon dioxide.  

    (2) Trộn rác nhựa polyetylen với với xi măng portland theo tỷ lệ 60/40 để tạo nên “xi măng nhựa” giúp giảm lượng cát xây dựng và đông kết nhanh;

   (3) Sử dụng rác thải nhựa sản xuất vật liệu xây dựng như: Plasphalt được tạo thành từ các hạt nhựa được sản xuất từ chất thải nhựa chưa phân loại, thay thế cho cát và sỏi truyền thống được sử dụng trong sản xuất nhựa đường.

  (4) Làm gạch sinh thái Ecobrick

   Là các chai nhựa nhét đầy các bao, túi, giấy nylon để làm viên gạch sinh thái.

       ECOBRICK: ĐƠN GIẢN, KHẢ THI, CÓ THỂ ÁP DỤNG RỘNG RÃI TRONG CỘNG ĐỒNG 

         https://dantri.com.vn/khoa-hoc/ecobrick-cach-xu-ly-rac-nhua-kha-thi-20190508223305877.htm

   Eco-brick, eco (sinh thái) brick (viên gạch), gạch sinh thái, còn có tên gạch chai (bottle brick), ecoladrillo, là vật liệu xây dựng tạo nên từ các chất thải nhựa, cụ thể là các chai nhựa nhồi đầy các bao túi nilon phế thải. Những vỏ chai nhựa được nhồi rác thải này sẽ trở nên cứng chắc có khả năng thay thế cho gạch xây dựng trong các công trình ở đời sống thường ngày như nhà cửa, bàn ghế, bồn hoa…

The post GẠCH SINH THÁI ECOBRICK: GẠCH TÁI CHẾ TỪ RÁC THẢI NHỰA appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

      (1) Môi trường đang ô nhiễm rác thải nhựa, trên đất và trên biển

      (2) Tác hại của rác nhựa,

     (3) Cách giảm rác thải nhựa

     (3) Thu gom rác thải nhựa để sạch môi trường.  

    Theo thống kê của Liên Hiệp Quốc, mỗi năm, con người sản xuất ra hơn 300 triệu tấn nhựa. Gần một năm sau, một nửa số nhựa này trở thành rác thải. Rác thải nhựa là nguồn chính tạo ra các hạt nhựa vi mô gây ô nhiễm môi trường sống, đặc biệt là các đại dương, và gây ra nhiều tác hại lên sức khỏe con người. Do đó, xu hướng giảm rác thải nhựa đang được phát động rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới.

     Theo Bộ TNMT, trên thế giới cứ mỗi phút có 1 triệu chai nhựa được bán ra, mỗi năm 5.000 tỷ túi nilon được tiêu thụ.

    Ở Việt Nam, thống kê bình quân, mỗi hộ gia đình sử dụng khoảng 1 kg túi nilon/tháng; Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh thải ra môi trường trung bình 80 tấn nhựa và nilon/ ngày.

   Riêng ở TP HCM,  Quỹ Tái chế chất thải thống kê cho thấy, mỗi năm ở thành phố có 250.000 tấn chất thải nhựa; trong đó có 48.000 tấn được chôn lấp (19,2%); còn lại hơn 200.000 tấn được tái chế hoặc thải trực tiếp ra môi trường.cs nhà 

  Các nhà khoa học đã chỉ ra 3 phương cách giảm rác thải nhưa, viết gọn là 3R:

   1. Giảm sử dụng: Reduce to use

   2. Tái sử dụng: Reuse

   3. Tái chế

    Theo tôi, chủ trương giảm và xử lý tốt chất thải nhựa là rất cần thiết và cấp bách. Nhưng  những chương trình, kế hoạch đăng triển khai hiện nay mang tính “phong trào”, ít bền vững vì hai điểm:

   Một là trong ba cách để giảm rác thải nhựa, viết gọn là 3R: Reduce, Reuse, Recycle (Giảm sử dụng, Tái sử dụng, Tái chế), trong đó tái chế là căn cơ, thực tế  và khả thi nhất. Nhưng chúng ta cố gắng, kể cả biện pháp hành chánh (cấm) để giảm sử dụng là chính; và

    Hai là  vật dụng bằng nhựa cũng là một phát minh, sáng chế để phục vụ con người, như chai đựng bằng nhựa để dễ mang đi du dịch, dã ngoại, cứu trợ thiên tai; nhiều dụng cụ y tế như ống tiêm, kim luồn (catheter), bọc máu, dịch chuyền…. Vấn đề chính ở đây là vẫn dùng nhưng phải xử lý rác thải như thế nào cho hợp lý. Mọi con dao đều làm từ mảnh thép, nhưng ngoài tên chung, dao còn có các tên khác như  “công cụ lao động” của bà nội trợ, “vũ khí tự vệ” của người đi rừng, và là “hung khí gây án” của tên trộm cướp !!!

 Tham khảo

[1] Hạt nhựa siêu nhỏ: Ô nhiễm rất to!

https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/hat-nhua-sieu-nho-o-nhiem-rat-to-2018111415255274.htm

[2] Những điều cần biết về vi nhựa trong biển và đại dương

http://www.vasi.gov.vn/712/-nhung-dieu-can-biet-ve-vi-nhua-trong-bien-va-dai-duong/t708/c304/i1256

[3] Ô nhiễm hạt nhựa vi thể

https://tranbathoaimdphd.wordpress.com/2018/11/19/o-nhiem-hat-nhua-vi-the-microplastic-pollution/

[4] 90% muối ăn trên thế giới nhiễm hạt vi nhựa, nguy hại gì cho sức khỏe?

https://suckhoedoisong.vn/90-muoi-an-tren-the-gioi-nhiem-hat-vi-nhua-nguy-hai-gi-cho-suc-khoe-n150155.html

[5] Việt Nam là 1 trong 5 quốc gia xả rác thải nhựa nhiều nhất thế giới

http://baovanhoa.vn/van-hoa/artmid/428/articleid/14521/viet-nam-la-1-trong-5-quoc-gia-xa-rac-thai-nhua-nhieu-nhat-the-gioi

[6] Nan giải thu gom và tái chế chất thải nhựa

https://baotintuc.vn/xa-hoi/nan-giai-thu-gom-va-tai-che-chat-thai-nhua-20180428084031075.htm

[7] MR6: Bê tông thảm đường từ rác nhựa thải

https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/mr-6-be-tong-tham-duong-tu-rac-nhua-thai-20190528143238506.htm

[8] Ecobrick: Cách xử lý rác nhựa khả thi

https://dantri.com.vn/khoa-hoc-cong-nghe/ecobrick-cach-xu-ly-rac-nhua-kha-thi-20190508223305877.htm

[9] Chung tay chống rác thải nhựa vì một Việt Nam xanh

http://www.monre.gov.vn/Pages/chung-tay-hanh-dong-chong-rac-thai-nhua-vi-mot-viet-nam-xanh.aspx

[10] Lan tỏa những mô hình sáng tạo chống rác thải nhựa

https://giaoducthoidai.vn/thoi-su/lan-toa-nhung-mo-hinh-sang-tao-chong-rac-thai-nhua-4021601-l.html

[11] Chống rác thải nhựa!

http://tapchitaichinh.vn/nghien-cuu-trao-doi/chong-rac-thai-nhua-308008.html

[12] Việt Nam sẽ cấm đồ nhựa dùng 1 lần

https://tonkinart.vn/viet-nam-se-cam-do-nhua-dung-1-lan/

TS.BS Trần Bá Thoại 

The post XỬ LÝ RÁC THẢI NHỰA: GIẢM SỬ DỤNG, TÁI SỬ DUNG, TÁI CHẾ appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.

   KIM SIÊU NHỎ

   Microneedle có lịch sử lâu đời từ năm 1890, tuy nhiên tất cả microneedle thông thường đều có dạng mảng lớn các kim siêu nhỏ, ví dụ như miếng dán microneedle, con lăn microneedle, tem microneedle, thiết bị microneedle, v.v. Những microneedle thông thường này không thể trộn với bất kỳ công thức nào và các kim khá dễ nhìn thấy bằng mắt thường, khiến chúng trở nên đáng sợ đối với những người mắc chứng sợ kim.

   Lần đầu tiên, bằng cách sử dụng nguyên lý mô phỏng sinh học và chế tạo chính xác, chúng tôi đã phát minh ra công nghệ microneedle thế hệ tiếp theo: công nghệ kim vô hình có thể trộn lẫn (MINT) cho phép kết hợp microneedle với các hạt siêu nhỏ để tạo thành các hạt microneedle cực nhỏ, tức là microbee, có khả năng trộn lẫn và hiệu quả cao. Các hạt microneedle mới này tạo ra các tính năng mới của microneedle: khả năng trộn lẫn và vô hình, do đó mở ra một chiều hướng ứng dụng hoàn toàn mới cho microneedle.

  PHÂN PHỐI THUỐC 

   Tại Nusmetics, chúng tôi chuyên về lĩnh vực phân phối thuốc, cung cấp các giải pháp tiên tiến đã được hoàn thiện qua nhiều năm nghiên cứu và phát triển chuyên sâu. Chuyên môn của chúng tôi nằm ở việc tạo ra và thao tác nhiều loại chất mang hoặc cấu trúc vi mô và nano, bao gồm cả vật liệu vô cơ và hữu cơ.

   Kiến thức sâu rộng của chúng tôi trong việc kiểm soát hình dạng, cấu trúc, hình thái và tính chất của các hạt hoặc chất mang thuốc, bao gồm các kỹ thuật liên quan đến quá trình hình thành hạt và kết tinh, khoáng hóa sinh học, mô phỏng sinh học và tự lắp ráp cho phép chúng tôi phát triển thành công nhiều cấu trúc nano/vi mô khác nhau, từ các quả cầu vô định hình, các quả cầu nano/vi mô, các hạt dạng tấm hoặc dạng que, các hạt lõi-vỏ, liposome, tinh thể nano, các cấu trúc lấy cảm hứng từ sinh học, v.v.

    IN 3D

  Nusmetics đã làm việc trong lĩnh vực in 3D trong hơn 6 năm, chúng tôi chuyên về máy in 3D SLA, DFM, DLP và sinh học, cung cấp các giải pháp sáng tạo cho nhiều ứng dụng in 3D khác nhau trong tạo mẫu vi mô, kim siêu nhỏ, phân phối thuốc, thiết bị y tế, vi lưu, kỹ thuật mô, mô phỏng sinh học, v.v.

   Kiến thức sâu rộng của chúng tôi về in độ phân giải cao (5-25 µm), chế tạo vi mô, công nghệ vi mô/nano, mô phỏng sinh học cho phép chúng tôi phát triển thành công: Cấu trúc mô phỏng xương, Nhiều nền tảng kim siêu nhỏ khác nhau, từ miếng dán kim siêu nhỏ, thiết bị kim siêu nhỏ, kim siêu nhỏ rỗng, Mặt nạ phức tạp.

  TRUNG TÂM SÁNG TẠO

   NUSMETICS là một công ty công nghệ sâu được ươm tạo tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS), Chương trình đổi mới nghiên cứu sau đại học (GRIP) và NUS Enterprise. Chúng tôi tự hào là một phần của Hệ sinh thái khởi nghiệp NUS với sự hỗ trợ toàn diện về Phòng thí nghiệm phần cứng và tạo mẫu, các cơ hội gây quỹ; kết nối với những người có tầm ảnh hưởng, khách hàng tiềm năng và đối tác sản xuất. Nusmetics cũng được National Additive Manufacturing Innovation Cluster (NAMIC) tài trợ cho khoản tài trợ Proof of Concept (POC) về phát triển thuốc mới bằng cách sử dụng công nghệ in 3D và hiện là một trong những danh mục đầu tư khởi nghiệp do NAMIC tài trợ.

   Nhờ sự hỗ trợ của Singapore Polytechnic (SP) và Trung tâm công nghệ hóa chất tiêu dùng (CCTC), chúng tôi có thể xây dựng phòng thí nghiệm đồng địa điểm tại CCTC và có quyền truy cập vào phòng thí nghiệm công thức, đặc tính và thử nghiệm hiện đại cho phép chúng tôi tăng cường hoạt động R&D và mở rộng mạng lưới của mình tới nhiều đối tác khác nhau trong lĩnh vực chăm sóc cá nhân và chăm sóc sức khỏe.

          https://www.nusmetics.com/innovation

The post MIXABLE INVISIBLE NEEDLE TECHNOLOGY MINT (Công nghệ kim vô hình có thể pha trộn) appeared first on CÔNG TY TNHH MTV TƯ VẤN SỨC KHỎE – BÁC SĨ GIA ĐÌNH PHÚ LỄ NGHĨA.